From Wikipedia, the free encyclopedia
Мәртөк ауданы — Ақтөбе облысының солтүстігіндегі әкімшілік-аумақтық бөлік. Орталығы — Мәртөк ауылы.
Қазақстан ауданы | |
Мәртөк ауданы | |
Әкімшілігі | |
---|---|
Облысы | |
Аудан орталығы | |
Ауылдық округтер саны |
13 |
Ауыл саны |
32 |
Әкімі |
Медет Ысқақов |
Аудан әкімдігінің мекенжайы |
Мәртөк ауылы, Сейфуллин көшесі, №36 |
Тарихы мен географиясы | |
Координаттары |
50°46′12″ с. е. 56°30′36″ ш. б.50.77000° с. е. 56.51000° ш. б. (G) (O) (Я) |
Құрылған уақыты |
1935 |
Жер аумағы |
6,6 мың км² |
Уақыт белдеуі | |
Тұрғындары | |
Тұрғыны |
29 608[1] адам (2023) |
Тығыздығы |
4,5 адам/км² |
Ұлттық құрамы |
қазақтар (64,2%), орыстар (17,34%), украиндар (11,25%), немістер (2,69%), татарлар (1,69%), молдовандар (0,35%), беларустар (0,34%), басқалары (2,14%)[2] |
Сандық идентификаторлары | |
Пошта индексі |
030600-030616[3] |
Автомобиль коды |
04 |
Мәртөк ауданы солтүстігінде Ресей Федерациясының Орынбор облысымен, батысында Қобда, оңтүстігінде Алға ауданы және Ақтөбе қаласымен, шығысында Қарғалы ауданымен шектеседі. Аудан солтүстіктен оңтүстікке 110 шақырымға созылса, бұл көрсеткіш шығыстан батысқа 147 шақырым құрайды. Аудан жері негізінен жазық, солтүстігі сәл қыратты келеді. Ең биік жері ауданның солтүстік-шығысында (414 м). Климаты айқын континенттік, қысы — суық, жазы — ыстық. Ауаның жылдық орташа температурасы қаңтарда –15 — 17С, шілдеде 21 — 23С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 220 — 250 мм.
Халық саны 29980 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар (62,72%), орыстар (17,67%), украиндар (12,15%), немістер (2,78%), беларустар (0,37%), татарлар (1,76%), басқалары (2,55%). Халықтың орташа тығыздығы 1 км²-ге 4,5 адамнан келеді.
Аудандағы 32 елді мекен 13 ауылдық округке біріктірілген:
Әкімшілік бірлік | Орталығы | Елді мекендері | Халқы (2021) |
---|---|---|---|
Аққұдық ауылдық округі | Вознесеновка ауылы | 5 | ▼993 |
Байнассай ауылдық округі | Байнассай ауылы | 2 | ▼664 |
Байторысай ауылдық округі | Байторысай ауылы | 4 | ▼992 |
Жайсаң ауылдық округі | Жайсаң ауылы | 2 | ▲2930 |
Қазірет ауылдық округі | Қазірет ауылы | 2 | ▼440 |
Қаратоғай ауылдық округі | Қаратоғай ауылы | 1 | ▼1517 |
Қарашай ауылдық округі | Қаратаусай ауылы | 2 | ▼842 |
Құрмансай ауылдық округі | Құрмансай ауылы | 3 | ▼487 |
Қызылжар ауылдық округі | Қызылжар ауылы | 3 | ▼1051 |
Мәртөк ауылдық округі | Мәртөк ауылы | 4 | ▲11337 |
Родников ауылдық округі | Родниковка ауылы | 1 | ▼1406 |
Сарыжар ауылдық округі | Сарыжар ауылы | 1 | ▲4963 |
Тәңірберген ауылдық округі | Саржансай ауылы | 2 | ▲1713 |
Атауы | Халқы (2009) |
---|---|
Мәртөк | ▲ 9795 |
Сарыжар (Хлебодар) | ▲ 3531 |
Жайсаң | ▼ 2304 |
Родниковка | ▼ 1814 |
Қаратоғай | ▲ 1659 |
Саржансай (Нагорное) | ▲ 796 |
Қазірет | ▼ 671 |
Қызылжар (Андреевка) | ▼ 641 |
Бөрте (Студенческое) | ▼ 618 |
Кеңсахара | ▲ 607 |
Вознесеновка | ▼ 594 |
Аққайың (Коминтерн) | ▼ 544 |
Қазан | ▲ 513 |
Қаратаусай | ▼ 511 |
Ауданның оңтүстік-батыс жерімен Елек өзені және оның салалары Ақсу, Жамансу, Тәңірберген (Танаберген) ағып өтеді. Шығысын бойлай Жайық өзенінің саласы Қиялы Бөрте өзені ағады. Бірнеше ұсақ көлдер бар.
Аудан аумағында құрғақ дала белдеміне тән топырақ жамылғысы қалыптасқан. Тың және тыңайған жерлерді игеру барысында жерінің көбі жыртылған. Өсімдіктің 300-ден аса түрі бар, оның ішінде боз, бетеге, қара жусан, ши, қамыс, құрақ, бұталы өсімдіктер өседі. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қарсақ, суыр, борсық, сарышұнақ, аламан тышқаны және бауырымен жорғалаушылар, т.б. мекендейді. 160-қа жуық құс түрі ұялап, 27-ісі жыл бойы қалады.
Ауданда 1996 жылға дейін астық өндіру, оған қосымша сүтті-етті мал, көкөніс, картоп өсіруге маманданған 13 ұжымшар, 4 кеңшар, 1 мал бордақылау бірлестігі болған. 1996 жылдан АҚ-дар, ӨК және шаруа қожалықтары құрылды. Аудандағы ауыл шаруашылығына жарамды жердің аумағы 480 мың га, оның ішінде жыртылған жері 188,2 мың га, шабындығы 11,0 мың га, жайылымы 265,2 мың га, орманы 5,6 мың га. (2000). Мал шаруашылығында 2000 жылы 35,1 мың сиыр, 14,4 мың қой мен ешкі, 10,2 мың шошқа, 1,5 мың жылқы болды. Жалпы білім беретін 31 орта мектеп, 1 кәсіптік-тех. мектеп, мәдениет үйі, 16 клуб бар. Денсаулық сақтау саласында аурухана мен емхана, 12 фельдшерлік-акушерлік пункт, 4 отбасылық-дәрігерлік амбулатория жұмыс істейді. Аудан жерімен Орынбор — Ташкент т. ж., Ақтөбе — Мәртөк, Ойыл — Мәртөк автомобиль жолдары өтеді.[6]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.