Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Dzioborożec żałobny[3] (Buceros rhinoceros) – gatunek dużego ptaka z rodziny dzioborożców (Bucerotidae). Występuje na Półwyspie Malajskim, Sumatrze, Borneo i Jawie. Jest narażony na wyginięcie.
Buceros rhinoceros[1] | |||
Linnaeus, 1758 | |||
![]() Para dzioborożców żałobnych w zoo, po lewej samiec, po prawej samica | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Rodzaj | |||
Gatunek |
dzioborożec żałobny | ||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() |
Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1758 roku Karol Linneusz w 10. edycji Systema Naturae. Autor nadał gatunkowi nazwę Buceros rhinoceros[4][5], która obowiązuje do tej pory[3][6]. Jako miejsce typowe błędnie wskazał Indie[5], co później poprawiono na Malakkę[4].
Dzioborożec żałobny jest blisko spokrewniony z dzioborożcem wielkim (B. bicornis), z którym się niekiedy krzyżuje zarówno na wolności, jak i w niewoli[7]. Wyróżnia się trzy podgatunki B. rhinoceros[7][6]:
W upierzeniu przeważa czarny kolor. Ogon jest biały i długi i przebiega przez niego czarny pas. Lotki skrzydeł są na końcach białe. Ptak ten posiada także długie nogi i bardzo duży, zakrzywiony dziób z karbowanymi krawędziami. Na górnej części dzioba znajduje się efektowny hełm, wypełniony od środka powietrzem.
Długość ciała wynosi do 120 cm, a masa – od 2 do 3 kg. Samce są minimalnie większe od samic.
Zamieszkuje rozległe obszary lasów pierwotnych, ale też wysokie lasy wtórne i lasy bagienne. Występuje do wysokości 1400 m n.p.m.[2]
Poza sezonem rozrodczym dzioborożce żałobne zbierają się w niewielkie grupy, a w czasie sezonu ptaki te łączą się w pary. Porusza się niezgrabnym lotem, w czasie którego wydaje charakterystyczne dźwięki. Dzioborożec za pomocą swojego dzioba pielęgnuje upierzenie, zamurowuje dziuplę, chwyta pożywienie i karmi pisklęta. Karbowany dziób jest przystosowaniem do pewnego chwytu.
Ptaki te jedzą głównie owoce (zwłaszcza figi[7]) i orzechy, lecz nie gardzą również owadami, jaszczurkami, żabami drzewnymi czy ptasimi jajami[2].
Lęgi trwają od stycznia do lutego. Po odbyciu godów samica wchodzi do środka wcześniej znalezionej dziupli (55 cm długości, 40 cm szerokości i 1,2 m głębokości) i zamurowuje ją od środka mieszanką mułu, kału i resztek pożywienia. Samica pozostawia jedynie pionową szczelinę. Przez nią samiec dostarcza pożywienie partnerce. Samica znosi zazwyczaj dwa jaja. Okres inkubacji trwa ok. miesiąca. Przez początkowy okres ich życia samica pozostaje w dziupli z młodymi. Później opuszcza dziuplę, którą znowu zamurowują pisklęta, jednak pozostaje w pobliżu gniazda. Za karmienie jej i potomstwa jest w tym czasie odpowiedzialny samiec. Jeżeli w tym okresie zginie, są skazani na śmierć głodową, gdyż wcześniej u samicy nastąpiła wymiana lotek skrzydeł i ogona. Po 3 miesiącach młode opuszczają dziuplę, pozostają jednak przy rodzicach do końca sezonu.
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2018 roku klasyfikuje dzioborożca żałobnego jako gatunek narażony na wyginięcie (VU – Vulnerable), wcześniej miał on status gatunku bliskiego zagrożenia (NT – Near Threatened). Trend liczebności populacji jest spadkowy. Ptak ten nie jest przystosowany do życia w innym środowisku, więc wycinanie lasów, które zamieszkuje, stanowi dla niego bardzo duże zagrożenie. Ponadto negatywny wpływ na liczebność tego ptaka mają polowania – dla mięsa, na handel, części jego ciała są wykorzystywane w strojach ceremonialnych, zwłaszcza na Borneo[2].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.