Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
United Rugby Championship (dawniej Pro14, Guinness Pro14, Liga Celtycka oraz Pro12) – profesjonalna liga rugby union, w której rywalizują najlepsze drużyny z Irlandii, Szkocji, Walii, Włoch i Południowej Afryki. Uważana jest za jedną z trzech najlepszych lig rugby union w Europie obok angielskiej Premiership i francuskiej Top 14[1].
Państwo | |
---|---|
Dyscyplina | |
Data założenia |
2001 |
Poprzednia nazwa |
Liga Celtycka (Celtic League), Pro12, Guinness Pro14 |
Rozgrywki | |
Liczba drużyn |
16 |
Zwycięzcy | |
Pierwszy zwycięzca | |
Obecny zwycięzca |
Glasgow Warriors |
Najwięcej zwycięstw |
Leinster |
Strona internetowa |
Liga została założona jako Liga Celtycka w 2001 dla najlepszych drużyn z Irlandii, Szkocji i Walii. W pierwszym sezonie wzięło udział piętnaście drużyn: cztery irlandzkie zespoły prowincjonalne (Connacht, Leinster, Munster i Ulster), dwie drużyny szkockie (Edinburgh Reivers i Glasgow) oraz dziewięć walijskich klubów (Bridgend, Caerphilly, Cardiff, Ebbw Vale, Llanelli, Neath, Newport, Pontypridd i Swansea). Zespoły podzielono na dwie grupy (7- i 8-zespołową), w których rozgrywki były toczone systemem ligowym (każda drużyna rozgrywała z pozostałymi drużynami w grupie po jednym meczu), a po cztery najlepsze zespoły awansowały do fazy play-off, która kończyła się spotkaniem finałowym. W pierwszym sezonie część spotkań stanowiła jednocześnie część rozgrywek powstałej w 1999 roku Welsh-Scottish League. W drugim sezonie rozgrywek liczba drużyn została powiększona do 16 – dołączył do nich trzeci szkocki zespół, The Borders[2][3].
Pierwsza poważniejsza zmiana formatu ligi nastąpiła w sezonie 2003/2004 i związana była z reformą rozgrywek rugby union w Walii – wprowadzono tam system zespołów prowincjonalnych na wzór Irlandii oraz Szkocji i zamiast dotychczasowych dziewięciu drużyn z tego kraju, w rozgrywkach wzięło udział pięć nowo utworzonych zespołów: Cardiff Blues, Celtic Warriors, Llanelli Scarlets, Neath-Swansea Ospreys i Newport Gwent Dragons. Łączna liczba uczestników ligi wynosiła dwanaście, zrezygnowano z podziału na dwie grupy i fazy play-off – rozgrywki toczyły się systemem ligowym, w którym każda drużyna rozgrywała z wszystkimi pozostałymi po dwa spotkania (w domu i na wyjeździe). Liga Celtycka stała się jedyną zawodową ligą rugby w krajach, z których pochodziły uczestniczące w niej kluby[2][3]. System ten obowiązywał także w kolejnych latach, zmieniała się jednak liczba drużyn: już w 2004 rozgrywki opuścił jeden z niedawno powstałych walijskich zespołów prowincjonalnych Celtic Warriors, a w 2007 szkocki Border Reivers (dawniej The Borders), w ten sposób liczba uczestników została ograniczona do 10[4].
Od sezonu 2009/2010 powrócono do rozgrywania fazy play-off, w której uczestniczyły cztery najlepsze drużyny w tabeli ligowej po sezonie zasadniczym[5]. W 2010 do ligi dopuszczono dwa zespoły włoskie (Benetton i Aironi)[4], a celem tej inicjatywy było m.in. podniesienie poziomu rugby union we Włoszech[6]. Od 2011 wprowadzono nową nazwę ligi: Pro12[7]. W 2012 nastąpiła zmiana w składzie ligi – włoskie Aironi zostało zastąpiono przez inną drużynę z tego kraju, Zebre[4].
Kolejna zmiana formatu rozgrywek nastąpiła w sezonie 2017/2018 i związana była z poszerzeniem ligi o kolejne dwa zespoły. Tym razem do rozgrywek dołączyły dwie drużyny z RPA, które zostały usunięte z rozgrywek Super Rugby (Cheetahs i Southern Kings). Nazwa ligi została tym samym zmieniona na Pro14[8]. W sezonie drużyny podzielone były na dwie konferencje (w każdej po dwie drużyny irlandzkie i walijskie oraz po jednej szkockiej, włoskiej i południowoafrykańskiej). Drużyny z jednej konferencji grały pomiędzy sobą mecz i rewanż, a ponadto rozgrywały dziewięć spotkań z drużynami z drugiej konferencji, w tym dwa o charakterze regionalnych derby. Także faza play-off została zmodyfikowana: uczestniczyły w niej po trzy najlepsze zespoły z każdej konferencji (zespoły z miejsc 2 i 3 rozgrywały ćwierćfinały, których stawką był awans do półfinałów, w których ich przeciwnikami byli zwycięzcy konferencji)[9].
Sezon 2019/2020 z powodu pandemii COVID-19 został skrócony: nie rozegrano części fazy zasadniczej oraz ćwierćfinałów; sezonu nie dokończyły też drużyny z Południowej Afryki[10]. Z tego samego powodu drużyny południowoafrykańskie nie mogły przystąpić do kolejnego sezonu[11]. We wrześniu 2020 ogłoszono rozwiązanie jednej z nich (Southern Kings)[12][13]. W końcu 2020 podjęto decyzję o wycofania także drugiej południowoafrykańskiej drużyny, Cheetahs, i wprowadzeniu do ligi czterech drużyn uczestniczących dotąd w rozgrywkach Super Rugby: Bulls, Lions, Sharks i Stormers[14][15]. W związku z tym zmieniono także format trwającego sezonu 2020/2021: postanowiono, że każda drużyna w fazie zasadniczej zagra tylko 16 meczów, a następnie zwycięzcy obu konferencji spotkają się w finale ligi (nie odbyły się ćwierćfinały i półfinały). Dzięki skróceniu w ten sposób czasu trwania rozgrywek ligowych w końcu wiosną 2021 został rozegrany dodatkowy turniej o nazwie Rainbow Cup z udziałem dotychczasowych drużyn Pro14 oraz nowo przyjętych drużyn z Południowej Afryki[15].
Od sezonu 2021/22 rozgrywki zmieniły nazwę na United Rugby Championship. Zmienił się format rozgrywek: drużyny podzielono na cztery grupy – irlandzką, walijską, południowoafrykańską oraz szkocko-włoską. W fazie zasadniczej każda drużyna rozgrywa 6 spotkań z rywalami ze swojej grupy (mecz i rewanż z każdym) oraz 12 spotkań z pozostałymi (po jednym spotkaniu, bez rewanżów, połowa w domu, połowa na wyjeździe). 8 najlepszych drużyn w łącznej tabeli rozgrywek awansuje do fazy play-off składającej się z ćwierćfinałów, półinałów i finału[16].
Najlepsze drużyny ligi w sezonach 2001/2002–2002/2003 (wyniki finałów):
Sezon | Liczba drużyn | Mistrz | Wynik finału | Wicemistrz | Data finału | Miejsce finału |
---|---|---|---|---|---|---|
2001/2002[17] | 15 | Leinster ![]() | 24:20 (6:12) | Munster ![]() | 15.12.2001 | Dublin, Aviva Stadium |
2002/2003[18] | 16 | Munster ![]() | 37:17 (22:9) | Neath ![]() | 01.02.2003 | Cardiff, Principality Stadium |
Najlepsze drużyny ligi w sezonach 2003/2004–2008/2009 (w tych latach nie rozgrywano fazy play-off)[19]:
Sezon | Liczba drużyn | Mistrz | Wicemistrz |
---|---|---|---|
2003/2004 | 12 | Llanelli Scarlets ![]() | Ulster ![]() |
2004/2005 | 11 | Neath-Swansea Ospreys ![]() | Munster ![]() |
2005/2006 | 11 | Ulster ![]() | Leinster ![]() |
2006/2007 | 11 | Ospreys ![]() | Cardiff Blues ![]() |
2007/2008 | 10 | Leinster ![]() | Cardiff Blues ![]() |
2008/2009 | 10 | Munster ![]() | Edynburg ![]() |
Najlepsze drużyny ligi w sezonach od 2009/2010 (wyniki finałów):
Sezon | Liczba drużyn | Mistrz | Wynik finału | Wicemistrz | Data finału | Miejsce finału |
---|---|---|---|---|---|---|
2009/2010[20] | 10 | Ospreys ![]() | 17:12 (14:3) | Leinster ![]() | 29.05.2010 | Dublin, RDS Arena |
2010/2011[21] | 12 | Munster ![]() | 19:9 (7:3) | Leinster ![]() | 28.05.2011 | Limerick, Thomond Park |
2011/2012[22] | 12 | Ospreys ![]() | 31:30 (17:9) | Leinster ![]() | 27.05.2012 | Dublin, RDS Arena |
2012/2013[23] | 12 | Leinster ![]() | 24:18 (13:6) | Ulster ![]() | 25.05.2013 | Dublin, RDS Arena |
2013/2014[24] | 12 | Leinster ![]() | 34:12 (14:12) | Glasgow Warriors ![]() | 31.05.2014 | Dublin, RDS Arena |
2014/2015[25] | 12 | Glasgow Warriors ![]() | 31:13 (21:10) | Munster ![]() | 30.05.2015 | Belfast, Kingspan Stadium |
2015/2016[26] | 12 | Connacht ![]() | 20:10 (15:0) | Leinster ![]() | 28.05.2016 | Edynburg BT Murrayfield |
2016/2017[27] | 12 | Scarlets ![]() | 46:22 (29:10) | Munster ![]() | 27.05.2017 | Dublin, Aviva Stadium |
2017/2018[28] | 14 | Leinster ![]() | 40:32 (21:11) | Scarlets ![]() | 26.05.2018 | Dublin, Aviva Stadium |
2018/2019[29] | 14 | Leinster ![]() | 18:15 (15:10) | Glasgow Warriors ![]() | 25.05.2019 | Glasgow, Celtic Park |
2019/2020[30] | 14/12[uwaga 1] | Leinster ![]() | 27:5 (10:5) | Ulster ![]() | 12.09.2020 | Dublin, Aviva Stadium |
2020/2021[31] | 12 | Leinster ![]() | 16:6 (6:6) | Munster ![]() | 27.03.2021 | Dublin, RDS Arena |
2021/2022[32] | 16 | Stormers ![]() | 18:13 (3:7) | Bulls ![]() | 18.06.2022 | Kapsztad, DHL Stadium |
2022/2023[33] | 16 | Munster ![]() | 19:14 (12:7) | Stormers ![]() | 27.05.2023 | Kapsztad, DHL Stadium |
2023/2024[34] | 16 | Glasgow Warriors ![]() | 21:16 (0:13) | Bulls ![]() | 22.06.2024 | Pretoria, Loftus Versfeld Stadium |
Zespoły uczestniczące w rozgrywkach:
Kluby z Wysp Brytyjskich | Kluby z Włoch |
![]() |
![]() |
Kluby z Południowej Afryki | |
![]() |
W sezonach 2003/2004 i 2004/2005 zorganizowano także dodatkowe rozgrywki pucharowe dla zespołów występujących w lidze pod nazwą Celtic Cup.
Wyniki finałów:
Sezon | Liczb drużyn | Zwycięzca | Wynik finału | Przegrany | Data finału | Miejsce finału |
---|---|---|---|---|---|---|
2003/2004[36] | 12 | Ulster ![]() | 27:21 | Edynburg ![]() | 20.12.2003 | Edynburg, Murrayfield Stadium |
2004/2005[37] | 8 | Munster ![]() | 27:16 | Llanelli Scarlets ![]() | 14.05.2005 | Dublin, Lansdowne Road |
Wiosną 2021 zorganizowano dodatkowe rozgrywki dla zespołów występujących w lidze pod nazwą Rainbow Cup.
Wynik finału:
Sezon | Liczb drużyn | Zwycięzca | Wynik finału | Przegrany | Data finału | Miejsce finału |
---|---|---|---|---|---|---|
2021[38] | 16 | Benetton ![]() | 35:8 | Bulls ![]() | 19.06.2021 | Treviso, Stadio comunale di Monigo |
Początkowo rozgrywki Ligi Celtyckiej nie miały wpływu na to, jakie drużyny uczestniczą w rozgrywkach Pucharu Heinekena[39]. Kraje uczestniczące w Lidze miały zapewnione co najmniej 8 miejsc (a po przyłączeniu się Włoch – 10) w 24-zespołowych rozgrywkach europejskich (po 3 – Irlandia i Walia, po 2 – Szkocja i Włochy). Z czasem wprowadzono zasadę, że w przypadku drużyn irlandzkich i walijskich o awansie do Pucharu decyduje kolejność miejsc w poprzednim sezonie Ligi Celtyckiej[40][41].
Do istotnej zmiany zasad kwalifikacji doszło wraz z reformą formatu rozgrywek europejskich w 2014 (w ramach której Puchar Heinekena został zastąpiony przez European Rugby Champions Cup). Liczbę miejsc w rozgrywkach pucharowych najwyższego poziomu zagwarantowanych dla uczestników Pro12 ograniczono do siedmiu. O kwalifikacji decydowała klasyfikacja zespołów w poprzednim sezonie Pro12: awansowały najlepsze drużyny z każdego kraju uczestniczącego w Pro12 oraz trzy najlepsze drużyny spośród pozostałych[42].
Począwszy od 2018 zrezygnowano z gwarantowania miejsca dla poszczególnych federacji, a do European Rugby Champions Cup awansowało siedem najlepszych drużyn Pro14 (po trzy najlepsze z każdej konferencji oraz zwycięzca barażu między drużynami z czwartych miejsc) – przy czym pomijane były drużyny z Południowej Afryki[43][44]. W 2020 w związku z powiększeniem liczby drużyn w Champions Cup uzgodniono, że będzie tam występować osiem drużyn z Pro14 (po cztery najlepsze z Europy z każdej konferencji)[45]. Począwszy od sezonu 2021/2022 wprowadzono nowe zasady awansu: zdobywali go zwycięzcy czterech grup, a liczba drużyn jest uzupełniona przez kolejne cztery najlepsze drużyny w tabeli ogólnej sezonu zasadniczego[16] – przy czym od sezonu 2022/2023 dopuszczono drużyny z Południowej Afryki do europejskich pucharów[46]. Następną zmianę wprowadzono od 2024 – awans uzyskiwało osiem najlepszych drużyn sezonu zasadniczego (z zastrzeżeniem, że musi znaleźć się miejsce dla zdobywców europejskich pucharów w poprzednim sezonie, jeśli będą pochodzić z URC, a zajmą miejsce niższe niż ósme)[47].
Drużyny ligowe, które nie zakwalifikują się do Champions Cup, uczestniczą w kolejnym sezonie z rozgrywkach europejskich o niższej randze – European Rugby Challenge Cup[44].
W latach 2006–2011 sponsorem tytularnym były browary Magners, w latach 2011–2014 Rabobank[48][49], a w latach 2014–2021 browar Guinness[50][51].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.