Ազատ շուկա
From Wikipedia, the free encyclopedia
Ազատ շուկա, տնտեսագիտության մեջ տնտեսական համակարգ, որտեղ ապրանքների և ծառայությունների գները որոշվում են վաճառողների և գնորդների կողմից արտահայտված առաջարկով և պահանջարկով: Նման շուկաները ըստ մոդելավորված ձևի գործում են առանց կառավարության կամ որևէ այլ արտաքին իշխանության միջամտության: Ազատ շուկան նորմատիվ իդեալի կողմնակիցները հակադրում են կարգավորվող շուկային, որտեղ կառավարությունը միջամտում է առաջարկի և պահանջարկի վրա տարբեր մեթոդներով: Այդ միջամտություններից են հարկերը կամ կանոնակարգերը: Իդեալականացված ազատ շուկայական տնտեսությունում ապրանքների և ծառայությունների գները սահմանվում են բացառապես մասնակիցների հայտերով և առաջարկներով:
Ենթակատեգորիա | • social system • տնտեսություն • Շուկա ![]() | |
---|---|---|
Բնութագրվում է | առաջարկի և պահանջարկի օրենք ![]() |
Գիտնականները հակադրում են ազատ շուկայի հայեցակարգը համակարգված շուկայի հայեցակարգին այնպիսի ուսումնասիրությունների ոլորտներում, ինչպիսիք են քաղաքական տնտեսությունը, նոր ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտությունը, տնտեսական սոցիոլոգիան և քաղաքագիտությունը: Այս բոլոր ոլորտներն ընդգծում են կանոններ ստեղծող ինստիտուտների ներկայիս շուկայական համակարգերի կարևորությունը, որոնք դուրս են առաջարկի և պահանջարկի պարզ ուժերից, դրանք տարածք են ստեղծում այդ ուժերի համար, որպեսզի վերջիններս կարողանան վերահսկել արդյունաբերական արտադրանքը և բաշխումը: Չնայած այն փաստին, որ ազատ շուկաները ժամանակակից օգտագործման և ժողովրդական մշակույթի մեջ սովորաբար կապված են կապիտալիզմի հետ, այնդուհանդերձ ազատ շուկաները եղել են նաև շուկայական սոցիալիզմի որոշ ձևերի բաղադրիչներ[1]։
Պատմականորեն ազատ շուկան հարակից կերպով օգտագործվել է նաև այլ տնտեսական քաղաքականության հետ: Օրինակ՝ laissez-faire կապիտալիզմի կողմնակիցները կարող են այն անվանել ազատ շուկայական կապիտալիզմ, քանի որ նրանք պնդում են, որ այն հասնում է առավելագույն տնտեսական ազատության[2]։ Գործնականում կառավարությունները սովորաբար միջամտում են՝ արտաքին ազդեցությունները նվազեցնելու համար, դրանցից են ջերմոցային գազերի արտանետումները, չնայած նրանք կարող են օգտագործել շուկաները նաև այլ նպատակների համար, օրինակ՝ ածխածնի արտանետումների առևտուր կատարելու համար[3]։