Арапска Плоча — мала тектонска плоча на северната и источната полутопка.
Арапска Плоча | |
---|---|
![]() | |
Вид | мала |
Површина | 5.000.000 км2 |
Движење1 | северно |
Брзина1 | 15–20 мм годишно |
Опфаќа | Арапски Полуостров, Аденски Залив, Индиски Океан, Персиски Залив, Црвено Море |
1Во однос на Африканската Плоча |
Ова е една од трите континентални плочи (заедно со Африканската и Индиската) кои во минатото пристигнале од југот и се судриле со Евроазиската Плоча. Како последица од судирот дошло до мешање на плочните парчиња и настанок на планински венци кои се протегаат на запад од Пиринеите, преку Јужна Европа, Иранската Висорамнина, образувајќи ги веригите Алборз и Загрос, до Хималаите и венците во Југоисточна Азија.[1]
![Thumb](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/Tectonic_plates_%282022%29_mk.svg/640px-Tectonic_plates_%282022%29_mk.svg.png)
Арапската Плоча се состои претежно од Арапскиот Полуостров; на запад се протега до Синајскиот Полуостров и Црвеното Море, а на север до Левантот. Границите на плочата се следниве:
- Исток: со Индоавстралиската Плоча во Овеновиот Прелом
- Југ: со Африканската Плоча на запад и Сомалиската и Индоавстралиската Плоча на исток
- Запад: лева странична раседна граница со Африканската Плоча наречена Мртвоморски Расед, како и раздвојувачка граница со Африканската Плоча наречена Црвеноморски Расед кој се протега долж Црвеното Море;
- Север: приближувачка граница со Анадолската и Евроазиската Плоча,[2] вклучувајќи ги Источноанадолскиот Расед, Загроскиот Наборно-потисен Појас и Макранскиот Ров.
Оваа плоча била дел од Африканската Плоча во фанерозоикот (палеозоик–кенозоик), сè до олигоценската епоха на кенозоикот. Раседнувањето во денешното Црвено Море почнало во еоценот, а разделувањето на Африка и Азија се случило пред околу 25 милиони години во олигоценот, и оттогаш Арапската Плоча се движи кон Евроазиската.[3] Отворањето на црвеноморскиот расед предизвикало вулканска активност. Западните делови на плочата се покриени со вулкански полиња наречени Постари Харати, чии позначајни примери се Харат Хајбар и Харат Рахат. Постои извесна активност и денес, особено околу Медина,[4] а во Црвеното Море има редовни избуви.[5]
Судирот помеѓу Арапската Плоча и Евроазија предизвикува издигање на венецот Загрос во Иран. Бидејќи Арапската и Евроазиската Плоча се судираат, некои градови како оние во југоисточна Турција (кои лежат на Арапската Плоча) се подложни на земјотреси, цунамија и вулкани.
Плочата ги опфаќа следниве земји: Бахреин, Џибути, Ирак, Јордан, Кувајт, Оман, Катар, Саудиска Арабија, Сирија, ОАР и Јемен. Воедно таа ги опфаќа и овие региони: Антилибан (Либан), делови од Аудал (Сомалија/Сомалиленд), Хузестан (Иран), Југоисточна Анадолија (Турција) и Јужна Денкаља (Еритреја).
Wikiwand in your browser!
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.