Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
József Antall (wym. [joːʒɛf ɒntɒl]; ur. 8 kwietnia 1932 w Budapeszcie, zm. 12 grudnia 1993 tamże[1]) – węgierski polityk, działacz opozycyjny, uczestnik Trójkątnego Stołu, pierwszy premier demokratycznych Węgier (1990–1993).
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
8 kwietnia 1932 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
12 grudnia 1993 |
Premier Węgier | |
Okres |
od 23 maja 1990 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() |
Syn Irén Szűcs oraz Józsefa Antalla[2], węgierskiego polityka, Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Ukończył studia z zakresu filologii węgierskiej oraz historii na Uniwersytecie Loránda Eötvösa. Obronił następnie doktorat. Pracował w archiwum państwowym, instytucie pedagogicznym oraz jako nauczyciel[2].
W trakcie powstania węgierskiego w 1956 przewodniczył jednemu z komitetów rewolucyjnych. Po jego zdławieniu został w 1957 na krótko aresztowany[1][3]. Objęty zakazem publikacji, a od 1959 również zakazem pracy w zawodzie nauczyciela. Był zatrudniony jako archiwista w bibliotece, później podjął pracę w muzeum medycyny (Semmelweis Orvostörténeti Múzeum)[3]. Był tam badaczem i zastępcą dyrektora[2], a w 1974 objął stanowisko dyrektora tej instytucji[3].
W 1988 wstąpił do Węgierskiego Forum Demokratycznego[1]. W tym samym roku został przewodniczącym tego ugrupowania, którym kierował do czasu swojej śmierci[4]. Stał się jednym z liderów środowisk demokratycznych w trakcie rozmów Trójkątnego Stołu, które doprowadziły do pierwszych wolnych wyborów w 1990[1]. Forum zajęło pierwsze miejsce w tych wyborach, jego lider uzyskał wówczas mandat posła do Zgromadzenia Narodowego[5].
Został wówczas kandydatem na premiera[5]. Urząd ten objął 23 maja tegoż roku[4], stając na czele koalicji tworzonej przez MDF, Niezależną Partię Drobnych Rolników oraz Chrześcijańsko-Demokratyczną Partię Ludową. Zawarł także zapewniające stabilność rządu porozumienie ze Związkiem Wolnych Demokratów[2]. Jego gabinet w tym samym roku zadeklarował zamiar wystąpienia z Układu Warszawskiego[3]. Rozpoczął także reformy w kierunku wprowadzenia gospodarki rynkowej i pozyskania zagranicznych inwestycji[1].
Jego rząd i zaplecze polityczne stopniowo traciły poparcie[3]. Sam premier przez wiele miesięcy zmagał się z chorobą nowotworową[6]. Zmarł w trakcie pełnienia funkcji premiera[1].
Był żonaty z Klárą Fülepp, miał dwoje dzieci[2].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.