From Wikipedia, the free encyclopedia
Եվրոպական Տիեզերական Գործակալություն (կրճատ՝ ԵՏԳ, անգլ.՝ European Space Agency, ESA), միջազգային կազմակերպություն, ստեղծվել է 1975 թվականին տիեզերքի հետազոտման նպատակով։
Այս հոդվածն աղբյուրների կարիք ունի։ Դուք կարող եք բարելավել հոդվածը՝ գտնելով բերված տեղեկությունների հաստատումը վստահելի աղբյուրներում և ավելացնելով դրանց հղումները հոդվածին։ Անհիմն հղումները ենթակա են հեռացման։ |
ԵՏԳ-ն կազմված է 18 մշտական անդամ-երկրներից, առանձին նախագծերում մասնակցել են նաև Կանադան և Հունգարիան։
ԵՏԳ-ն ստեղծվել է երկու Եվրոպական տիեզերական միավորումների հիմքի վրա, ESRO - արբանյակների ստեղծման և ELDO - «Եվրոպա» հրթիռի ստեղծման ծրագրեր։
Գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Փարիզում։ Նորդվեյկում (Նիդերլանդներ) գտնվում է Տիեզերական հետազոտությունների և տեխնոլոգիաների Եվրոպական կենտրոնը։ Տիեզերական թռիչքների կառավարման Եվրոպական կենտրոնը գտնվում է Դարմշտադտում (Գերմանիա)։ Մեկ այլ գերմանական քաղաքում, Քյոլնում է գտնվում Տիեզերագնացների Եվրոպական կենտրոնը։ Երկրագնդի դիտարկումների կենտրոնը և ԵՏԳ տեղեկատվական կենտրոնը գտնվում են Ֆրիսկատիում Հռոմի մոտ (Իտալիա)։ Ստեղծված տիեզերական ապարատների արձակման համար օգտագործվում է Կուրու տիեզերակայանը Ֆրանսիական Գվիանայում։ ԵՏԳ-ն ունի կոնտակտային գրասենյակներ Բելգիայում, ԱՄՆ-ում և Ռուսաստանում, ինչպես նաև մակերևութային հսկողության կայաններ ամբողջ աշխարհում։
Գործակալությունում աշխատում է 1.907 մարդ (2005), իսկ բյուջեն կազմում է 2.977 միլիոն եվրո (2005)։
Այս աղյուսակում ներկայացված են ընդհանուր տեղեկություններ ԵՏԳ-ի մասնակից երկրների և նրանց ներդրման մասին 2011 թվականի ընթացքում՝
Երկիր | Մասնակցում է | Ազգային ծրագիր | Ներդրումը (մլն. €) |
Ներդրումը (%) |
---|---|---|---|---|
![]() | 30 հոկտեմբեր 1980 | CNES | 751,4 | 18,8% |
![]() | 30 հոկտեմբեր 1980 | DLR | 713,8 | 17,9% |
![]() | 30 հոկտեմբեր 1980 | ASI | 380,0 | 9,5% |
![]() | 30 հոկտեմբեր 1980 | UKSA | 265,3 | 6,6% |
![]() | 30 հոկտեմբեր 1980 | CDTI | 201,9 | 5,1% |
![]() | 30 հոկտեմբեր 1980 | BELSPO | 164,8 | 4,1% |
![]() | 30 հոկտեմբեր 1980 | NSO | 84,2 | 2,1% |
![]() | 30 հոկտեմբեր 1980 | SSO | 96,2 | 2,4% |
![]() | 30 հոկտեմբեր 1980 | SNSB | 59,9 | 1,5% |
![]() | 30 հոկտեմբեր 1980 | DTU Space | 31,2 | 0,8% |
![]() | 30 դեկտեմբեր 1980 | EI | 15,6 | 0,4% |
![]() | 30 դեկտեմբեր 1986 | NSC | 63,2 | 1,6% |
![]() | 30 դեկտեմբեր 1986 | FFG | 54,0 | 1,3% |
![]() | 01 հունվար 1995 | TEKES | 20,1 | 0,5% |
![]() | 14 նոյեմբեր 2000 | FCT | 15,8 | 0,4% |
![]() | 09 մարտ 2005 | ISARS | 14,9 | 0,4% |
![]() | 30 հունիս 2005 | Luxinnovation | 11,5 | 0,3% |
![]() | 08 հուլիս 2008 | CSO | 10,4 | 0,3% |
Ասսոցիացված մասնակիցներ | ||||
![]() | 01 հունվար 1979 | CSA | 20,5 | 0,5% |
Մասնակիցներ և գործընկերներ | 2975,0 | 74,5% | ||
![]() | 28 մայիս 2004 | ESP | 777,9 | 19,5% |
համաձայն ECS համաձայնագրի | - | - | 7,9 | 0,2% |
Այլ մուտքեր | - | - | 233,0 | 5,8% |
Ընդամենը ԵՏԳ | 3993,8 | 100,0% |
ԵՏԳ բյուջեն կազմում էր 2,977 միլիարդ € 2005 թվականին, 2,904 միլիարդ € 2006, 3,018 միլիարդ € 2008 և 3,600 միլիարդ € 2009. Ամեն 3-4 տարին ԵՏԳ անդամ երկրները ԵՏԳ համաժողովի ժամանակ համաձայնեցնում են բյուջետային պլանը մի քանի տարվա համար։ Չնայած այն հանգամանքին, որ պլանը կարող է փոփոխվել, այն ուղղորդում է գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Վերջին համաժողովը տեղի է ունեցել 2008 թվականին, երբ համաձայնեցվել է բյուջեն մինչև 2012 թվականը։ Որպես կանոն, երկրները ունեն իրենց ազգային տիեզերական ծրագրերը, որոնք տարբեր ձևերով համագործակցում են ԵՏԳ-ի հետ, ֆինանսական կամ կազմակերպական առումներով։ Օրինակ, ֆրանսիական տիեզերական գործակալությունը (CNES) ունի բյուջե, որը գերազանցում է ԵՏԳ-ին հատկացված գումարները երկու անգամ։ Իրականացվում են նաև համատեղ ծրագրեր ԵՏԳ-ի և ազգային տիեզերական գործակալությունների միջև։
ԵՏԳ անդամակցելը իրականացվում է երեք փուլով։ Առաջին փուլում երկիրը ստորագրում է Համագործակցության մասին համաձայնագիրը (անգլ. Cooperation Agreement)։ Եթե երկիրը ցանկանում է առավել ամբողջական համագործակցել ՏԵԳ-ի հետ, նա ստորագրում է ECS համաձայնագիրը (անգլ. European Cooperating State Agreement)։ Համաձայնագիրը գործում է հինգ տարվա ընթացքում, որից հետո երկիրը կարող է կամ սկսել բանակցություններ լիիրավ անդամ դառնալու մասին, կամ ստորագրել նոր համաձայնագիր։ 2011 թվականի հունվարի 20-ին Ռումինիան ստորագրել է ԵՏԳ կոնվենցիան և մեկ տարվա ընթացքում կդառնա գործակալության 19-րդ անդամը։
ԵՏԳ կազմակերպել է և կազմակերպում է տիեզերական ֆունդամենտալ հետազոտությունների ծրագրեր՝
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.