Loading AI tools
gatunek ssaka Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ryjówka szinto[3] (Sorex shinto) – gatunek ssaka z rodziny ryjówkowatych. Endemit Japonii blisko spokrewniony z ryjówką średnią, za której podgatunek była niegdyś uważana. Tryb życia słabo poznany, prawdopodobnie pokolenie trwa rok, a rozród następuje szybko, po ciąży samica rodzi do sześciu młodych.
Kariotyp ryjówki szinto obejmuje diploidalną liczbę 42 chromosomów, tak samo jak w przypadku ryjówki średniej. Liczba fundamentalna wynosi 66, podobnie jak w przypadku populacji ryjówki średniej z Hokkaido[4]. Pary od 1 do 9 stanowią duże chromosomy metacentryczne bądź submetacentryczne, ponumerowane wedle zmniejszającej się wielkości. Tak więc największe są pary 1 i 2, są to chromosomy metacentryczne i morfologicznie nie można ich odróżnić, metacentryczna jest też para 4. Natomiast pary 3, 5 i 8 są submetacentryczne. Kolejne 9 par chromosomów jest telocentrycznych. Można wyróżnić większe chromosomy par 10-12 i mniejsze kolejnych par, z względnie większym ramieniem krótkim. Para 16 jest także submetacentryczna, w odróżnieniu od teleocentrycznych 17 czy 19. Para 17 ma satelity, jeszcze wyraźniejsze w parze 20[5], w przypadku której duże satelity widnieją na końcu ramienia p, podobnie jak w parze 19. Satelity te funkcjonują jako aktywne NOR[6]. Dokładnie tak samo wygląda opis chromosomów ryjówki pazurzastej[5], aczkolwiek w przypadku tej ostatniej występują pewne różnice ze względu na obszar. Autorzy podkreślają genetyczną bliskość ryjówek średniej i szinto[4]. Chromosom X przypomina pod względem prążków G swój homolog u ryjówki średniej z wyspy Cheju. Uważa się, że kariotyp obserwowany u ryjówek szinto i średniej stanowi stan ancestralny dla całej grupy ryjówki średniej[7].
Ogólnym wyglądem ryjówka szinto przypomina ryjówkę średnią, do której była uprzednio zaliczana. Nie dorównuje jej jednak rozmiarami. Przerasta natomiast sympatryczną ryjówkę japońską. Wymiary ryjówki szinto są następujące. Długość głowy i tułowia zawiera się między 5,1 a 7,25 cm. Długość ogona wynosi od 4,4 do 5,7 cm, jest krótszy niż u ryjówki japońskiej. Długość głowy od siekacza do kłykcia potyliczego wynosi od 1,65 do 1,81 cm. Rzędy zębów mierzą między 3,9 a 4,4 mm. Tylna stopa mierzy od 1,14 do 1,36 cm. Masa ciała zwierzęcia zawiera się w przedziale od 4,1 do 6,2 g[4].
Grzbiet ryjówki szinto jest szarobrązowy[4].
Gatunek przypomina ryjówkę średnią. Cechy ryjówki szinto z Honsiu płynnie przechodziły w cechy ryjówki średniej z Kraju Nadmorskiego i Korei (wielkość głowy) oraz z Sachalinu i Hokkaido (wymiary zewnętrzne)[8]. Jednak gatunki te można zróżnicować choćby po powierzchni czwartego górnego przedtrzonowca. Problemy z rozróżnieniem dotyczą tylko podgatunku S. s. sadonis[9].
Ryjówka szinto opisana została przez Thomasa w 1905. Jako miejsce typowe badacz wskazał wioskę Makado (ob. część miasteczka Noheji) w prefekturze Aomori na północnym Hondo (dawna nazwa Honsiu) w Japonii[10]. Ryjówkę szinto uznawano nie za osobny gatunek, ale za podgatunek ryjówki średniej, popularnego w Azji gatunku o rozległym zasięgu występowania i licznych podgatunkach. Obecnie jednak gatunki te traktuje się jako odrębne, choć blisko ze sobą spokrewnione, czego dowiedziono badaniami genetycznymi. Różnica pomiędzy nimi nie jest do końca ewidentna wedle niektórych autorów[4], inni na podstawie badań genetycznych widzą w nich odrębne, choć bliskie sobie gatunki, i wskazują, że tworzą one razem grupę o wspólnym pochodzeniu[7], zwaną grupą gatunków caecutiens/shinto[11][12]. Trzecim, blisko z tymi dwoma spokrewnionym gatunkiem, jest ryjówka chińska. Wraz z Sorex isodon oraz ryjówką pazurzastą tworzą one grupę ryjówki średniej, caecutiens group. Wraz z kilkoma innymi grupami gatunków oraz gatunkami nieobjętymi żadną grupą zalicza się ona do podrodzaju Sorex Sorex, jednego z dwóch podrodzajów w rodzaju Sorex[4], zwanym po polsku ryjówką[3]. Jest to jedyny rodzaj umieszczany w plemieniu Soricini[4], czyli ryjówki[3]. Plemię to wraz z plemionami Blarinini, Blarinellini, Anourosoricini, Notiosoricini i Nectogalini należy z kolei do podrodziny Soricinae, jednej z trzech podrodzin rodziny ryjówkowatych Soricidae, obejmującej także podrodziny Crocidurinae i Myosoricinae[4].
Kladogram wedle Naitoh i innych z 2005[11]:
Sorex shinto | |
Obecnie wyróżnia się 3 podgatunki ryjówki szinto[4]:
Wedle niektórych autorów S. shinto sadonis jest genetycznie nieodróżnialny od podgatunku nominatywnego, być może powstały niedawno[4], inni wskazują na jego odrębność genetyczną od populacji zamieszkującej Honsiu i Shikoku. Ponadto nieliczne zbadane osobniki nie pasują do żadnej z tych grup, te właśnie tworzą podgatunek S. shinto shikokensis[13].
Opisywano niegdyś Sorex shinto chouei, ale wydaje się on być synonimem Sorex shinto shinto[4]. Sorex shinto saevus opisany przez Thomasa w 1907 z Sachalinu[9] uznawany jest obecnie za synonim ryjówki pazurzastej[14].
Ryjówkowate zazwyczaj prowadzą samotny tryb życia. Nie ma badań potwierdzających to w przypadku omawianego gatunku. Ryjówka szinto żyje na ziemi[4], pośród ściółki[2]. Większość schwytanych osobników była aktywna nocą, ale na dużych wysokościach w listopadzie aktywność przypadała w ciągu dnia[4].
Samica kopuluje z samcem, po czym zachodzi w ciążę. Ciężarne samice podgatunku Sorex shinto shinto spotykano na Honsiu w maju i czerwcu. Ciężarne Sorex shinto sadonis obserwowano od marca do maja. Po ciąży samica rodzi od jednego do sześciu noworodków w przypadku podgatunku nominatywnego, w przypadku Sorex shinto sadonis doliczono się od czterech do sześciu[4].
Ryjówkowate zazwyczaj nie żyją długo[4]. Pokolenie ryjówki szinto trwa 1 rok[2].
Ryjówka szinto jest endemitem Japonii. Zamieszkuje na: Honsiu (półwysep Kii), Sikoku i Sado[2]. Podgatunek nominatywny zamieszkuje północne i środkowe rejony górskie wyspy Honsiu na średnich i dużych wysokościach ponad poziom morza. Z kolei Sorex shinto shikokensis zamieszkuje Sikoku, dokładniej góry Ishizuchi i Tsurugi. Na wyspie Sado żyje Sorex shinto sadonis, spotykany także na zachodnim wybrzeżu Honsiu, nie tylko w górach, ale i na terenach niżej położonych[4].
Skamieniałości datowane na środkowy plejstocen znaleziono na Honsiu, a późnoplejstoceńskie na Kiusiu. Ryjówka szinto występowała się sympatrycznie z ryjówką średnią[12].
Siedliskiem ryjówki szinto są lasy[2], zwłaszcza iglaste[4], pierwotne i wtórne oraz tereny porośnięte roślinnością krzewiastą[2]. Spotyka się ją na terenach nizinnych, od poziomu morza, ale częściej w górach[4], do 2900 m[4][2]. Na poziomie morza spotyka się ją na Honsiu, na tej wyspie osiąga wysokość 1200 m. Z kolei na Sikoku żyje na wysokościach od poziomu morza do 900 m. Na Sado ryjówkę szinto spotkano na wysokości 300 m[4].
Nie istnieją informacje o diecie ryjówki szinto. Blisko spokrewniona z nią ryjówka średnia spożywa pająki, chrząszcze, stonogi i gąsienice[4].
Wśród pasożytów wymienia się nicienia Parastrongyloides winchesi oraz Syphacia, prawdopodobnie Syphacia emileromani, aczkolwiek w tym przypadku ryjówki były przypadkowym żywicielem pasożyta myszy po spożyciu jej zwłok[15].
Trend populacyjny jest stabilny. IUCN nie podaje liczebności populacji. Istnieją miejsca, gdzie gatunek występuje pospolicie. Wymienić można wśród nich północne i środkowe Honsiu, gdzie, jak podkreśla IUCN, nie występuje ryjówka japońska, jak i Sado. Jednak już na Sikoku ryjówka szinto stanowi rzadkość i spotkać ją można wyłącznie na znacznych wysokościach[2]. Na Honsiu współistnieje z ryjówką japońską. Duża część zasięgu występowania ryjówki szinto znajduje się pod ochroną[4]. IUCN nie wymienia żadnych zagrożeń. Zalicza ryjówkę szinto do gatunków najmniejszej troski (LC)[2].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.