सिक्किमको राजधानी From Wikipedia, the free encyclopedia
गान्तोक एउटा सहर, नगरपालिका, राजधानी र भारतीय राज्य सिक्किमको सबैभन्दा ठुलो जनसङ्ख्या भएको ठाउँ हो। यो गान्तोक जिल्लाको सदरमुकाम पनि हो। सहरको कुल १००,००० जनसङ्ख्या सिक्किमका विभिन्न जातजातिहरू जस्तै भारतीय गोर्खा, भुटिया र लेप्चाहरू हुन्। हिमालयको उच्च चुचुराहरू भित्र र वर्षभरि हल्का समशीतोष्ण हावापानी भएको, गान्तोक सिक्किमको पर्यटन उद्योगको केन्द्रमा छ। तिब्बतको ल्हासा र ब्रिटिस भारतको कोलकाता जस्ता सहरहरू बीचको व्यापार मार्गमा गान्तोक एउटा प्रमुख बिसौनी बन्यो।
गान्तोक | |
---|---|
माथिबाट घडीको दिशामा: एम जी मार्ग, गंगटोक केबलकार, तिब्बत रोडबाट गंगटोक, रुम्टेक मठ, द्रो-दुल चोरतेन, गंगटोकबाट कञ्चनजङ्घा दृश्य | |
निर्देशाङ्क: २७°१९′४८″उ॰ ८८°३७′१२″पू॰ | |
देश | ![]() |
राज्य | ![]() |
जिल्ला | गान्तोक जिल्ला |
क्षेत्रफल | |
• जम्मा | १९.२ किमी२ (७.४ वर्ग माइल) |
उन्नतांश | १,६५० मिटर (५४१० फिट) |
जनसङ्ख्या (सन् २०११) | |
• जम्मा | १००,२९० |
• घनत्व | ५,३३२/किमी२ (१३८१०/वर्ग माइल) |
भाषाहरू[1][2] | |
• आधिकारिक | |
• अतिरिक्त अधिकारी | |
समय क्षेत्र | युटिसी+०५:३० (भारतीय मानक समय) |
वेबसाइट | gmcsikkim |
सिक्किमको बाँकी भागहरू जस्तै, गान्तोकको प्रारम्भिक इतिहासको बारेमा धेरै थाहा छैन।[3] यो बन्धक सङ्कटको प्रतिक्रियामा १९औँ शताब्दीको मध्यमा बेलायती विजय पछि सिक्किमको बाँकी रहेको राजधानी बन्यो। अङ्ग्रेजहरूद्वारा तिब्बतीहरूको पराजय पछि, गान्तोक १९औँ शताब्दीको अन्त्यमा तिब्बत र ब्रिटिस भारत बीचको व्यापारमा प्रमुख बन्दोबस्त भयो।[3] सन् १९५९ मा तिब्बतमा चिनियाँ क्र्याकडाउनका कारण व्यापारमा गिरावट आयो र सन् १९६२ मा चीन–भारत युद्धपछि पासहरू बन्द गरिएका थिए।[3][4]
कञ्चनजङ्घा हिमाल— विश्वको तेस्रो-अग्लो चुचुरो — सहरको पश्चिममा देखिन्छ। ठाडो ढलानको अस्तित्व, पहिरोको जोखिम, ठुलो वन ढाक्ने र अधिकांश क्षेत्रमा अपर्याप्त पहुँच सहरको प्राकृतिक र सन्तुलित विकासमा प्रमुख बाधक बनेको छ।[4] अधिकांश सडकहरू ठाडो छन्, तिनीहरूको छेउमा कम्प्याक्टेड जमिनमा निर्माण गरिएका भवनहरू।[4]
वर्ष | जन. | ±% |
---|---|---|
१९५१ | २,७४४ | — |
१९६१ | ६,८४८ | +१४९.६% |
१९७१ | १३,३०८ | +९४.३% |
१९८१ | ३६,७४७ | +१७६.१% |
१९९१ | २५,०२४ | −३१.९% |
२००१ | २९,३५४ | +१७.३% |
२०११ | ९८,६५८ | +२३६.१% |
जनसङ्ख्या १९५१–२०११[5] |
भारतको अस्थायी जनसङ्ख्या कुल २०११ को जनगणना अनुसार, गान्तोक नगर निगमको जनसङ्ख्या ९८,६५८ रहेको अनुमान गरिएको छ।[6] गान्तोकको औसत साक्षरता दर ८२.१७% छ, राष्ट्रिय औसत ७४% भन्दा बढी: पुरुष साक्षरता ८५.३३%, र महिला साक्षरता ७८.६८ छ।[6]
बेलायती शासनकालमा यस क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नेपालीहरू गान्तोकका अधिकांश बासिन्दा हुन्। भूमिमा बसोबास गर्ने लेप्चा र भुटियाहरू पनि जनसङ्ख्याको ठुलो हिस्सा हुन्।[7] थप रूपमा, ठुलो सङ्ख्यामा तिब्बतीहरू शहरमा बसाइँ सरेका छन्। यस क्षेत्रका मूल निवासी नभएका आप्रवासी बासिन्दा समुदायहरूमा मारवाडी, बिहारी र बङ्गालीहरू पर्छन्।[4]
हिन्दु र बौद्ध धर्म गान्तोकमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण धर्महरू हुन्।[4] सिक्किम र गान्तोकमा नेपाली भाषा सबैभन्दा बढी बोलिने भाषा हो। अङ्ग्रेजी र हिन्दी क्रमशः सिक्किम र भारतको आधिकारिक भाषा भएकाले सिक्किमका धेरैजसो क्षेत्रमा, विशेष गरी गान्तोकमा व्यापक रूपमा बोलिने र बुझिन्छ।[8] गान्तोकमा बोलिने अन्य भाषाहरूमा भुटिया (सिक्किमी), तिब्बती र लेप्चा समावेश छन्।[8]
सिक्किममा ५० भन्दा बढी अखबार प्रकाशित छन्। धेरै स्थानीय नेपाली र अङ्ग्रेजी पत्रपत्रिकाहरू प्रकाशित छन्, जबकि क्षेत्रीय र राष्ट्रिय हिन्दी र अङ्ग्रेजी पत्रपत्रिकाहरू, भारतमा अन्यत्र छापिएका छन्, पनि प्रसारित छन्।[9] गान्तोकमा नेपाली, हिन्दी र अङ्ग्रेजी भाषाका चलचित्रहरू रहेका दुईवटा सिनेमाघर छन्।[10] सहरमा सार्वजनिक पुस्तकालय पनि छ।[10]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.