From Wikipedia, the free encyclopedia
Ֆյուրեր (գերմ.՝ Führer բառ. «առաջնորդ»), 1934-1945 թվականներին Գերմանիայում երկրի ու Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցության ղեկավարի (1921-1945) պաշտոնական տիտղոսը, ինչպես նաև ՍՍ-ի կոչումների ու պաշտոնների անվանումների բաղադրիչ մաս (շտուրմբաննֆյուրեր, պրուպենֆյուրեր և այլն)։ Որպես կանոն բառն օգտագործվում է Ադոլֆ Հիտլերի վերաբերյալ, որը պաշտոնապես կրել է այդ տիտղոսը
Գերմանական ազգի Ֆյուրեր և Ռայխսկանցլեր Führer und Reichskanzler des deutschen Volkes | |
---|---|
![]() Ադոլֆ Հիտլերի անձնական շտանդարտ | |
Տիտղոս | Նորին Գերազանցություն, Իմ Ֆյուրեր |
Նստավայր | Ռայխ կանցելերիա Բերգհոֆ |
Նշանակող | Ռայխսթագ, Արտակարգ լիազորությունների օրենք (1933) որպես
|
Անդրանիկ պաշտոնավար | Ադոլֆ Հիտլեր |
Ձևավորում | 1934 թվականի օգոստոսի 2 |
Վերջին պաշտոնավար | Ադոլֆ Հիտլեր |
Վերացվել է | 1945 թվականի մայիսի 23 |
Հաջորդականություն |
|
Աշխատավարձ | 48,000 ՌՄ |
«Ֆյուրեր» տիտղոսը Հիտլերն ստացել է 1934 թվականի օգոստոսի 9-ին Վայմարյան Հանրապետության ռայխսնախագահ Պաուլ ֆոն Հինդենբուրգի մահից հետո։ Համաձայն օրենքի, ֆյուրերի ու ռայխսկանցլերի նոր պաշտոնը միավորում է նախագահի ու կանցլերի պաշտոնների հետ, դարձնելով Հիտլերին Գերմանիայի միակ ղեկավարը[1][2]։ «Ֆյուրերության սկզբունքը» (գերմ.՝ Führerprinzip) լայնամասշտաբ քարոզվել է Նացիստական կուսակցության կողմից, որի ամենահայտնի կարգախոսներից մեկն էր` «Մեկ ժողովուրդ, մեկ կայսրություն, մեկ առաջնորդ» (գերմ.՝ Ein Volk, ein Reich, ein Führer):
ԳԴՀ-ում մինչև 1950-ական թվականները նաև օգտագործվել է Իոսիֆ Ստալինի վերաբերյալ[3][4]։
Ներկայումս բառը կարող է (հեգնական) օգտագործվել օխլոկրատիայի ամեն առաջնորդի վերաբերյալ։
Բառը համարվում է մի քանի այլ բառերի բաղկացուցիչ մաս։ Օրինակ` Lokführer (մեքենավար), Spielführer (թիմի ավագ), Führerschein (վարորդական իրավունքի վկայական) և այլն։
Elberfelder-ի թարգմանությամբ, որը հրատարակվել է 1871 թվականին, «Führer» բառը համարվում է Հիսուս Քրիստոսի տիտղոսներից մեկը (համապատասխանում է հին հունարեն՝ καθηγητὴς, հայերեն «Առաջնորդ» կամ «Դաստիարակ»[5][6]։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.