Loading AI tools
polski historyk Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Jerzy Andrzej Jedlicki (ur. 14 czerwca 1930 w Warszawie[1] jako Jerzy Grossman[2], zm. 31 stycznia 2018[3] w Warszawie[4]) – polski historyk idei, profesor nauk humanistycznych, działacz opozycji w okresie PRL.
Imię i nazwisko urodzenia |
Jerzy Grossman |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
14 czerwca 1930 |
Data i miejsce śmierci |
31 stycznia 2018 |
Miejsce spoczynku | |
Zawód, zajęcie |
historyk idei |
Tytuł naukowy |
profesor nauk humanistycznych |
Alma Mater | |
Partia |
PZPR (1952–1968) |
Odznaczenia | |
![]() |
Urodził się w zasymilowanej rodzinie żydowskiej, był synem Wiktora i Wandy[4]. W 1935 wraz z bratem został ochrzczony w obrządku ewangelicko-reformowanym. W 1940 jego rodzina nie podporządkowała się rozkazom niemieckim i nie przeprowadziła się na teren warszawskiego getta. Od tego czasu żył na tzw. aryjskich dokumentach jako Jerzy Jedlicki; nie powrócił do swojego poprzedniego nazwiska[2].
W 1948 ukończył szkołę średnią w Łodzi, a w 1952 ukończył studia socjologiczne na Uniwersytecie Warszawskim. Uzyskiwał następnie stopnie doktora (1960) i doktora habilitowanego (1967). W 1980 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1989 został profesorem zwyczajnym. Zawodowo od 1954 związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk[5]. W 1991 objął w nim kierownictwo Pracowni Dziejów Inteligencji[6] (zastępując Ryszardę Czepulis-Rastenis[7]). W pierwszej połowie lat 80. był także wykładowcą UW[5]. W pracy naukowej specjalizował się w historii kultury wieków od XVIII do XX i w historii społecznej[8].
Od 1948 należał do Związku Walki Młodych, a następnie do Związku Młodzieży Polskiej. W latach 1952–1968 był członkiem PZPR[9], którą opuścił w ramach protestu wobec wydarzeń marcowych. Był jedynym pracownikiem Instytutu Historii PAN, który wówczas zrezygnował z członkostwa w partii[10]. Brał udział w dyskusjach w ramach Klubu Krzywego Koła. Był sygnatariuszem Memoriału 101, będącego wystąpieniem polskich intelektualistów przeciwko zmianom Konstytucji PRL. Od 1977 zajmował się organizacją Uniwersytetu Latającego, był członkiem założycielem, wykładowcą i członkiem rady programowej Towarzystwa Kursów Naukowych. Jako wykładowca klubu dyskusyjnego współpracował ze Studenckim Komitetem Solidarności, uczestniczył w Konwersatorium „Doświadczenie i Przyszłość”.
W okresie wydarzeń sierpniowych w 1980 był sygnatariuszem skierowanego do władz komunistycznych apelu 64 naukowców, literatów i publicystów o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikami[11]. Wstąpił następnie do „Solidarności”. Po wprowadzeniu stanu wojennego internowano go na okres od grudnia 1981 do lipca 1982[1]. Po zwolnieniu publikował w pismach drugiego obiegu, m.in. w „Tygodniku Mazowsze”[12].
W III RP zaangażował się w działalność m.in. Pen Clubu[1]. Był członkiem rady nadzorczej Polskiej Agencji Informacyjnej[13], przewodniczącym rady programowej Stowarzyszenia Przeciwko Antysemityzmowi i Ksenofobii Otwarta Rzeczpospolita oraz członkiem Collegium Invisibile[14].
Pochowany został w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A38–1–28)[15].
W 2011 prezydent Bronisław Komorowski odznaczył go Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[16].
W 2009 otrzymał Nagrodę im. Jerzego Giedroycia (za książkę Dzieje inteligencji polskiej do roku 1918 napisaną wspólnie z Maciejem Janowskim i Magdaleną Micińską). W 2012 został laureatem Nagrody Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego[17]. W 2015 wyróżniony Nagrodą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (w kategorii nauki humanistyczne i społeczne)[18].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.