Zawsze tylko 2[8]. Blaszka liściowa ma kształt od nerkowatego do okrągławego[4], zwykle jest dłuższa niż szersza[9]. Jej górna powierzchnia jest naga, natomiast od spodu jest skąpo owłosiona[7]. Mierzy 0,6–2,2 cm długości oraz 0,6–2,4 cm szerokości, jest karbowana na brzegu, ma sercowatą nasadę i tępy wierzchołek[4]. Ogonek liściowy jest owłosiony i ma 4–10 mm długości (górne liście na nieco oskrzydlonych ogonkach)[4][7]. Przylistki są od owalnych do lancetowatych, nietrwałe i osiągają 3–8 mm długości[4].
Pojedyncze, wyrastające z kątów pędów, słabo pachnące[4][7]. Mają działki kielicha o trójkątnie lancetowatym kształcie i dorastające do 6–7 mm długości[4]. Płatki są od odwrotnie jajowatych do lancetowatych, mają barwę od niebieskawej do purpurowej oraz 7–10 mm długości, dolny płatek jest podługowato eliptyczny, mierzy 6–8 mm długości, posiada obłą ostrogę o długości 2–3 mm[4][7].
Nagie torebki mierzące 5–7 mm długości, o jajowatym kształcie[4].
Gatunki podobne
Podobny jest fiołek błotny (Viola palustris), który ma zwykle 3–4 liście (a nie dwa), o blaszce nerkowatej – szerszej niż dłuższej i podkwiatki osadzone w połowie szypułki kwiatowej lub niżej[9].
Bylina, hemikryptofit[7]. Kwitnie od maja do czerwca[10]. Kwiaty są zapylane przez pszczoły, jednak możliwe jest również samozapylenie[8].
Rośnie na torfowiskach, brzegach cieków wodnych, rowach i terenach bagnistych[4][7]. Preferuje stanowiska w półcieniu lub pełnym nasłonecznieniu, na podłożu mokrym i wilgotnym, żyznym, na glebach gliniastych, organiczno-mineralnych i torfach, o odczynie od kwaśnego do obojętnego (4,5–6,5 w skali pH)[8]. Występuje na wysokości do 2000 m n.p.m.[4] W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O/All. Caricetalia nigrae[7].
Michael A.M.A.RuggieroMichael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI:10.1371/journal.pone.0119248, PMID:25923521, PMCID:PMC4418965 [dostęp 2020-02-20](ang.).
Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA.Zając (red.) i inni, Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, ISBN83-915161-1-3, OCLC831024957. Brak numerów stron w książce
WładysławMatuszkiewicz:Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski.Warszawa:Wyd. Naukowe PWN,2006. ISBN83-01-14439-4. Brak numerów stron w książce
Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.:Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone.Kraków:Instytut Ochrony Przyrody PAN,2014. ISBN978-83-61191-72-8. Brak numerów stron w książce
ZbigniewMirek:Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski.Kazimierz Zarzycki.Kraków:IB PAN,2006. ISBN83-89648-38-5. Brak numerów stron w książce
Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.:Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants.Kraków:Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk,2016. ISBN978-83-61191-88-9. Brak numerów stron w książce