![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Diverticula%252C_sigmoid_colon.jpg/640px-Diverticula%252C_sigmoid_colon.jpg&w=640&q=50)
Դիվերտիկուլիտ
From Wikipedia, the free encyclopedia
Դիվերտիկուլիտ, մասնավորապես՝ հաստ աղու դիվերտիկուլիտ, աղեստամոքսային ուղու հիվանդություն, որի ժամանակ դիվերտիկուլը (հաստ աղու պատի պարկանման արտափքում) ներգրավվում է բորբոքային պրոցեսի մեջ[1]։ Ախտանշաններից է որովայնի ստորին հատվածներում սուր առաջացող ցավը, սակայն ցավը կարող է զարգանալ մի քանի օրվա ընթացքում[1]։ ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի բնակչության մոտ ցավը տեղակայվում է հիմնականում որովայնի ձախ ստորին հատվածում (սիգմայաձև աղի), իսկ Ասիայի բնակչության մոտ՝ հիմնականում որովայնի աջ կողմում (վերել հաստ աղի)[2][3]։ Կարող են առաջանալ սրտխառնոց և լուծ (կամ փորկապություն)[1]։ Տենդը կամ կղանքում արյան առկայությունը վկայում է բարդությունների մասին[1]։ Հնարավոր են կրկնակի գրոհներ[2]։
Դիվերտիկուլիտ | |
---|---|
![]() | |
Տեսակ | հիվանդության կարգ և ախտանիշ կամ նշան |
Հիվանդության ախտանշաններ | որովայնային ցավ, տենդ, սրտխառնոց, լուծ, փորկապություն և մելենա |
Բուժաքննություն | արյան բիոքիմիական հետազոտություն, CT, աղեդիտում և lower gastrointestinal series? |
Բժշկական մասնագիտություն | աղեստամոքսաբանություն և ընդհանուր վիրաբուժություն |
ՀՄԴ-9 | 562 |
ՀՄԴ-10 | K57 |
Բուժում | հակաբիոտիկ |
![]() |
Դիվերտիկուլիտի առաջացման պատճառները անորոշ են[1]։ Ռիսկի գործոններից են՝ գիրությունը, մարզանքների բացակայությունը, ծխելը, ընտանեկան պատմությունում տվյալ հիվանդության առկայությունը և ՈՍՀԲԴ-ների (ոչ ստերոիդ հակաբորբոքային դեղամիջոցներ) օգտագործումը[1][2]։ Սննդաթելերով աղքատ սննդակարգի ռիսկը հիվանդության առաջացման պատճառագիտությունում պարզված չէ[2]։ Հաստ աղու պատերին արտափքված պարկերի առկայությունը կոչվում է դիվերտիկուլյոզ[1]։ Դիվերտիկուլյոզի բորբոքումը առաջանում է մոտ 10-25 %-ի մոտ կյանքի ընթացքում, որը բակտերիալ ինֆեկցիայի արդյունք է[2][4]։ Հիվանդությունը հիմնականում ախտորոշվում է համակարգչային տոմոգրաֆիայի օգնությամբ, սակայն լրացուցիչ արյան քննությունը, կոլոնոսկոպիան կամ իրրիգոգրաֆիան կարող են օգտակար լինել[1]։ Տարբերակիչ ախտորոշումը ներառում է գրգռված աղու համախտանիշը[2]։
Կանխարգելիչ միջոցառումները ներառում են ռիսկի գործոնների վերացումը, ինչպիսիք են հավելյալ քաշը, ֆիզիկական պասսիվությունը և ծխելը[2]։ Մեսալազինը և ռիֆաքսիմինը ցուցաբերել են դրական էֆեկտ դիվերտիկուլիտի գրոհների կանխարգելման հարցում[2]։ Ընկուզեղենի և սերմերի ընդունումը այլևս հակացուցված չէ, քանի որ 18 տարվա հետազոտությունները չեն հաստատել դրանց ընդունման և դիվերտիկուլի բորբոքման միջև կապի առկայությունը[1][5]։ Մեղմ դիվերտիկուլիտի դեպքում նշանակվում են ներքին ընդունման հակաբիոտիկներ և հեղուկ սննդակարգ[1]։ Ծանր դեպքերում՝ ներերակային հակաբիոտիկներ, ստացիոնար հիվանդանոցային պայմաններ, որևիցե սնունդի ընդունման բացառում[1]։ Պրոբիոտիկների ընդունում հստակեցված չէ[2]։ Բարդությունները՝ թարախակույտ (աբսցես), խուղակ, հաստ աղու թափածակում (պերֆորացիա), պահանջում են վիրահատական միջամտություն[1]։
Դիվերտիկուլիտը առավել բնորոշ է Արևմտյան աշխարհին և բնորոշ չէ Աֆրիկային ու Ասիային[1]։ Արևմուտքում բնակչության 35 %-ն ունի դիվերտիկուլյոզ, մինչդեռ Աֆրիկայի գյուղաբնակ շրջաններում այդ թիվը չի գերազանցում 1 %-ը[4], ընդ որում՝ ընդամենը 4-15 %-ի մոտ դիվերտիկուլյոզը կարող է վերածվել դիվերտիկուլիտի[6]։ Հիվանդության հանդիպման հաճախականությունը կախված է տարիքից՝ ավելի բնորոշ լինելով 50 տարին անց մարդկանց[1]։ Բացի այդ, այն սկսել է ավելի հաճախ հանդիպել աշխարհի բոլոր մասերում[2]։ 2003 թվականին Եվրոպայում դիվերտիկուլիտի պատճառով գրանցվել է մոտավորապես 13,000 մահվան դեպք[2]։ Այն հանդիսանում է հաստ աղու ամենատարածված անատոմիական ախտահարումը[2]։ ԱՄՆ-ում դիվերտիկուլյար հիվանդության հետ կապված ծախսերը 2013 թվականին կազմել են մոտավորապես 2.4 միլիարդ ԱՄՆ դոլար[2]։