From Wikipedia, the free encyclopedia
ვირის ჯიმლა (ლათ. Hygrocybe conica) — სოკოს სახეობა ჰიგროფორუსისებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს მსოფლიოს ყველა კონტინენტს გარდა ანტარქტიდისა.
ვირის ჯიმლა | |||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
ვირის ჯიმლა | |||||||||||||||
მეცნიერული კლასიფიკაცია | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
ლათინური სახელი | |||||||||||||||
Hygrocybe conica (Schaeff.) P.Kumm. (1871) | |||||||||||||||
|
სუსტად შხამიანი სოკოა. იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. იზრდება ნიადაგზე ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე.
სოკო მეცნიერულად პირველად აღწერა გერმანელმა მეცნიერმა იაკობ კრისტიან შეფერმა 1774 წელს, რომელმაც სახეობას უწოდა Agaricus conicus.[1] პაულ კუმერმა სახეობა მიაკუთვნა ჰიგროციბეს გვარს 1871 წელს.[2]
სამეცნიერო სინონიმები:
ქუდი 2—9 სმ დიამეტრისაა, წვეტიანი კონუსისებური, კონუსისებური, შემდეგ ფართო კონუსისებური წაწვეტებული ბორცვით. გლუვი, რადიალურად დაზოლილი,[3] წვიმიან ამინდში ოდნავ წებოვანია. ნარინჯისფერი, წითელი ან წითელ-ნარინჯისფერი, კიდეები უფრო მუქია და უსწორმასწორო. დაზიანებისას და ასაკთან ერთად შავდება.[4]
რბილობი ცვილისებრია, თხელი. ჰაერზე შავდება. გაჭრისას ოდნავ წყალწყალაა, განსაკუთრებული სუნის გარეშე და სასიამოვნო გემოთი. [5][6][7]
ფეხის სიგრძე — 2—10 სმ, სიგანე — 0,3—1 სმ, ცენტრალური, ცილინდრული, სწორი, მყიფე. ყვითელი ან ყვითელ-ნარინჯისფერი, ქვედა მხარეს უფრო მუქი, დაზიანებისას შავდება. საყელოს გარეშე.
ფირფიტები თავისუფალია ან მიმაგრებული, რომელიც ფართოვდება ქუდის კიდესთან, მოყვითალო და ღია-მოყვითალოა, ასაკთან ერთად იშლება და დაჭერის ადგილებში ხდება მონაცისფრო-გოგირდისფერ-მოყვითალო.
სპორული ფხვნილი თეთრია. სპორები 8—10×5—5,6 მკმ, ელიფსისებრი, გლუვი, უფერული, არაამილოიდური.
იზრდება ზაფხულ-შემოდგომით მიწასა და მდელოებზე ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად ფართოფოთლოვან და წიწვოვან ტყეებში. დამახასიათებელი და ადვილად შესამჩნევი სოკოა.
გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკას, აზიას, ჩრდილოეთ აფრიკას, ევროპას (მათ შორის საქართველოსაც),[8] ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიას.
სუსტად შხამიანია. საკვებში არ იყენებენ. ერთდროულად რამდენიმე ეგზემპლარის მოხმარება იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას, რასაც თან სდევს ღებინება და გულისრევა. მასში შემავალი ტოქსიკური ნივთიერებები დღემდე შესწავლილი არ არის.[9]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.