Loading AI tools
pisarz amerykański Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Raymond Thornton Chandler (ur. 23 lipca 1888 w Chicago, zm. 26 marca 1959 w La Jolla) – amerykański autor opowiadań i powieści kryminalnych, czołowy twórca czarnego kryminału[4]. Wiele jego utworów zaadaptowano na potrzeby filmu. Pracował też jako scenarzysta.
![]() Raymond Chandler (1943) | |
Imię i nazwisko |
Raymond Thornton Chandler |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | |
Data i miejsce śmierci | |
Narodowość | |
Język | |
Dziedzina sztuki |
powieść kryminalna (czarny kryminał), opowiadanie, scenariusz |
Ważne dzieła | |
cykl o Philipie Marlowe | |
Nagrody | |
|
Urodzony 23 lipca 1888 w Chicago z małżeństwa Maurice'a Benjamina Chandlera z Filadelfii i Florence Dart Thornton z Waterford w Irlandii. W wieku 8 lat po rozwodzie rodziców przeniósł się wraz z matką do Londynu. Po ukończeniu szkoły w Dulwich spędził rok we Francji i Niemczech. Po powrocie do Anglii zdawał egzaminy na urzędnika administracji państwowej, lecz po pół roku rzucił pracę. Zarabiał jako dziennikarz i recenzent, publikując w pismach „The Academy”, „The Westminster Gazette” i „The Spector”. W 1912 powrócił do Stanów Zjednoczonych.
Podczas I wojny światowej służył w Kanadyjskich Wojskach Ekspedycyjnych, później zaciągnął się do RAF-u, lecz został zdemobilizowany, nie ukończywszy szkolenia. W 1924 roku ożenił się z Pearl Cecily Bowen, matką kolegi z wojska. Po opublikowaniu pierwszych opowiadań poświęcił się pracy literackiej. W 1943 zaczął pracować jako scenarzysta. Pisał scenariusze do filmów, m.in. Podwójne ubezpieczenie, Błękitna dalia i Nieznajomi z pociągu. Po śmierci żony w 1954 wpadł w depresję, podczas której próbował popełnić samobójstwo. Od 1946 mieszkał w La Jolla, opisanej w ostatniej jego powieści Playback jako miejscowość Esmeralda. Zmarł w 1959 na zapalenie płuc[5].
Pierwsze opowiadanie, Blackmailers Don't Shoot opublikował w 1933 w magazynie „Black Mask” poświęconym historiom detektywistycznym. Pierwsza powieść Głęboki sen (The Big Sleep) została wydana w 1939 roku. Łącznie napisał 7 powieści i kilkadziesiąt opowiadań. Ostatnią, niedokończoną powieść Poodle Springs wydano pośmiertnie - ukończona została dopiero w 1989 przez Roberta B. Parkera.
Zasługą Chandlera jest wprowadzenie do tego popularnego gatunku elementów literatury wyższych lotów, zwłaszcza poetyckich porównań. Inspirował się twórczością Dashiella Hammetta.
Zajmował się również publicystyką. W 1944 opublikował w miesięczniku „The Atlantic Monthly” esej Skromna sztuka pisania powieści kryminalnych (The Simple Art of Murder) dotyczący jego uwag na temat pisarstwa, zaś w 1945 roku publikuje tam artykuł Pisarze w Hollywood (Writers in Hollywood), krytykujący scenarzystów. Obydwa po raz pierwszy wydano w Polsce w książce Mówi Chandler (Czytelnik 1983), zawierającej teksty rozproszone.
Najbardziej znanym bohaterem jego książek jest samotny (w końcowej powieści Tajemnica Poodle Springs jest już jednak żonaty) i cyniczny prywatny detektyw (ang. private eye) Philip Marlowe. Marlowe przy rozwiązywaniu kryminalnych zagadek, które częściej znajdują jego, niż on je, postępuje według sobie jedynie znanych zasad. Jest przykładem krystalicznie uczciwego człowieka, lubiącego alkohol, fajkę i papierosy, który wieczorami rozgrywa sam ze sobą partie szachów. Autor bardziej niż na rozwikłaniu zagadki kryminalnej skupia się na opisie środowiska, w którym rozgrywa się akcja powieści oraz analizie psychiki bohaterów.
Kłopoty to moja specjalność (wyd. polskie Czytelnik, Warszawa 1977), zawiera:
Czysta robota (wyd. polskie Czytelnik, Warszawa 1988), zawiera:
Morderca w deszczu (wyd. polskie GiG, 1990), zawiera:
Bay City Blues (wyd. polskie Da Capo, 1993), zawiera:
Złote rybki (wyd. polskie Amax, 1993), zawiera:
Człowiek, który lubił psy (wyd. polskie Da Capo, 1993), zawiera:
Kłopoty to moja specjalność (wyd. polskie C&T, 2009), zawiera:
Szantażyści nie strzelają (wyd. polskie C&T, 2009), zawiera:
Angielskie lato (wyd. polskie C&T, 2011), zawiera:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.