Loading AI tools
miasto i gmina w województwie mazowieckim Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Mława – miasto w Polsce w województwie mazowieckim, siedziba powiatu mławskiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa ciechanowskiego
miasto i gmina | |||||
![]() Ratusz Miejski w Mławie | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Prawa miejskie |
1429[1] | ||||
Burmistrz |
Piotr Jankowski[2] | ||||
Powierzchnia |
34,80[3] km² | ||||
Wysokość |
135–180 m n.p.m. | ||||
Populacja (31.12.2021) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna |
23 | ||||
Kod pocztowy |
06-500, 06-501, 06-502 | ||||
Tablice rejestracyjne |
WML | ||||
Położenie na mapie powiatu mławskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa mazowieckiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) |
1413011 | ||||
SIMC |
0930696 | ||||
Hasło promocyjne: Mława. Twoje miejsce. Twój czas | |||||
Urząd miejski Stary Rynek 1906-500 Mława | |||||
Strona internetowa | |||||
BIP |
Według danych z 31 grudnia 2021 r. miasto zamieszkiwało 31 047 osób[4].
Miasto leży nad rzeką Seracz przy granicy z województwem warmińsko-mazurskim.
Pod względem historycznym Mława leży na Mazowszu i jest jednym z najstarszych miast tego regionu[5].
Mława była miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[6] w starostwie mławskim w ziemi zawkrzeńskiej województwa płockiego w 1784 roku[7].
Według regionalizacji fizycznogeograficznej Polski miasto położone jest na pograniczu dwóch mezoregionów: Wzniesienia Mławskiego i Równiny Raciąskiej[8].
Sąsiednie gminy: Iłowo-Osada, Lipowiec Kościelny, Szydłowo, Wieczfnia Kościelna, Wiśniewo, Dzierzgowo.
Osiedla:
Według danych[potrzebny przypis] z roku 2005 Mława ma obszar 34,86 km², w tym:
Miasto stanowi 2,08% powierzchni powiatu[potrzebny przypis].
W okresie międzywojennym w miejscowości istniała placówka Straży Celnej „Mława”[22].
Mława została przyłączona do Rzeszy Niemieckiej[9]
Najstarsze ślady osadnictwa w Mławie, datowane na przełom XIII i XIV w., odkryto w rejonie obecnego rynku oraz na przedmieściach Kozielsk i Zabrody[5]. W rejonie obecnego Starego Rynku przed rokiem 1491 istniała osada przedlokacyjna[5]. Miała ona charakter targowy. Odbywały się tutaj sądy książęce[5].
W chwili lokacji Mława leżała w północnej części Mazowsza, przy granicy z ówczesnym państwem zakonu krzyżackiego[5]. W średniowieczu przez tereny Zawkrza, na którym leży Mława, przebiegały szlaki handlowe łączące wschodnie Mazowsze z Wielkopolską, a także Warszawę z Państwem Krzyżackim[5]. Znaczenie tych ostatnich stało się istotne zwłaszcza na początku XV w.[5]
Pierwszy wczesnośredniowieczny gród na terenie obecnej Mławy (w Kozielsku) powstał z powodu pobliskich dróg oraz obronnego charakteru miejsca[5]. Wykopaliska wskazują, że szlaki te funkcjonowały już w XII-XIII w.[5] Szacuje się, że obecny układ drogowy pokrywa się z przedlokacyjną siecią dróg[5].
Przygraniczne położenie na szlakach handlowych okazało się korzystne dla rozwoju miasta[5]. Jego mieszkańcy zajmowali się handlem, głównie bydłem z Rusi[5]. Miasto wielokrotnie otrzymywało przywileje handlowe[30][5]. Wytyczony w czasie lokacji stosunkowo duży rynek targowy (120 × 145 m) potwierdza handlowy charakter miasta[5]. W 1477 r. na rynku wybudowano kościół, w 1545 r. król Zygmunt Stary wydał miastu prawo do zbudowania ratusza, który również powstał w przestrzeni rozległego rynku[5].
Mława od roku 1495 jako jedno z trzech miast powiatowych ziemi zawkrzeńskiej wchodziła w skład Mazowsza Płockiego jako dobra królewskie[5]. Siedzibę starosty stanowił nieistniejący już budynek w rejonie obecnej Lelewelówki. Miasto liczyło wtedy około 2500 mieszkańców, z których 60% zatrudnionych było w blisko 250 zakładach rzemieślniczych, skupionych w 12 cechach[5]. Głównymi źródłami dochodów były jarmarki oraz produkcja i eksport do Gdańska piwa, do cechu piwowarów należało 120 mieszkańców[5]. W 1564 r. w Mławie było 429 domów[5].
Przez liczne pożary[31] i epidemie dżumy[32] Mława straciła w wiekach XVII i XVIII znaczenie. Stan ten trwał do połowy XVIII w.[5] Przykładowo w 1616 r. liczba domów spadła do 320, w 1664 r. do zaledwie 45 (liczba ludności to jedynie 20 rzemieślników)[5].
W Mławie po raz pierwszy epidemię dżumy odnotowano w źródłach w latach 1572–1573[12]. W ciągu roku liczba mieszkańców miasta i podmiejskiej wsi Modły spadła o połowę: zmarło ok. 1300 osób, czyli więcej niż połowa mieszkańców[12]. Urzędnik spisujący stan inwentarza (dóbr miejskich w 1573 roku) tymi słowami podsumował skutki epidemii: „Powietrzem ludzi wymarło w miasteczku i we wsi Modle wiele ultra 1300. Drudzy głodem umarli i nędznieli bardzo”[12].
W 1689 roku o stosowanie czarów zostały oskarżone Marianna Kukulina i Zofia Rzeszotarska; w procesie sądowym zostały skazane na śmierć poprzez spalenie na stosie, wyrok wykonany został na tzw. „szubienicznej górze”[33].
Pożar w 1692 roku wybuchł w niedzielę 23 listopada, nieznane są jego przyczyny[14]. Ogień został przeniesiony na stojący samodzielnie murowany ratusz i kościół parafialny, których nie udało się odizolować od płomieni[14]. Oba budynki doszczętnie spłonęły[14]. W późniejszych aktach wizytacyjnych zanotowano, że z mławskiej świątyni, zbudowanej w stylu gotyckim, pozostały wypalone mury i fundamenty[14]. Gwałtowność pożaru spowodowała, że z dymem poszły drewniane ołtarze, obrazy czy organy z początku XVIII[14]. Uratowano jedynie barokowe tabernakulum oraz znajdujące się w skarbcu księgi metrykalne i miejskie[14]. Jan III Sobieski zwolnił miasto od płacenia podatków na kilka lat[14].
W roku 1764 ponownie ustanowiono w mieście przez sejm koronny starostwo grodowe; miasto stało się siedzibą administracyjną i sądowniczą ziemi zawkrzeńskiej[5]. Liczba domów w mieście wynosiła wówczas 85[5].
Za Stanisława Augusta Poniatowskiego odbudowano ratusz, wybudowano na rynku cztery studnie[5]. Rozwój miasta został zahamowany przez rozbiory Polski (Mława znalazła się w Prusach) i pożar z roku 1783, w którym spłonęły niemalże wszystkie domy[5].
W 1840 r. w Mławie przywrócono zarówno siedzibę powiatu, jak i sądu okręgowego[5]. Dodatkowo w mieście, ponownie znów przygranicznym, powstała komora celna, powstały: szpital (1856), spichlerz (1860), synagoga (1856), zbór ewangelicki (1870) i cerkiew (1879), rozbudowano także kościół parafialny (1882–1886)[5]. Rozwój istotnie przyspieszył wraz z wybudowaniem w sąsiedztwie Mławy linii Kolei Nadwiślańskiej (stacja kolejowa na Wólce)[5]. W centrum miasta, w rejonie Nowego Rynku powstała siedziba ochotniczej straży pożarnej (1881)[5]. Wokół placu oraz w centralnej części miasta powstawały nowe murowane kamienice, głównie w stylu secesyjnym. W 1905 r., na północ od rynku, wybudowano halę targową[5]. Liczba ludności wzrosła do 8 tysięcy[5]. Pod koniec XIX w. w Mławie były trzy place targowe: Stary Rynek z ratuszem i kościołem, Nowy Rynek oraz trzeci, zwany Zielonym[5]. W mieście handlowano głównie zbożem oraz wełną[5].
Na początku XX w. Mława liczyła 15 tysięcy mieszkańców i około 600 domów[5]. 120 z nich było murowanych[5]. Mława stała się najbogatszym miastem północnego Mazowsza[5]. W 1917 r. Wólka formalnie została włączona w granice administracyjne Mławy[5]. W 1921 r. liczba mieszkańców wzrosła do 17 tysięcy[5].
Mława należała do najbardziej kulturalnych żydowskich miasteczek w Polsce. Ta mała żydowska gmina wydała kilka pokoleń żydowskiej inteligencji.
II wojna światowa spowodowała zniszczenie 67% zabudowy[5].
Po wojnie miasto dynamicznie się rozwijało, do 2001 roku liczba mieszkańców wzrosła do ponad 31 tysięcy osób[5].
Dane z 31 grudnia 2004[34]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
Jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
Populacja | 30 957 | 100 | 16 178 | 52,6 | 14 779 | 47,4 |
Gęstość zaludnienia [mieszk./km²] | 890,0 | 464,8 | 424,6 |
Dane z 31 grudnia 2015[35]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
populacja | 31 030 | 100 | 16 253 | 52,3 | 14 777 | 47,7 |
Miasta partnerskie[potrzebny przypis]:
Miasto już za czasu socjalizmu nabyło tradycję przemysłu elektronicznego poprzez zakład UNITRY, które to wraz z przemianami ustrojowymi, przestały istnieć[potrzebny przypis]. Następnie w latach dziewięćdziesiątych powstał CURTIS Zbigniewa Niemczyckiego produkujący telewizory[potrzebny przypis]. W 1999 r. fabrykę kupiło LG, którą to rozbudowało i zwiększyło zatrudnienie[potrzebny przypis]. Dzisiaj w zakładzie produkuje się telewizory najnowszej generacji i urządzenia mobilne spod tej marki[potrzebny przypis]. Poza tym drugim pracodawcą pod względem zatrudnienia jest ubojnia drobiu Wipasz[potrzebny przypis].
Oba zakłady znajdują się w Dzielnicy Przemysłowej miasta[potrzebny przypis]. Oprócz tego w mieście działają mali producenci obuwia, wędlin, zakład produkujący windy.
W Mławie funkcjonuje Mławska Komunikacja Miejska (MKM), kiedyś zarządzana przez nieistniejące już przedsiębiorstwo PKS Mława, swego czasu jedną z największych firm tego typu w województwie mazowieckim[39], teraz przez Urząd Miasta. MKM posiada 4 linie[29]: 1, 2, 3 oraz 4. Autobusy kursują przez cały rok. Mieszkańcy korzystają z niej za darmo dzięki „Karcie Mławiaka”[40].
W Mławie znajdują się dwa dworce kolejowe:
Przez Mławę przebiegają drogi wojewódzkie: nr 544 Brodnica – Działdowo – Mława – Przasnysz – Ostrołęka, nr 563 Rypin – Żuromin – Mława, nr 587 Mława – Strzegowo, nr 615 Mława – Ciechanów, drogi powiatowe o numerach: 351, 303, 312, 320, 352. Od wschodu miasto omija droga ekspresowa S7.
W 2012 otwarto oficjalnie sanitarne lądowisko Mława-Szpital.
Edukacja mławska ma bogate tradycje historyczne. Zapewnia pełny cykl edukacyjny od żłobka po studia wyższe – zarówno w placówkach publicznych, jak i prywatnych. W Mławie znajduje się 6 szkół podstawowych i 1 podstawowa szkoła specjalna, 4 licea ogólnokształcące i 5 liceów profilowanych i szkół zawodowych. Tę podstawową edukację uzupełniają szkolnictwo artystyczne – szkoła muzyczna I i II stopnia i wyższe – Zamiejscowy Wydział Elektroniki, Dziennikarstwa i Technik Multimedialnych w Mławie Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Ciechanowie. Kształci on studentów w kierunkach Elektronika i Telekomunikacja oraz Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna[potrzebny przypis].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.