Majna szara[3] (Acridotheres fuscus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny szpakowatych (Sturnidae). Występuje od Półwyspu Indyjskiego po Półwysep Malajski, introdukowany na niektóre spośród wysp Oceanii (Futuna, Samoa). Nie jest zagrożony wyginięciem.
Acridotheres fuscus[1] | |||
(Wagler, 1827) | |||
![]() Przedstawiciel podgatunku nominatywnego w Nepalu | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Rodzaj | |||
Gatunek |
majna szara | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() |
Taksonomia
Po raz pierwszy gatunek opisał Johann Georg Wagler w 1827. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Pastor fuscus[4]. Holotyp pochodził z Bengalu Wschodniego[5]. Obecnie (2021) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) umieszcza majnę szarą w rodzaju Acridotheres. Wyróżnia 4 podgatunki[6], podobnie jak autorzy HBW. Dawniej niektórzy autorzy uznawali majny: szarą i żałobną (A. grandis) za jeden gatunek lub włączali do majny szarej jako podgatunki majnę popielatą (A. cinereus) i jawajską (A. javanicus)[5], przykładowo w Check-list of birds of the world (1962)[7].
Podgatunki i zasięg występowania
IOC wyróżnia następujące podgatunki[6]:
- A. f. mahrattensis (Sykes, 1832) – zachodnie Indie od Radżastanu na południe po Keralę i na wschód po zachodni Tamilnadu[5]
- A. f. fuscus (Wagler, 1827) – północny Pakistan na wschód przez podnóża Himalajów[5] i Nepal[7][8] po północno-wschodnie Indie (Asam), na południe przez nisko położone wzgórza po Radżastan i północny stan Orisa oraz Bangladesz; ponadto Mjanma z wyjątkiem północnej i wschodniej części[5]
- A. f. fumidus Ripley, 1950 – północno-wschodnie Indie: wschodni Asam, Arunachal Pradesh[9] i Nagaland[5]; w sierpniu 2001 obserwowano osobnika tego podgatunku w Kolkacie (Bengal Zachodni), daleko poza normalnym zasięgiem[9]
- A. f. torquatus Davison, 1892 – Półwysep Malajski, z wyjątkiem skrajnie wysuniętej na południe części[5]
Ptaki podgatunku nominatywnego introdukowano na Fidżi, Futunę, Samoa, Tajwan[5] i Tonga (na początku lat 80. XX wieku[10]). Na Fidżi zostały wprowadzone celem kontroli populacji szkodników prostoskrzydłych na plantacjach trzciny cukrowej[11]. Na Samoa po raz pierwszy pojawiły się w 1965 na Upolu. Prawdopodobnie zostały sprowadzone, by kontrolowały populację kleszczy pasożytujących na bydle. Nieoczekiwanie stały się gatunkiem inwazyjnym[12].
Morfologia
![Thumb](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/Jungle_Myna%2C_Bengaluru%2C_05_FEB_2017%2C_Vimal_Rajyaguru.jpg/640px-Jungle_Myna%2C_Bengaluru%2C_05_FEB_2017%2C_Vimal_Rajyaguru.jpg)
Długość ciała wynosi około 24 cm, masa ciała 72–98 g[5]. Dalszy opis dotyczy ptaków podgatunku nominatywnego. Pióra na czole są wydłużone i zjeżone, kierują się ku górze i środkowi tworząc czub. Pióra ciemienia, karku i boków szyi są wydłużone, o lancetowatym kształcie, czarne i połyskujące. Płaszcz i górna część grzbietu mają barwę w kolorze węgla drzewnego, nieco brązową, w niższej części grzbietu i na kuprze ten kolor jaśnieje. Broda, gardło i pierś łupkowoszare, brzuch jaśniejszy i z płowym nalotem, w jego niższej części lepiej zaznaczonym. Pokrywy podogonowe białe. Skrzydła i ogon ciemnobrązowe, przy czym lotki II rzędu i ich pokrywy oraz barkówki mają brązowy połyskliwy nalot. Lotki I rzędu z białymi nasadami, na największej z zewnętrznych lotek (P9) takowa rozciąga się na 20–25% długości pióra, na wewnętrznych lotkach I rzędu na około 50% długości. Sterówki z białymi końcówkami, wąskimi na najbardziej wewnętrznych, stopniowo poszerzającymi się na zewnątrz ogona. Dziób pomarańczowy z niebiesko-czarną nasadą, nogi i stopy pomarańczowe o podobnym do woskowanego wyglądzie. Tęczówka jaskrawożółta[11].
Osobniki młodociane mają bardziej brązowe upierzenie, pióra na głowie mniej się zaginają, brakuje im też połysku. Białe zakończenia na ogonie węższe. Na spodzie ciała brąz zastępuje szarość gardła i piersi. Na piersi środki piór są ciemnobrązowe, a krawędzie jasne, co daje nieco kreskowany wygląd, na brzuchu lepiej widoczny. Przedstawiciele podgatunku A. f. fumidus mają ciemniejsze upierzenie, na wierzchu ciała smoliste, na spodzie – jakby przydymione. Tęczówka żółta. Osobniki podgatunku A. f. mahrattensis wyróżniają się bardziej brązowym upierzeniem i niebieską[11], jasnoniebieską lub szarą[13] tęczówką. U reprezentantów A. f. torquatus pióra na czubie nieco dłuższe i bardziej błyszczące, brzuch ciemniejszy (zwłaszcza na bokach), pokrywy podogonowe brudnobiałe[11].
Ekologia i zachowanie
Środowiskiem życia majn szarych są zadrzewione nizinne obszary, zwłaszcza blisko upraw, plantacji herbaty, wsi i nadbrzeżnych równin. Żerują głównie na ziemi, szczególnie na terenach wypasu bydła, na ścierniskach i kwitnących drzewach[11]. Mimo że anglojęzyczna nazwa gatunku to Jungle Myna[5][6][11], ptaki te unikają lasów deszczowych[11]. W Nepalu odnotowywane na wysokości 75–1525 m n.p.m., okazjonalnie do 2200 m n.p.m.[8] W Indiach gniazdują do około 2400 m n.p.m.[13] Majny szare są towarzyskie niezależnie od pory roku. Podczas żerowania często przebywają parami, a jeśli pożywienia jest pod dostatkiem – w niewielkich grupach[11] liczących 10–30 osobników[13]. Szukają pokarmu między bydłem, zjadają owady uciekające spod jego pysków i nóg, zjadają również te siedzące na jego bokach i głowie. Odpoczywają w zbiorowiskach w szuwarach, na polach trzciny cukrowej i na drzewach, niekiedy w towarzystwie majn brunatnych (Acridotheres tristis) i pasterzy (Pastor roseus)[11]. Są dobrymi zapylaczami ze względu na czub, do którego przykleja się pyłek[13]. Żywią się owadami, owocami, nasionami, nektarem[5][11], kwiatami. Spośród owadów zjadają między innymi prostoskrzydłe (Orthoptera), termity (Isoptera), chrząszcze (Coleoptera), błonkówki (Hymenoptera), gąsienice, pluskwiaki (Hemiptera) i muchówki (Diptera)[11].
Lęgi
![Thumb](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Jungle_Myna-_Looking_out_from_its_nest_inside_a_pipe_I_IMG_2413.jpg/320px-Jungle_Myna-_Looking_out_from_its_nest_inside_a_pipe_I_IMG_2413.jpg)
Okres lęgowy trwa od stycznia do lipca: w Indiach na północy od kwietnia do lipca, na południu od lutego do maja; w Malezji od stycznia do maja[5]. Często wyprowadzają dwa lęgi w roku. Majny szare gniazdują w różnych zagłębieniach, często w naturalnych dziuplach lub tych wykutych przez dzięcioły, zwykle od 2 do 6 m nad ziemią. Używają też miejsc stworzonych przez człowieka, jak otwory ściekowe w ścianach i na mostach. Tworzą tam duże kolonie, mogą być użytkowane rok po roku. Rzadziej gniazdują pod dachami. Budulec gniazda stanowią gałęzie, korzenie, pióra i materiały pochodzenia antropogenicznego, a często też muszle ślimaków. Zniesienie liczy od 3 do 6 jaj. Ich skorupka jest turkusowa, bez dodatkowych wzorów, nieco połyskliwa. Wymiary dla 124 jaj: 26,0–32,8 na 19,0–23,0 mm. Obydwoje rodzice biorą udział w wysiadywaniu i opiece nad młodymi[11]. Przynajmniej pod koniec lat 80. XX wieku okres inkubacji był nieznany[13].
Status i zagrożenia
IUCN uznaje majnę szarą za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2019). BirdLife International uznaje trend liczebności populacji za spadkowy ze względu na niszczenie środowiska życia tych ptaków[14].
Według informacji z lat 70. XX wieku na południu Indii czynią znaczne szkody w sadach, zaś na Fidżi – w uprawach orzachy (Arachis)[11]. Na Samoa są gatunkiem inwazyjnym[12]. W latach 80. XX wieku istniała obawa o zajmowanie dziupli, które mogłyby wykorzystać loreczki modroczapkowe (Vini australis)[11].
Przypisy
Linki zewnętrzne
Wikiwand in your browser!
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.