Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Interwencjonizm albo regulacjonizm – stosunki gospodarczo-polityczne, polegające na bezpośrednich interwencjach państwa na rynku. Niekiedy interwencjonizm jest rozumiany jako teoria ekonomiczna zalecająca takowe podejście.
Zakres i wykorzystanie tych narzędzi zależy od potrzeb gospodarki, wynikających przede wszystkim ze stopnia jej rozwoju oraz aktualnego stanu koniunktury. Polityka interwencjonizmu państwowego stwarza zagrożenie inflacją, wynikające ze zwiększonych wydatków budżetu państwa (deficyt budżetowy). Źródłem jej finansowania jest najczęściej dług publiczny.
Dodatkowo interwencjonizm państwowy poprzez regulacje i konieczność nakładania kolejnych podatków by utrzymać interwencję gospodarczą, zwiększa koszty prowadzenia przedsiębiorstw co powoduje spadek koniunktury przy jednoczesnym wzroście bezrobocia. Interwencjonizmowi często zarzuca się również ograniczanie możliwości przedsiębiorcy i jego inwencji, co również powoduje osłabienie gospodarki.
Wpływanie struktur państwowych na rozwój procesów gospodarczych. Priorytetem interwencjonalizmu jest optymalne bezrobocie oraz stymulacja globalnego popytu. Odbywa się to poprzez finansowanie inwestycji gospodarczych z budżetu państwa, czy utrzymanie kursu własnej waluty przez wykupywanie obcych walut na rynku wewnętrznym. Poprzez wprowadzanie systemu koncesjonowania niektórych form działalności gospodarczej reguluje się rynek, aby wspomóc słabsze podmioty gospodarcze.
Interwencjonizm może przybierać różne formy:
Do głównych narzędzi pozwalających realizować politykę interwencjonizmu należą:
Przykłady stosowania interwencjonizmu:
Wśród ekonomistów do dzisiaj istnieją spory o faktyczne efekty różnych form interwencjonizmu. Zdaniem np. zwolenników monetaryzmu na dłuższą metę szkodliwe jest doprowadzanie do deficytu budżetowego przez bezpośrednie inwestycje, oraz regulacja stóp procentowych nie wynikająca z bieżącej podaży pieniądza. Dopuszczają oni jednak takie formy interwencjonizmu, które nie naruszają bilansu budżetu państwa. Z kolei zwolennicy skrajnego liberalizmu ekonomicznego (np. libertarianie) negują pozytywny wpływ jakichkolwiek form interwencjonizmu łącznie z pomocą socjalną, administracyjnym rozbijaniem monopoli oraz regulowaniem rynku przez system podatkowy.
Pod koniec XX w. bardzo popularna wśród teoretyków ekonomii i politologów stała się teoria strategicznej polityki handlowej. Oparta na modelach formalnych i umocowana w teorii gier wyjaśnia interwencjonistyczne działania państwa z punktu widzenia ich wpływu na dobrobyt kraju.
Większość państw stosuje różne formy interwencjonizmu, na mniejszą lub większą skalę, łącznie z częścią krajów uważanych za najbardziej liberalne, takie jak Stany Zjednoczone czy Chile, jednak w krajach tych wolność jest stopniowo ograniczana – wprowadzane są tam różne formy interwencjonizmu. Obecnie (stan na 16.07.2020) państwa o największej wolności gospodarczej to kolejno: Singapur, Hongkong, Nowa Zelandia, Australia, Szwajcaria i Irlandia[1]. Stany Zjednoczone znajdują się na 17. miejscu i obserwuje się tendencję spadkową[1].
Według badań Michaela Valentika przeprowadzonych w 2012 roku w latach 1947–1952 każdy pożyczony (m.in. w ramach wydatków rządowych) dolar generował kolejnych 4,61 dolarów. W 2012 roku jest to jedynie 0,8 dolara[2].
John Maynard Keynes twierdził, że w okresie dekoniunktury państwo może łagodzić jej skutki społeczne i ekonomiczne przez bezpośrednie „pompowanie” pieniędzy podatników w gospodarkę. W okresie dekoniunktury zachodziło jego zdaniem zjawisko samonapędzającego się „zwijania” gospodarki, polegającego na jednoczesnym spadku produkcji wynikającego ze zmniejszania się popytu na rynku i automatycznym ubożeniem społeczeństwa powodującego dalsze zmniejszanie popytu. Aby zlikwidować to niekorzystne zjawisko należało zdaniem Keynesa wpompować w tym okresie sztucznie (wbrew autonomicznym tendencjom graczy rynkowych) pieniądze do gospodarki oraz tworzyć miejsca pracy (np. roboty publiczne) finansowane przez państwo, zaś w okresie koniunktury „przykręcać finansową śrubę”, poprzez ograniczanie podaży pieniądza.
Krytykę teorii Keynesa zawarł Ludwig von Mises w książce „Interwencjonizm”, jak również w swoim największym dziele, „Ludzkie Działanie”. Jego uczeń, Fryderyk von Hayek, również przez wiele lat toczył spory z Keynesem podczas pracy w London School of Economics. W Polsce wydana nakładem Fijorr Publishing książka „Jak zrujnować gospodarkę, czyli Keynes wiecznie żywy” prezentuje właśnie tę krytykę ze strony ekonomistów szkoły austriackiej.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.