Vipera – rodzaj jadowitych węży z podrodziny żmij (Viperinae) w rodzinie żmijowatych (Viperidae).
Szybkie fakty Domena, Królestwo ...
Vipera[1] |
Garsault, 1764[2] |
|
![Ilustracja](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Vipera_aspis_Lothringen_075.jpg/184px-Vipera_aspis_Lothringen_075.jpg) Przedstawiciel rodzaju – żmija żebrowana (V. aspis) |
Systematyka
|
Domena
|
eukarionty |
Królestwo
|
zwierzęta |
Typ |
strunowce |
Podtyp |
kręgowce |
Gromada |
zauropsydy |
Podgromada |
diapsydy |
Rząd |
łuskonośne |
Podrząd |
węże |
Infrarząd |
Alethinophidia |
Nadrodzina |
Elapoidea |
Rodzina |
żmijowate |
Podrodzina |
żmije |
Rodzaj |
Vipera |
Typ nomenklatoryczny |
Coluber aspis Linnaeus, 1758 |
Synonimy |
- Coluber Laurenti, 1768[uwaga 1][3]
- Echidna Link, 1806[4]
- Berus Oken, 1816[5]
- Pelias Merrem, 1820[6]
- Chersea Fleming, 1822[7]
- Ammodytes Bonaparte, 1831[8]
- Rhinaspis Bonaparte, 1834[uwaga 2][9]
- Rhinechis Fitzinger, 1843[uwaga 3][10]
- Echidnoides Mauduyt, 1844[11]
- Mesocoronis Reuss, 1927[12]
- Acridophaga Reuss, 1927[13]
- Mesovipera Reuss, 1927[13]
- Teleovipera Reuss, 1927[uwaga 4][14]
- Latastea Reuss, 1929[15]
- Tzarevscya Reuss, 1930[16]
- Latasteopara Reuss, 1935[17]
|
|
Gatunki |
|
|
|
Zamknij
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce (Tunezja, Algieria i Maroko), Eurazji (Wielka Brytania, Portugalia, Gibraltar, Hiszpania, Andora, Monako, Francja, Belgia, Holandia, Niemcy, Dania, Norwegia, Szwecja, Finlandia, Estonia, Łotwa, Litwa, Białoruś, Ukraina, Polska, Czechy, Słowacja, Austria, Liechtenstein, Szwajcaria, Włochy, San Marino, Słowenia, Węgry, Chorwacja, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Albania, Grecja, Macedonia, Bułgaria, Serbia, Rumunia, Mołdawia, Rosja, Gruzja, Armenia, Azerbejdżan, Turcja, Iran, Uzbekistan, Kazachstan, Mongolia, Chiny, Kirgistan, Tadżykistan i Korea Północna)[18][19].
Węże z tego rodzaju charakteryzują się składanymi zębami jadowymi z przodu górnej szczęki i pionową źrenicą. Jad o działaniu proteolitycznym i antykoagulacyjnym.
Etymologia
- Vipera: łac. vipera „żmija”, od vivus „żywy”; pario „urodzić”[20].
- Coluber: łac. coluber „wąż”[21]. Gatunek typowy: Coluber chersea Linnaeus, 1758 (= Coluber berus Linnaeus, 1758).
- Echidna: gr. εχιδνα ekhidna „żmija”[22]. Gatunek typowy: Echidna redi Link, 1806 (= Coluber aspis Linnaeus, 1758).
- Berus: łac. berus, forma od verus „prawdziwy”[23]. Gatunek typowy: Coluber berus Linnaeus, 1758.
- Pelias: w mitologii greckiej Pelias (gr. Πελιας Pelias), syn Tyro i Posejdona, był królem Jolkos w Tesalii[6]. Gatunek typowy: Coluber berus Linnaeus, 1758.
- Chersea: gr. χερσος khersos „jałowa ziemia”[24]. Gatunek typowy: Vipera vulgaris Latreille, 1801 (= Coluber aspis Linnaeus, 1758).
- Ammodytes: gr. αμμος ammos „piasek”[25]; δυτης dutēs „nurek”, od δυω duō „zanurzać się”[26]. Gatunek typowy: Coluber ammodytes Linnaeus, 1758.
- Rhinaspis: gr. ῥις rhis, ῥινος rhinos „nos, pysk”[27]; ασπις aspis „żmija”[28]. Gatunek typowy: Coluber ammodytes Linnaeus, 1758.
- Rhinechis: gr. ῥις rhis, ῥινος rhinos „nos, pysk”[27]; εχις ekhis, εχεως ekheōs „żmija”[26]. Gatunek typowy: Coluber ammodytes Linnaeus, 1758.
- Echidnoides: rodzaj Echidna Link, 1806; gr. -οιδης -oidēs „przypominający”[29]. Gatunek typowy: Vipera trilamina Millet, 1828 (= Coluber berus Linnaeus, 1758).
- Mesocoronis: gr. μεσος mesos „środkowy”[30]; epitet gatunkowy Vipera coronis Reuss, 1925. Gatunek typowy: Vipera coronis Reuss, 1925 (= Coluber berus Linnaeus, 1758).
- Acridophaga: gr. ακρις akris, ακριδος akridos „szarańcza”[31]; -φαγος -phagos „jedzący”, od φαγειν phagein „jeść”[32]. Gatunek typowy: Pelias ursinii Bonaparte, 1835.
- Mesovipera: gr. μεσος mesos „środkowy”[30]; rodzaj Vipera Garsault, 1764. Gatunek typowy: Coluber aspis Linnaeus, 1758.
- Teleovipera: gr. τελεος teleos „doskonały”[33]; łac. vipera „żmija”, od vivus „żywy”; pario „urodzić”[20]. Gatunek typowy: Coluber ammodytes Linnaeus, 1758.
- Latastea: Fernand Lataste (1847–1934), francuski zoolog[15]. Gatunek typowy: Vipera latasti Bosca, 1878.
- Latasteopara: rodzaj Latastea Reuss, 1929; gr. παρα para „blisko”[34]. Gatunek typowy: Vipera hugyi Schinz, 1833 (= Coluber aspis Linnaeus, 1758).
Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące gatunki[18]:
Nie Rhinechis Michahelles, 1832.
Vipera, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
M. Mauduyt: Herpétologie de la Vienne, ou Tableau méthodique, indicatif et descriptif des Reptiles, tant vivants que fossiles, observés jusqu'à présent dans le département. Paris: Impr. de F.-A. Saurin, 1844, s. 29. (fr.).
A.F.T. Reuss. Beschreibung neuer Vipern aus Jugoslawien. „Zoologischer Anzeiger”. 71, s. 216, 1927. (niem.).
A.F.T. Reuss. Bez tytułu (under Vereinsnachrichten–„Lacerta”, Gesellschaft für Terrarienkunde). „Wochenschrift für Aquarien- und Terrarienkunde”. 15, s. 64, 1929. (niem.).
A.F.T. Reuss. Über eine neurotoxische Otterngruppe Europas, Mesocoronis 1927. und über ihre Stellung unter den Solenoglyphen der Welt. „Glasnik zemaljskog muzeja u Bosni i Hercegovini”. 42, s. 74, 1930. (niem.).
A.F.T. Reuss. Erläuterungen zur Typenfrage in der Zoologie an hand von Bildern europäischer Giftschlangen. „Nachrichtenblatt für Aquarien- und Terrarien-Vereine”. 16, s. 216, 1935. (niem.).
P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Vipera. The Reptile Database. [dostęp 2019-11-22]. (ang.).
R. Midtgaard: Vipera. RepFocus. [dostęp 2019-11-22]. (ang.).
E. Keller (red.), J.H. Reinchholf, G. Steinbach, G. Diesener, U. Gruber, K. Janke, B. Kremer, B. Markl, J. Markl, A. Shlüter, A. Sigl & R. Witt: Gady i płazy. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 141, 144, 154, seria: Leksykon Zwierząt. ISBN 83-7311-873-X. (pol.).
Identyfikatory zewnętrzne: