Loading AI tools
rosyjska matematyczka Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Sofja Wasiljewna Kowalewska, ros. Софья Васильевна Ковалевская (ur. 3 stycznia?/15 stycznia 1850 w Moskwie, zm. 29 stycznia?/10 lutego 1891 w Sztokholmie[1]) – rosyjska matematyczka i pisarka. Żona paleontologa Władimira Kowalewskiego.
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
3 stycznia?/15 stycznia 1850 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie | |
Narodowość |
rosyjska |
Tytuł naukowy |
profesor |
Alma Mater |
Uniwersytet w Getyndze (doktorat 1874) |
Rodzice |
Wasilij Wasiljewicz Krukowski |
Małżeństwo | |
Krewni i powinowaci |
Piotr Wasiljewicz Korwin-Krukowski (wuj) |
![]() |
Ojciec Kowalewskiej, Wasilij Wasiljewicz Krukowski, był oficerem pochodzenia polskiego (potomkiem Korwin-Krukowskich). Jej matka, Jelizawieta Fiodorowna Szubert (Schubert), pochodziła z rodziny niemieckich imigrantów do Petersburga, którzy mieszkali na Wyspie Wasilewskiej. Jej pradziadkiem ze strony matki był astronom i geograf Friedrich Theodor Schubert (1758-1825), który wyemigrował do Rosji z Niemiec około 1785 roku. Został pełnoprawnym członkiem Petersburskiej Akademii Nauk i kierownikiem jej obserwatorium astronomicznego. Jego synem, dziadkiem ze strony matki Kovalevskiej, był generał Theodor Friedrich von Schubert (1789-1865), który był szefem wojskowej służby topograficznej i honorowym członkiem Rosyjskiej Akademii Nauk, a także dyrektorem muzeum Kunstkamera.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Rodzina Sofii Kowalewskiej |
Zamiłowanie do matematyki zaszczepili jej nauczyciel Józef Malewicz oraz stryj Piotr Wasiljewicz Korwin-Krukowski. Uczyła się podstaw rachunku różniczkowego w Petersburgu. W 1868 poślubiła paleontologa Włodzimierza Kowalewskiego – jej mąż należał do radykalnego ugrupowania politycznego walczącego o równouprawnienie kobiet i zapewnienie im dostępu do edukacji[2]. Było to fikcyjne małżeństwo, które umożliwiło jej studiowanie, gdyż jako kobieta na naukę za granicą potrzebowała zgody ojca lub męża.
Po ślubie wyjechała z mężem do Niemiec (towarzyszyła im Julia Lermontowa, z którą Sofja się zaprzyjaźniła)[3] i studiowała matematykę w Heidelbergu, a potem w Berlinie pod kierunkiem Karla Weierstrassa. Z jej studiami wiązały się trudności, ponieważ uniwersytety nie przyjmowały kobiet, musiała więc specjalnie starać się o prawo uczęszczania na wykłady bez formalnego przyjęcia w poczet studentów.
W 1874 r. została jedną z pierwszych Europejek z doktoratem w dziedzinie matematyki[4]. W 1884 jako jedna z pierwszych kobiet na świecie uzyskała tytuł profesora na Uniwersytecie w Sztokholmie, w 1885 r. objęła funkcję dziekana Wydziału Matematyki[2]. W 1888 roku wygrała konkurs paryskiej Akademii Nauk dotyczący ścisłego rozwiązania równań ruchu bryły sztywnej (bąka). Wcześniej rozwiązania tego problemu podali Leonhard Euler i Joseph Louis Lagrange. Trzecie i ostatnie to bąk Kowalewskiej[5][6][7]. Była członkiem Petersburskiej Akademii Nauk. Jej prace dotyczą głównie równań różniczkowych, a także mechaniki i optyki. Pochowano ją na cmentarzu Norra begravningsplatsen[8].
Po jej śmierci córka Fufa została przysposobiona przez Julię Lermontową. Fufa traktowała Julię jak matkę (mówiła o niej mama Julia[9]). Po śmierci Julii w 1919 Fufa przejęła jej majątek[3].
Kowalewska była również utalentowaną pisarką. Opublikowała kilka powieści i dramatów, pisywała do gazet. Wydano następujące jej utwory:
Na jej cześć nazwano planetoidę (1859) Kovalevskaya[11] oraz krater księżycowy Kovalevskaya[12]. Jest bohaterką opowiadania Alice Munro Zbyt wiele szczęścia[13].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.