From Wikipedia, the free encyclopedia
Optik atmosfera (Jawi: اوڤتيک اتموسفيرا) ialah "kajian tentang ciri optik bagi atmosfera atau produk proses atmosfera.... [termasuk] resolusi masa dan ruang melebihi yang boleh dilihat dengan mata kasar".[1] Optik meteorologi ialah "bahagian optik atmosfera yang berkaitan dengan kajian corak yang boleh diperhatikan dengan mata kasar".[2] Namun begitu, kedua-dua istilah itu kadang kala digunakan secara bergantian.
Fenomena optik meteorologi, seperti yang diterangkan dalam artikel ini, mengambil berat tentang bagaimana sifat optik atmosfera Bumi menyebabkan pelbagai fenomena optik dan fenomena persepsi visual. Contoh fenomena meteorologi termasuk:
Fenomena lain yang luar biasa kerana ia adalah bentuk ilusi visual termasuk:
Sebuah buku mengenai optik meteorologi telah diterbitkan pada abad keenam belas, tetapi terdapat banyak buku mengenai subjek itu sejak kira-kira 1950.[6] Topik ini dipopularkan oleh peredaran luas buku yang ditulisMarcel Minnaert, Light and Color in the Open Air, pada tahun 1954.[7][8]
Dalam Kitab Optik (1011–22 M), Ibn al-Haytham berhujah bahawa penglihatan berlaku di dalam otak, dan pengalaman peribadi mempunyai kesan ke atas apa yang dilihat dan bagaimana mereka melihat, dan penglihatan dan persepsi itu subjektif. Berhujah menentang teori pembiasan Ptolemy mengapa orang menganggap matahari dan bulan lebih besar di ufuk berbanding ketika mereka lebih tinggi di langit, dia mentakrifkan semula masalah itu dari segi pembesaran yang dilihat, bukannya nyata. Beliau berkata menilai jarak sesuatu objek bergantung kepada terdapat jujukan jasad perantara yang tidak terganggu antara objek dan pemerhati. Secara kritis, Ibn al-Haytham berkata bahawa menilai saiz objek bergantung pada jarak yang dinilai: objek yang kelihatan dekat kelihatan lebih kecil daripada objek yang mempunyai saiz imej yang sama pada retina yang kelihatan jauh. Dengan bulan di atas kepala, tidak ada jujukan jasad yang tidak terganggu. Oleh itu ia kelihatan jauh dan kecil. Dengan bulan di ufuk, terdapat jujukan jasad yang tidak terganggu itu: semua objek berada antara pemerhati dan ufuk, jadi bulan kelihatan jauh dan besar. Melalui karya Roger Bacon, John Pecham, dan Witelo berdasarkan penjelasan Ibn al-Haytham, ilusi Bulan secara beransur-ansur diterima sebagai fenomena psikologi, dengan teori Ptolemy ditolak pada abad ke-17.[9] Selama lebih 100 tahun, penyelidikan tentang ilusi bulan telah dijalankan oleh saintis penglihatan yang selalunya merupakan ahli psikologi yang pakar dalam persepsi manusia. Selepas mengkaji banyak penjelasan yang berbeza dalam buku 2002 mereka The Mystery of the Moon Illusion, Ross dan Plug membuat kesimpulan "Tiada teori tunggal yang muncul sebagai pemenang".[10]
Warna cahaya dari langit adalah hasil serakan Rayleigh bagi cahaya matahari yang menghasilkan warna biru. Pada hari yang cerah, serakan Rayleigh memberikan langit tona biru, paling gelap di sekeliling zenit dan paling terang berhampiran ufuk. Sinar cahaya yang datang dari zenit mengambil jalan terpendek mungkin (1⁄38) melalui jisim udara, menghasilkan kurang serakan. Sinar cahaya yang datang dari ufuk mengambil laluan terpanjang yang mungkin melalui udara, menghasilkan lebih banyak serakan.[11]
Kebiruan yang berada di ufuk adalah kerana cahaya biru yang datang dari jarak yang jauh juga lebih berserakan. Ini mengakibatkan anjakan merah bagi sumber cahaya jauh yang diimbangi oleh rona biru cahaya yang bertaburan dalam garis penglihatan. Dalam erti kata lain, cahaya merah berselerak juga; jika ia berbuat demikian pada satu titik yang jauh dari pemerhati ia mempunyai peluang yang lebih tinggi untuk mencapai pemerhati berbanding cahaya biru. Pada jarak yang menghampiri infiniti, cahaya yang berserak itu berwarna putih. Awan jauh atau puncak gunung bersalji akan kelihatan kuning disebabkan itu;[12] kesan itu tidak jelas pada hari cerah, tetapi sangat ketara apabila awan menutupi garis penglihatan mengurangkan rona biru daripada cahaya matahari yang berserak.
Penyerakan disebabkan oleh zarah bersaiz molekul (seperti dalam udara) adalah lebih besar dalam arah hadapan dan belakang daripada arah sisi.[13] Titisan air individu yang terdedah kepada cahaya putih akan menghasilkan satu set cincin berwarna. Jika awan cukup tebal, taburan daripada berbilang titisan air akan menghilangkan set cincin berwarna dan menghasilkan warna putih pudar.[14] Debu dari Sahara bergerak di sekitar pinggir selatan rabung subtropika bergerak ke tenggara Amerika Syarikat semasa musim panas, yang mengubah langit daripada biru kepada rupa putih dan membawa kepada peningkatan merah matahari terbenam. Kehadirannya menjejaskan kualiti udara secara negatif semasa musim panas kerana ia menambah bilangan zarah bawaan udara.[15]
Langit boleh menukar pelbagai warna seperti merah, jingga, merah jambu dan kuning (terutamanya menjelang matahari terbenam atau matahari terbit) dan hitam pada waktu malam. Kesan serakan juga sebahagiannya mengutubkan cahaya dari langit, paling ketara pada sudut 90° dari matahari.
Model pengagihan pencahayaan langit telah disyorkan oleh Suruhanjaya Antarabangsa bagi Pencahayaan (CIE) untuk reka bentuk skema pencahayaan siang hari. Perkembangan terkini berkaitan dengan "semua model langit" untuk memodelkan kecerahan langit dalam keadaan cuaca antara langit cerah hingga mendung.[17]
Warna awan, seperti yang dilihat dari Bumi, memberitahu banyak tentang apa yang berlaku di dalam awan. Awan troposfera dalam yang padat mempamerkan pemantulan tinggi (70% hingga 95%) di seluruh spektrum tampak. Zarah-zarah kecil air padat dan cahaya matahari tidak dapat menembusi jauh ke dalam awan sebelum ia dipantulkan, memberikan awan warna putih cirinya, terutamanya apabila dilihat dari atas.[18] Titisan awan cenderung untuk menyerakkan cahaya dengan cekap, supaya keamatan sinaran suria berkurangan dengan kedalaman ke dalam gas. Akibatnya, pangkalan awan boleh berbeza daripada kelabu yang sangat terang kepada sangat gelap bergantung pada ketebalan awan dan jumlah cahaya yang dipantulkan atau dihantar kembali kepada pemerhati. Awan nipis mungkin kelihatan putih atau kelihatan telah memperoleh warna persekitaran atau latar belakangnya. Awan troposfera dan bukan troposfera tinggi kelihatan kebanyakannya berwarna putih jika keseluruhannya terdiri daripada hablur ais dan/atau titisan air supersejuk.
Apabila awan troposfera matang, titisan air yang padat mungkin bergabung untuk menghasilkan titisan yang lebih besar, yang mungkin bergabung untuk membentuk titisan yang cukup besar untuk jatuh sebagai hujan. Dengan proses pengumpulan ini, ruang antara titisan menjadi semakin besar, membenarkan cahaya menembusi lebih jauh ke dalam awan. Jika awan itu cukup besar dan titisan di dalamnya berjarak cukup jauh, mungkin peratusan cahaya yang memasuki awan tidak dipantulkan semula sebelum ia diserap. Contoh mudah bagi kes ini ialah apabila kita dapat melihat lebih jauh dalam hujan lebat berbanding dalam kabus tebal. Proses pantulan/penyerapan inilah yang menyebabkan julat warna awan dari putih ke hitam.[19]
Warna lain berlaku secara semula jadi di awan. Kelabu kebiruan adalah hasil daripada penyerakan cahaya di dalam awan. Dalam spektrum boleh dilihat, biru dan hijau berada di hujung pendek panjang gelombang cahaya boleh lihat, manakala merah dan kuning berada di hujung yang panjang.[20] Sinar pendek lebih mudah diserakkan oleh titisan air, dan sinaran panjang lebih cenderung untuk diserap. Warna kebiruan adalah bukti bahawa penyerakan tersebut dihasilkan oleh titisan bersaiz hujan di awan. Awan kumulonimbus yang memancarkan warna hijau adalah petanda bahawa ia adalah ribut petir yang teruk,[21] mampu hujan lebat, hujan batu, angin kencang dan kemungkinan puting beliung. Punca sebenar ribut petir hijau masih tidak diketahui, tetapi ia mungkin disebabkan oleh gabungan cahaya matahari yang memerah melalui awan yang sangat tebal secara optik. Awan kekuningan mungkin berlaku pada akhir musim bunga hingga awal musim gugur semasa musim kebakaran hutan. Warna kuning adalah disebabkan kehadiran bahan pencemar dalam asap. Awan kekuningan yang disebabkan oleh kehadiran nitrogen dioksida kadangkala dilihat di kawasan bandar yang mempunyai tahap pencemaran udara yang tinggi.[22]
Awan merah, jingga, dan merah jambu berlaku hampir keseluruhannya pada waktu matahari terbit dan terbenam dan merupakan hasil penyerakan cahaya matahari oleh atmosfera. Apabila sudut antara matahari dan ufuk kurang daripada 10 peratus, kerana ia hanya terjadi selepas matahari terbit atau sejurus sebelum matahari terbenam, cahaya matahari menjadi terlalu merah akibat pembiasan untuk sebarang warna selain daripada warna kemerahan untuk dilihat.[21] Awan tidak menjadi warna itu; ia memantulkan sinaran cahaya matahari yang panjang dan tidak berselerak, yang mendominasi pada waktu tersebut. Kesannya sama seperti jika seseorang menyinari lampu sorot merah pada helaian putih. Dalam kombinasi dengan petir yang besar dan matang ini boleh menghasilkan awan merah darah. Awan kelihatan lebih gelap dalam inframerah dekat kerana air menyerap sinaran suria pada panjang gelombang tersebut.
Halo (ἅλως; juga dikenali sebagai nimbus, lengkok ais atau gloriole) ialah fenomena optik yang dihasilkan oleh interaksi cahaya dari matahari atau bulan dengan hablur ais di atmosfera, menghasilkan lengkok, cincin atau bintik putih atau berwarna di langit.[23] Banyak halo diposisikan berhampiran matahari atau bulan, tetapi yang lain berada di tempat lain dan juga di bahagian langit yang bertentangan. Ia juga boleh terbentuk di sekeliling lampu buatan dalam cuaca yang sangat sejuk apabila kristal ais yang dipanggil habuk berlian terapung di udara berhampiran.[24]
Terdapat banyak jenis halo ais. Ia dihasilkan oleh hablur ais dalam awan sirus atau sirostratus yang tinggi di troposfera atas, pada ketinggian 5 kilometer (3.1 bt) hingga 10 kilometer (6.2 bt), atau, semasa cuaca sangat sejuk, oleh hablur ais yang dipanggil habuk berlian yang hanyut di udara pada paras rendah.[25][26][27] Bentuk dan orientasi hablur tertentu bertanggungjawab untuk jenis halo yang diperhatikan. Cahaya dipantulkan dan dibiaskan oleh hablur ais dan mungkin berpecah kepada warna kerana penyebaran. Kristal berkelakuan seperti prisma dan cermin, membiaskan dan memantulkan cahaya matahari di antara muka mereka, menghantar aci cahaya ke arah tertentu.[23] Untuk halo bulat, jarak sudut pilihan ialah 22 dan 46 darjah daripada hablur ais yang menciptanya.[28] Fenomena atmosfera seperti halo telah digunakan sebagai sebahagian daripada kias cuaca sebagai cara empirikal ramalan cuaca, dengan kehadirannya menunjukkan pendekatan perenggan panas dan hujan yang berkaitan dengannya.[29]
Parhelion ialah sejenis halo biasa, dengan kemunculan dua bintik terang berwarna halus di kiri dan kanan matahari, pada jarak kira-kira 22° dan pada ketinggian yang sama di atas ufuk. Ia biasanya disebabkan oleh kristal ais heksagon berbentuk piring.[25][26] Kristal ini cenderung untuk menjadi sejajar mendatar apabila ia tenggelam melalui udara, menyebabkan ia membiaskan cahaya matahari ke kiri dan kanan, mengakibatkan dua parhelion.[26][25]
Apabila matahari naik lebih tinggi, sinaran yang melalui hablur semakin condong dari satah mendatar. Sudut sisihan mereka meningkat dan parhelion bergerak lebih jauh dari matahari.[30] Walau bagaimanapun, mereka sentiasa berada pada ketinggian yang sama dengan matahari. Parhelion berwarna merah di bahagian yang paling dekat dengan matahari. Lebih jauh pula lebih kepada gred warna biru atau ungu.[25] Walau bagaimanapun, warna bertindih dengan ketara dan begitu juga diredam, jarang tulen atau tepu. Warna parhelion akhirnya bergabung menjadi putih bulatan parhelik (jika yang terakhir kelihatan).
Secara teorinya adalah mungkin untuk meramalkan bentuk parhelion seperti yang akan dilihat di planet dan bulan lain. Marikh mungkin mempunyai parhelion yang terbentuk oleh air-ais dan ais CO2. Pada planet gas gergasi — Musytari, Zuhal, Uranus dan Neptun — kristal lain membentuk awan ammonia, metana dan bahan lain yang boleh menghasilkan halo dengan empat atau lebih parhelion.[31]
Fenomena optik biasa yang melibatkan titisan air ialah semarak.[23] Semarak ialah fenomena optik, kelihatan seperti lingkaran cahaya santo yang ikonik di kepala pemerhati, yang dihasilkan oleh cahaya yang diserakkan balik (gabungan pembelauan, pantulan dan pembiasan) ke arah sumbernya oleh awan titisan air bersaiz seragam. Semarak mempunyai pelbagai cincin berwarna, dengan warna merah pada cincin paling luar dan warna biru/ungu pada cincin paling dalam.[32]
Jarak sudut jauh lebih kecil daripada pelangi, antara 5° dan 20°, bergantung pada saiz titisan. Semarak hanya dapat dilihat apabila pemerhati berada tepat di antara matahari dan awan titisan air biasan. Oleh itu, ia biasanya diperhatikan semasa di udara, dengan semarak mengelilingi bayang kapal terbang di atas awan (ini sering dipanggil The Glory of the Pilot). Semarak dapat dilihat dari gunung dan bangunan tinggi,[33] apabila terdapat awan atau kabut di bawah paras pemerhati, atau pada hari-hari dengan kabus tanah. Semarak juga berkaitan dengan fenomena optik anthelion.
Pelangi ialah fenomena optik dan meteorologi yang menyebabkan spektrum cahaya muncul di langit apabila cahaya matahari memancar ke titisan lembapan di atmosfera Bumi. Ia mengambil bentuk lengkung pelbagai warna. Pelangi yang disebabkan oleh cahaya matahari sentiasa muncul di bahagian langit bertentangan dengan Matahari, tetapi berasal tidak lebih daripada 42 darjah di atas ufuk untuk pemerhati di atas tanah. Untuk melihatnya pada sudut yang lebih tinggi, pemerhati perlu berada di dalam kapal terbang atau berhampiran puncak gunung kerana pelangi sebaliknya akan berada di bawah ufuk. Semakin besar titisan yang membentuk pelangi, semakin cerah ia. Pelangi yang paling biasa berlaku berhampiran ribut petir petang semasa musim panas.[34]
Satu pantulan dari belakang susunan titisan hujan menghasilkan pelangi dengan saiz sudut di langit yang berjulat dari 40° hingga 42° dengan merah di bahagian luar. Pelangi berganda dihasilkan oleh dua pantulan dalaman dengan saiz sudut 50.5° hingga 54° dengan warna ungu di bahagian luar. Dalam "pelangi utama" (pelangi paling rendah, dan juga biasanya pelangi paling terang) lengkok pelangi menunjukkan merah pada bahagian luar (atau atas) lengkok, dan ungu pada bahagian dalam. Pelangi ini disebabkan oleh cahaya yang dipantulkan sekali dalam titisan air. Dalam pelangi berganda, lengkok kedua boleh dilihat di atas dan di luar lengkok primer, dan mempunyai susunan warnanya terbalik (merah menghadap ke dalam ke arah pelangi yang lain, dalam kedua-dua pelangi). Pelangi kedua ini disebabkan oleh cahaya yang memantul dua kali di dalam titisan air.[34] Kawasan antara pelangi berganda adalah gelap. Sebab bagi jalur gelap ini ialah, walaupun cahaya di bawah pelangi utama berasal daripada pantulan titisan, dan cahaya di atas pelangi atas (sekunder) juga datang daripada pantulan titisan, tiada mekanisme bagi kawasan antara pelangi berganda untuk menunjukkan sebarang cahaya. dipantulkan dari titisan air, sama sekali.
Pelangi merangkumi spektrum warna yang berterusan; jalur yang berbeza (termasuk bilangan jalur) ialah artifak penglihatan warna manusia, dan tiada jalur dari sebarang jenis dilihat dalam gambar hitam putih pelangi (hanya penggredan keamatan yang lancar kepada maksimum, kemudian pudar kepada minima di sisi lain lengkok). Untuk warna yang dilihat oleh mata manusia biasa, urutan yang paling sering disebut dan diingati ialah ganda merah, jingga, kuning, hijau, biru, nila dan ungu yang dinukil oleh Isaac Newton.[35]
Logamaya ialah fenomena optik yang berlaku secara semula jadi apabila sinaran cahaya dibengkokkan untuk menghasilkan imej sesaran objek jauh atau langit. Perkataan itu berasal daripada bahasa Sanskrit iaitu loka, yang bermaksud "kayangan, syurgawi" dan maya iaitu "bayangan, khayalan".
Berbeza dengan halusinasi, logamaya ialah fenomena optik sebenar yang boleh ditangkap pada kamera, kerana sinaran cahaya sebenarnya dibiaskan untuk membentuk imej palsu di lokasi pemerhati. Walau bagaimanapun, apa yang digambarkan oleh imej itu ditentukan oleh fakulti tafsiran minda manusia. Sebagai contoh, imej rendah di darat sangat mudah disalah anggap sebagai pantulan dari badan air yang kecil.
Fatamorgana boleh dikategorikan sebagai "dalaman" (bermaksud lebih rendah), "luaran" (bermaksud lebih tinggi) dan "Fata Morgana", satu jenis logamaya unggul yang terdiri daripada satu siri imej bertindan menegak yang luar biasa rumit, yang membentuk satu logamaya yang berubah pantas.
Denyar hijau dan sinar hijau ialah fenomena optik yang berlaku sejurus selepas matahari terbenam atau sebelum matahari terbit, apabila bintik hijau kelihatan, biasanya tidak lebih dari satu atau dua saat, di atas matahari, atau sinar hijau memancar dari titik matahari terbenam. Denyar hijau itu sebenarnya adalah sekumpulan fenomena yang berpunca daripada punca yang berbeza, dan ada yang lebih biasa daripada yang lain.[36] Denyar hijau boleh diperhatikan dari mana-mana ketinggian (walaupun dari pesawat). Ia biasanya dilihat di ufuk yang tidak terhalang, seperti di atas lautan, tetapi boleh juga didapati di puncak awan dan puncak gunung.
Denyar hijau dari bulan dan planet terang di ufuk, termasuk Zuhrah dan Musytari, juga boleh diperhatikan.[37][38]
Fenomena optik ini berlaku kerana sinaran cahaya dibengkokkan dengan kuat apabila ia melalui lapisan udara dengan suhu yang berbeza dalam penyongsangan haba yang curam apabila saluran atmosfera telah terbentuk.[39] Penyongsangan haba ialah keadaan atmosfera apabila udara yang lebih panas wujud dalam lapisan yang jelas di atas lapisan udara yang lebih sejuk. Penyongsangan suhu ini adalah bertentangan dengan apa yang biasa berlaku; udara biasanya lebih panas dekat dengan permukaan, dan lebih sejuk lebih tinggi. Dalam cuaca tenang, lapisan udara yang jauh lebih panas boleh berehat di atas udara pekat yang lebih sejuk, membentuk saluran atmosfera yang bertindak seperti kanta biasan, menghasilkan satu siri imej terbalik dan tegak.
Fata Morgana ialah bentuk logamaya yang luar biasa dan sangat kompleks, satu bentuk logamaya unggul, yang, seperti banyak jenis logamaya unggul yang lain, dilihat dalam jalur sempit tepat di atas ufuk. Ia adalah frasa Itali yang berasal daripada bahasa Latin kasar untuk "dongeng" dan ahli sihir Arthurian Morgan le Fay,[40] daripada kepercayaan bahawa logamaya, yang sering dilihat di Selat Messina, adalah istana dongeng di udara,[41] atau tanah palsu yang direka untuk memikat kelasi yang menyebabkan kematian mereka yang dicipta oleh sihirnya. Walaupun istilah Fata Morgana kadang kala tersilap digunakan pada jenis logamaya lain yang lebih biasa, Fata Morgana sebenar tidak sama dengan logamaya unggul biasa, dan pastinya tidak sama dengan logamaya dalaman.
Logamaya Fata Morgana sangat memesongkan objek atau objek yang menjadi asasnya, sehingga objek itu sering kelihatan sangat luar biasa, malah mungkin diubah sedemikian rupa sehingga ia tidak dapat dikenali sepenuhnya. Fata Morgana boleh dilihat di darat atau di laut, di kawasan kutub atau di padang pasir. Logamaya jenis ini boleh melibatkan hampir semua jenis objek jauh, termasuk perkara seperti bot, pulau dan garis pantai.
Fata Morgana bukan sahaja kompleks, tetapi juga cepat berubah. Logamaya terdiri daripada beberapa imej terbalik (terbalik) dan tegak (sebelah kanan ke atas) yang disusun di atas satu sama lain. Logamaya Fata Morgana juga menunjukkan zon mampat dan regangan berselang-seli.[39]
Sinar krepuskular ialah sinaran cahaya matahari yang hampir selari yang bergerak melalui atmosfera Bumi, tetapi kelihatan menyimpang kerana perspektif linear.[42] Ia sering berlaku apabila objek seperti puncak gunung atau awan sebahagiannya membayangi sinaran Matahari seperti litupan awan. Pelbagai sebatian bawaan udara menyerakkan cahaya matahari dan menjadikan sinar ini kelihatan, disebabkan oleh pembelauan, pantulan dan penyerakan.
Sinar krepuskular juga kadang kala boleh dilihat di bawah air, terutamanya di kawasan kutub, kelihatan dari pentas ais atau retakan di dalam ais. Juga mereka dilihat pada hari-hari apabila matahari mencecah awan dalam sudut sempurna bersinar di kawasan itu.
Terdapat tiga bentuk utama sinar krepuskular:
Ia biasanya dilihat berhampiran matahari terbit dan terbenam, apabila awan tinggi seperti kumulonimbus dan gunung boleh menjadi paling berkesan untuk mencipta sinar ini.
Sinaran antikrepuskular manakala selari dalam realiti kadang-kadang kelihatan di langit dalam arah yang bertentangan dengan matahari. Mereka kelihatan berkumpul semula di kaki langit yang jauh.
Biasan atmosfera mempengaruhi kedudukan ketara objek astronomi dan objek bumi, biasanya menyebabkan mereka kelihatan lebih tinggi daripada yang sebenarnya. Atas sebab ini, pelayar, ahli astronomi dan juruukur memerhati kedudukan apabila kesan ini adalah minimum. Kelasi hanya akan memerhati bintang apabila 20° atau lebih di atas ufuk, ahli astronomi cuba menjadualkan pencerapan apabila objek paling tinggi di langit, dan juruukur cuba memerhati selepas tengah hari apabila pembiasan adalah minimum.
Pembelauan atmosfera ialah kesan visual yang disebabkan apabila cahaya matahari dibengkokkan oleh zarah terampai di udara.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.