Loading AI tools
Soborskie konklawe Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Konklawe 8-11 listopada 1417 – konklawe, które odbyło się na Soborze w Konstancji i formalnie zakończyło wielką schizmę zachodnią. W jego wyniku papieżem został Marcin V. Było to jedyne w historii konklawe, które odbyło się na terenie Niemiec i jedyne, w którym dopuszczono jako elektorów duchownych spoza Kolegium Kardynalskiego. Było także pierwszym, w którym uczestniczył Polak – arcybiskup gnieźnieński Mikołaj Trąba.
![]() | |
Daty i miejsce | |
8 – 11 listopada 1417 | |
Konstancja | |
Główne postacie | |
Dziekan | |
---|---|
Kamerling | |
Prokamerling |
Ludwik Aleman CanReg |
Protoprezbiter | |
Protodiakon | |
Wybory | |
Liczba elektorów • uczestnicy • nieobecni |
|
Wybrany papież | |
![]() | |
Oddone Colonna Przybrane imię: Marcin V |
Sobór w Konstancji został zwołany z inicjatywy króla niemieckiego Zygmunta Luksemburskiego w celu zakończenia trwającej od 1378 roku Wielkiej Schizmy w Kościele katolickim. W chwili jego otwarcia (listopad 1414) o władzę w Kościele rywalizowało aż trzech papieży: „rzymski” Grzegorz XII (uznany później przez Kościół za legalnego), „awinioński” Benedykt XIII i „pizański” Jan XXIII, przy czym największym poparciem cieszył się ten ostatni. Sobór opowiedział się za rezygnacją całej trójki. Grzegorz XII, którego obediencja składała się wówczas już tylko z księstwa Rimini, cesarskich elektoratów Palatynatu i Trewiru oraz kilku niemieckich diecezji, dobrowolnie ogłosił swoją abdykację 4 lipca 1415 roku. Sobór nadał mu tytuł kardynała biskupa Świętego Kościoła Rzymskiego i dożywotniego legata w Ankonie. Zmarł on w Recanati 18 października 1417. Jan XXIII odmówił złożenia rezygnacji i próbował uciec z Konstancji. Został jednak schwytany i uwięziony, a Sobór 29 maja 1415 ogłosił jego depozycję, którą nieco później on sam dobrowolnie ratyfikował. Największy opór stawił Benedykt XIII. Rezydował on wówczas w Peñíscola koło Walencji, a poparcia wciąż udzielały mu Aragonia, Kastylia, Nawarra, Szkocja i hrabstwo Armagnac. Benedykt XIII konsekwentnie odmawiał rezygnacji, uparcie obstając przy legalności swojego wyboru. Sprawę przesądziło przeciągnięcie królów Aragonii, Kastylii i Nawarry na stronę Soboru na przełomie 1416/1417. 26 lipca 1417 Sobór ogłosił jego detronizację, co umożliwiło przystąpienie do wyboru nowego papieża[1].
Konklawe 1417 było jedynym w historii, w którym głosowali także niekardynałowie. Wprowadzono system głosowania „nacjami”. Oprócz kardynałów, którzy stanowili jedną „nację”, wyznaczono po sześciu reprezentantów pięciu „nacji”: „italskiej”, „galijskiej”, „germańskiej” (do której zaliczono też Słowian, Węgrów i Szkotów), „angielskiej” i „hiszpańskiej”. Aby doszło do wyboru papieża, kandydat musiał uzyskać po 2/3 głosów w każdej z tych sześciu grup. W celu uproszczenia procedury, każdy elektor mógł wskazać więcej niż jednego kandydata, z zaznaczeniem kolejności preferencji[2].
Sobór uznał ważność nominacji kardynalskich wszystkich trzech obediencji. W listopadzie 1417 było trzydziestu kardynałów, w tym dwudziestu jeden należących w chwili rozpoczęcia Soboru do obediencji pizańskiej, pięciu z obediencji rzymskiej i czterech z obediencji awiniońskiej, przy czym ci ostatni nadal uznawali Benedykta XIII. W konklawe ostatecznie wzięło udział dwudziestu trzech kardynałów, w tym dziewiętnastu z obediencji pizańskiej i czterech z obediencji rzymskiej[3]:
Obediencja pizańska Obediencja rzymska
Elektor | Tytuł kardynalski | Nominowany | Nominator | Inne funkcje i tytuły |
---|---|---|---|---|
Jean de Brogny Kardynał z Viviers[4] |
kardynał biskup Ostia e Velletri | 12 lipca 1385 | Klemens VII | prymas Świętego Kolegium Kardynałów wicekanclerz Świętego Kościoła Rzymskiego administrator archidiecezji Arles |
Angelo d’Anna de Sommariva OSBCam Kardynał z Lodi[4] |
kardynał biskup Palestriny | 17 grudnia 1384 | Urban VI | |
Pedro Fernández de Frías Kardynał z Hiszpanii[4] |
kardynał biskup Sabiny; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Prassede |
23 stycznia 1394 | Klemens VII | archiprezbiter bazyliki watykańskiej |
Giordano Orsini | kardynał biskup Albano | 12 czerwca 1405 | Innocenty VII | penitencjariusz większy |
Antonio Correr CanReg Kardynał z Bolonii[4] |
kardynał biskup Porto e Santa Rufina[5] | 9 maja 1408 | Grzegorz XII | |
Francesco Lando Kardynał z Wenecji[4] |
kardynał prezbiter S. Croce in Gerusalemme | 6 czerwca 1411 | Jan XXIII | protoprezbiter Świętego Kolegium Kardynałów |
Giovanni Dominici OP Kardynał z Raguzy[4] |
kardynał prezbiter S. Sisto | 9 maja 1408 | Grzegorz XII | administrator diecezji Bova |
Antonio Panciera Kardynał z Akwilei[4] |
kardynał prezbiter S. Susanna | 6 czerwca 1411 | Jan XXIII | |
Gabriel Condulmer CanReg Kardynał ze Sieny[4] |
kardynał prezbiter S. Clemente[5] | 9 maja 1408 | Grzegorz XII | |
Branda Castiglione Kardynał z Piacenzy[4] |
kardynał prezbiter S. Clemente[5] | 6 czerwca 1411 | Jan XXIII | administrator diecezji Veszprém |
Angelo Barbarigo Kardynał z Werony[4] |
kardynał prezbiter Ss. Marcellino e Pietro | 19 września 1408 | Grzegorz XII | |
Pierre d’Ailly Kardynał z Cambrai[4] |
kardynał prezbiter S. Crisogono | 6 czerwca 1411 | Jan XXIII | administrator diecezji Orange |
Tommaso Brancaccio Kardynał z Tricarico[4] |
kardynał prezbiter Ss. Giovanni e Paolo | 6 czerwca 1411 | Jan XXIII | administrator diecezji Tricarico |
Alamanno Adimari Kardynał z Pizy[4] |
kardynał prezbiter S. Eusebio | 6 czerwca 1411 | Jan XXIII | protektor Zakonu Krzyżackiego |
Guillaume Fillastre Kardynał S. Marco[4] |
kardynał prezbiter S. Marco | 6 czerwca 1411 | Jan XXIII | |
Antonio de Challant | kardynał prezbiter S. Cecilia | 9 maja 1404 | Benedykt XIII | administrator archidiecezji Tarentaise komendatariusz opactwa terytorialnego Chiusa di S. Michele |
Simon de Cramaud Kardynał z Reims[4] |
kardynał prezbiter S. Lorenzo in Lucina | 13 kwietnia 1413 | Jan XXIII | administrator diecezji Poitiers |
Pierre de Foix OFM | kardynał prezbiter bez tytułu | 1414 | Jan XXIII | komendatariusz diecezji Lescar |
Amadeo di Saluzzo Kardynał z Saluzzo[4] |
kardynał diakon S. Maria Nuova | 23 grudnia 1383 | Klemens VII | protodiakon Świętego Kolegium Kardynałów kamerling Świętego Kolegium Kardynałów |
Ludovico Fieschi | kardynał diakon S. Adriano | 17 grudnia 1384 | Urban VI | administrator diecezji Vercelli i Carpentras |
Rinaldo Brancaccio | kardynał diakon Ss. Vito e Modesto; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Maria in Trastevere |
17 grudnia 1384 | Urban VI | archiprezbiter bazyliki liberiańskiej administrator archidiecezji Tarent wikariusz Kampanii |
Oddone Colonna | kardynał diakon S. Giorgio in Velabro[5] | 12 czerwca 1405 | Innocenty VII | archiprezbiter bazyliki laterańskiej |
Lucido Conti | kardynał diakon S. Maria in Cosmedin[5] | 6 czerwca 1411 | Jan XXIII |
Po trzech elektorów mianowali rzymski papież Urban VI (1378-1389) i awinioński Klemens VII (1378-1394), dwóch rzymski papież Innocenty VII (1404-1406), czterech Grzegorz XII (1406-1415), jednego Benedykt XIII (1394-1417), a pozostałych dziesięciu Jan XXIII (1410-1415).
Kamerlingiem Świętego Kościoła Rzymskiego był wówczas François de Conzie, arcybiskup Narbonne. Ponieważ jednak nie był on obecny w Konstancji, zastępował go wicekamerling Louis Aleman, jego krewniak.
Nieobecnych było siedmiu kardynałów, w tym trzech uznających władzę Soboru w Konstancji oraz czterech popierających wciąż „awiniońskiego” papieża Benedykta XIII. Spośród „soborowych” kardynałów dwóch należało na początku obrad Soboru do obediencji pizańskiej, a jeden do rzymskiej[6]:
Obediencja pizańska Obediencja rzymska
Elektor | Tytuł kardynalski | Nominowany | Nominator | Inne funkcje i tytuły |
---|---|---|---|---|
Louis de Bar | kardynał biskup Porto e Santa Rufina[5] | 21 grudnia 1397 | Benedykt XIII | książę Bar administrator diecezji Châlons-sur-Marne |
Pietro Morosini Kardynał z Wenecji junior[4] |
kardynał diakon S. Maria in Cosmedin[5] | 19 września 1408 | Grzegorz XII | |
Giacomo Isolani Kardynał S. Eustachio[4] |
kardynał diakon S. Eustachio[5] | 18 listopada 1413 | Jan XXIII | wikariusz Rzymu legat w prowincji Patrymonium |
Do grona elektorów nie zaliczano uwięzionego Baldassare Cossy, byłego antypapieża Jana XXIII, mimo że przed wyborem na antypapieża był kardynałem diakonem S. Eustachio.
Wszyscy zostali mianowani przez Benedykta XIII i w listopadzie 1417 nadal uznawali jego władzę[7].
Konklawe rozpoczęło się 8 listopada, jednak pierwsze głosowanie odbyło się dopiero 10 listopada. Głosy były w nim mocno rozproszone, żaden z kandydatów nie uzyskał wyraźnie większego poparcia. W tej sytuacji zrezygnowano z procedury akcesu[8] i kartki wyborcze spalono[9].
W głosowaniu 11 listopada wyraźną większość uzyskała czwórka kardynałów[10]:
Najwięcej głosów uzyskał więc Colonna, który jako jedyny z tej czwórki otrzymał głosy w każdej z nacji. Kardynał Adimari chciał wówczas rozpocząć ustnie akces i przenieść swój głos na Colonnę, jednak zażądano ponownego głosowania pisemnego. W tym powtórnym głosowaniu Colonna uzyskał większość 2/3 w każdej z pięciu nacji, a ponadto zagłosowało na niego 15 kardynałów, co oznaczało, że brakowało mu już tylko jednego głosu kardynalskiego. Wówczas kardynałowie de Foix i Fillastre, dotąd przeciwni Colonnie, w procedurze akcesu przenieśli swe głosy na niego, czyniąc go papieżem[11].
Oddone Colonna zaakceptował wybór i przyjął imię Marcin V, gdyż w dniu elekcji przypadało wspomnienie św. Marcina z Tours. 21 listopada w Konstancji odbyła się uroczysta inauguracja pontyfikatu, w czasie której kardynał biskup Ostii Jean de Brogny udzielił elektowi święceń kapłańskich i sakry biskupiej, a protodiakon Amadeo Saluzzo nałożył tiarę na jego głowę[12].
Wybór Marcina V faktycznie zakończył okres Wielkiej schizmy zachodniej. Na początku 1418 Benedykta XIII opuścili ostatni popierający go kardynałowie, posłuszeństwo wypowiedziało mu też królestwo Szkocji. Aż do śmierci w 1422 uważał się on jednak za prawowitego papieża, rezydując w Peniscola i zachowując nieliczne grono sympatyków w Aragonii i na południu Francji[13].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.