Loading AI tools
lista w projekcie Wikimedia Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Lista odmian jabłoni – odmiany uprawne jabłoni zaliczane do gatunku zbiorowego – jabłoń domowa (Malus domestica Borkh.). Powstawały od kilku tysięcy lat w wyniku wielokrotnego krzyżowania z wykorzystaniem różnych gatunków z Europy południowo-wschodniej i Azji południowo-zachodniej[1]. Tak długa historia działalności hodowlanej sprawia, że precyzyjne ustalenie pochodzenia gatunku jest bardzo trudne.
Niektóre źródła istotną rolę przypisują zwłaszcza dwóm gatunkom: jabłoni niskiej (M. pumila Mill.) i jabłoni dzikiej (M. sylvestris (L.) Mill.)[2][3][4][5]. Inne: jabłoni wschodniej (M. orientalis Uglitzk.), jabłoni Sieversa (M. sieversii M. Roem.) i M. praecox (Pall.) Borkh. oraz w pewnym tylko stopniu jabłoni dzikiej (M. sylvestris)[1]. Jabłoń Sieviersa uznawano za główne źródło genomu współczesnych odmian bazując na morfologii, badaniach molekularnych oraz dowodach historycznych. Jednak badania genetyczne dowodzą, że odmiany uprawne są najbliżej spokrewnione z jabłonią dziką, co jest efektem długotrwałej hodowli mieszańców z tym gatunkiem i pierwotnych odmian bazujących na środkowoazjatyckiej jabłoni Sieversa[6]. Potwierdzono też obecność genów jabłoni jagodowej (M. baccata Borkh.). Ci sami autorzy dowodzą, że sekwencja nukleotydów w DNA pozwala uznać M. sieversii i M. domestica za taksony posiadające wspólną pulę genową, identyfikowalną z M. pumila[6].
Najstarsze informacje o wielkoowocowych odmianach pochodzą z wykopalisk w Turcji w Chatal Huyak datowanych na 4500 lat p.n.e.[2] W Odysei (1200 lat p.n.e.) Homer opisując sad Odyseusza na wyspie Itaka wspomina o 10 odmianach jabłoni. Obecnie w uprawie na świecie jest ponad 10 tysięcy odmian uprawnych jabłoni[3].
Według danych FAO w 2012 roku na świecie wyprodukowano ponad 76,3 mln ton jabłek, na powierzchni 4,8 mln ha, co daje 13-procentowy udział w produkcji wszystkich owoców. Najwięcej owoców wyprodukowano w Azji (49 mln ton) i w Europie (15 mln ton), natomiast spośród krajów w Chinach (37 mln ton) i w Stanach Zjednoczonych (4,1 mln ton)[7].
Nazwa odmiany | Autor, kraj pochodzenia, rok | Pochodzenie | Pora dojrzewania[uwaga 1] | Przydatność | Zdjęcie |
---|---|---|---|---|---|
Adams's Pearmain[uwaga 2][9] | Wielka Brytania, 1826 | siewka nieznanego pochodzenia | odmiana jesienna | amatorska | ![]() |
Akane[3] | Japonia, 1937 | Jonathan × Worcester Permain | odmiana jesienna | amatorska | ![]() |
Alkmene[10] | Niemcy, 1930 | Dr Oldenburg × Koksa Pomarańczowa | odmiana jesienna | amatorska | ![]() |
Alwa[3] | A. Rejman, W. Dzięcioł, Polska, 1956 | siewka Macoun | odmiana jesienna | towarowa i amatorska | ![]() |
Ananas Berżenicki[3] | Adam Hrebnicki-Doktorowicz, Litwa | siewka nieznanego pochodzenia | odmiana letnia | amatorska, odmiana zagrożona[uwaga 3] | ![]() |
Antonówka[3] | Rosja | siewka nieznanego pochodzenia | odmiana jesienna | towarowa i amatorska | ![]() |
Arlet[3] | Szwajcaria, 1958 | Golden Delicious × Idared | odmiana jesienna | towarowa i amatorska | ![]() |
Bankroft[3] | Kanada, 1850 | McIntosh × Forrest | odmiana zimowa | towarowa i amatorska | ![]() |
Boiken[12] | Niemcy, 1828 | siewka nieznanego pochodzenia | odmiana zimowa | towarowa i amatorska | ![]() |
Boskoop[3] | Ottolander, Holandia, 1850 | siewka nieznanego pochodzenia | odmiana zimowa | towarowa i amatorska | ![]() |
Braeburn[3] | Nelson, Nowa Zelandia, 1952 | siewka Lady Hamilton | odmiana zimowa | towarowa[uwaga 2] | ![]() |
Close[3] | C.P. Close, Arlington, USA 1946 | siewka nieznanego pochodzenia | odmiana letnia | amatorska | ![]() |
Cortland[3][13] | Stacja doświadczalna Uniwersytetu Cornella, USA, 1898 | McIntosh × Ben Davies | odmiana zimowa | towarowa i amatorska | ![]() |
Delbarestivale[13] (Delcorf) |
G. Delbard, Francja, 1956 | Stark Jongrimes × Golden Delicious | odmiana letnia | towarowa i amatorska | ![]() |
Delikates[13] | Stacja doświadczalna UP Poznań, M. Maćkowiak, Polska, 1964 | James Grieve × Cortland | odmiana jesienna | towarowa i amatorska | ![]() |
Discovery[3] | Dulmer, Langham Essex, Anglia, 1949 | siewka Worcester Permain | odmiana letnia | amatorska | ![]() |
Early Geneva[14] | USA, New York State Agricultural Experiment Station, Geneva, 1982[15] | Quinte’ i ‘Julyred’ | odmiana letnia | typowo amatorska | ![]() |
Elstar[13][10] | Wageningen University, Holandia, 1955 | Golden Delicious × Ingid Marie | odmiana jesienna | towarowa | ![]() |
Fantazja[3][16] | A. Rejman, Polska 1944 | McIntosh × Linda | odmiana jesienna | towarowa i amatorska | ![]() |
Fiesta[13][10] | F. Alston, Anglia 1972 | Koksa Pomarańczowa × Idared | odmiana jesienna | towarowa i amatorska | ![]() |
Florina[13][2] | Université d’Angers, Francja 1976 | Jonathan × No 612-1 (Rome Beauty × Malus floribunda 821) | odmiana zimowa | towarowa i amatorska | ![]() |
Fuji[13] | Stacja Doświadczalna Fujisaki Aomori, Japonia 1938 | Ralls Janet × Red Delicious | odmiana zimowa | towarowa[uwaga 2] | |
Gala[13] | J.H. Kidd, Nowa Zelandia, 1962 | Kidd's Orange Red × Golden Delicious | odmiana zimowa | towarowa | ![]() |
Gloster[13] | Stacja doświadczalna Jork, Niemcy, 1951 | Glockenapfel × Richared Delicious | odmiana zimowa | towarowa | ![]() |
Goldstar[17] | J. Tupy, Czechy, 1984 | Rubin × Vanda | odmiana zimowa | towarowa i amatorska | ![]() |
Golden Delicious[3] | A.H. Mullins, USA, 1890 | siewka Golden Grimes | odmiana letnia | towarowa | ![]() |
Granny Smith[13] | T. Smith, Australia, 1868 | siewka nieznanego pochodzenia | odmiana zimowa | towarowa[uwaga 2] | ![]() |
Grochówka[2][10] (niem. Bohnapfel) |
Niemcy, ok. 1800 | siewka nieznanego pochodzenia | odmiana zimowa | amatorska, odmiana zagrożona[uwaga 3] | ![]() |
Idared[3] | Stacja doświadczalna Uniwersytetu Idaho, USA, 1942 | Jonathan × Wagener | odmiana zimowa | towarowa i amatorska | ![]() |
James Grieve[3] | J. Grieve, Szkocja, 1890 | siewka Potta | odmiana letnia | towarowa i amatorska | ![]() |
Jonagold[18] | USA, New York State Agricultural Experiment Station, Geneva, 1942[15] | Jonathan × Golden Delicious | odmiana zimowa | towarowa | ![]() |
Katja[19] | Instytut Sadownictwa Balsgård, Szwecja, 1947 | James Grieve × Worcester Permain | odmiana letnia | amatorska | ![]() |
Koksa Pomarańczowa[2] (ang. Cox's Orange Pippin) |
Anglia, 1846 | siewka Peppiny Ribstona | odmiana jesienna | amatorska | |
Kosztela[20] | Polska, 1590 | siewka nieznanego pochodzenia | odmiana jesienna | amatorska | |
Kronselska[2] (fr. Transparente de Cronsels) |
C. Baltet, Francja, 1869 | siewka Antonówki | odmiana letnia | amatorska, odmiana zagrożona[uwaga 3] | ![]() |
Ligol[3] | ISK, Polska, 1978 | Linda × Golden Delicious | odmiana zimowa | towarowa i amatorska | ![]() |
Lobo[3] | Kanada, 1900 | siewka McIntosh | odmiana jesienna | towarowa | ![]() |
McIntosh[13] | J. McIntosh, Kanada, 1796 | siewka Famouse | odmiana jesienna | towarowa | ![]() |
Macoun[3] | USA, New York State Agricultural Experiment Station, Geneva, 1923[15] | McIntosh × Jersey Black | odmiana zimowa | towarowa | ![]() |
Malinowa Oberlandzka[12][2] (Malinówka) |
Niemcy (Oberschwaben), 1854 | siewka nieznanego pochodzenia | odmiana jesienna | amatorska, odmiana zagrożona[uwaga 3] | ![]() |
Melrose[3] | Stacja Doświadczalna Uniwersytetu Ohio, USA, 1932 | Jonathan × Red Delicious | odmiana zimowa | towarowa i amatorska | ![]() |
Papierówka[3] (Oliwka Żółta, Oliwka Inflancka) |
Kraje bałtyckie | siewka nieznanego pochodzenia | odmiana letnia | towarowa i amatorska | ![]() |
Paulared[14] | USA | siewka odmiany McIntosh | odmiana jesienna | towarowa i amatorska | ![]() |
Pinova[19] (Corail, Pinata) |
Instytut Juliusa Kühna, Desden-Pilnitz, Niemcy, 1986 | Clivia × Golden Delicious | odmiana zimowa | towarowa i amatorska | ![]() |
Priam[2] | L.M. Decouryte, Francja, 1974 | Jonathan × No 14-126 (Rome Beauty × Malus floribunda 821) | odmiana zimowa | towarowa i amatorska | ![]() |
Rajka[17] | J. Tupy, Czechy, 1983 | Szampion × Katka | odmiana jesienna | towarowa i amatorska | ![]() |
Reneta | grupa odmian nieznanego pochodzenia | jesienne i zimowe | głównie amatorskie | ![]() | |
Reneta Ananasowa[12] | Belgia lub Holandia, 1820 | siewka nieznanego pochodzenia | odmiana zimowa | amatorska, odmiana zagrożona[uwaga 3] | ![]() |
Reneta Landsberska[3] | Niemcy, 1840 | siewka nieznanego pochodzenia | odmiana jesienna | amatorska | ![]() |
Rubin[13] | O. Louda, Czechy, 1960 | Lord Lambourne × Golden Delicious | odmiana jesienna | towarowa | ![]() |
Rubinette[13] | W. Hausenstein, Szwajcaria, 1966 | Koksa Pomarańczowa × Golden Delicious | odmiana zimowa | towarowa i amatorska | ![]() |
Rubinola[17] | J. Tupy, Czechy, 1980 | Prima × Rubin | odmiana jesienna | towarowa i amatorska | ![]() |
Spartan[3] | R.C Palmer, Kanada, 1936 | McIntosh × Yellow Newton | odmiana zimowa | towarowa | ![]() |
Szampion[13] | O. Louda, Czechy, 1970 | Golden Delicious × Koksa Pomarańczowa | odmiana jesienna | towarowa | ![]() |
Topaz[17] | J. Tupy, Czechy, 1984 | Rubin × Vanda | odmiana zimowa | towarowa i amatorska | ![]() |
Tę sekcję należy dopracować |
Lista zawiera odmiany, mutanty, klony i sporty – stan 2018 r.[21]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.