wjes w Budyskim wokrjesu, měšćanski dźěl Budyšina From Wikipedia, the free encyclopedia
Słona Boršć (němsce Salzenforst) je wjeska we wuchodosakskim wokrjesu Budyšin, kotraž słuša wot lěta 1999 k wulkemu wokrjesnemu městu Budyšin a płaći wot 2007 oficielnje jako měšćanski dźěl. Wona leži w serbskim sydlenskim rumje w Hornjej Łužicy.
| |||||
město: | Budyšin | ||||
zagmejnowanje: | 1969 (do Słoneje Boršće-Bolborc) | ||||
wobydlerstwo: | 275 (31. decembra 2023)[1] | ||||
wysokosć: | 239–266 metrow n.m.hł. | ||||
51.197514.371388888889239–266 | |||||
póstowe čisło: | 02625 | ||||
předwólba: | 03591 | ||||
wotwodźene słowa: |
| ||||
![]() Połoženje Słoneje Boršće w Budyšinje | |||||
wikidata: Słona Boršć (Q2216043) |
Wjeska nadeńdźe so něhdźe štyri kilometry sewjerozapadnje Budyskeho centruma w Hornjołužiskich honach při skłoninje hory Tchór, kotryž je z 268 metrami najwyše wuhorbjenje w blišej wokolinje Budyšina. Wjeska leži we wysokosći wot 239 do 266 metrow nad mórskej hładźinu a je tuž najwyše ležacy měšćanski dźěl Budyšina.
Susodne sydlišća su Zajdow a Mały Wjelkow na sewjerowuchodźe, Ćemjercy na wuchodźe, Tři Hwězdy na juhu a Horni Wunjow a Bolborcy na zapadźe.
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Jamy, Brězyny = na Brězynach, Klinčk, Tchóŕ, Podtchóŕ, Stołpiki, W Šimanach, Wopalnišća (hdźež prjedy wjes "Pětrowskecy" steješe), Močidła, Syćizny, Dołki (tež: na Dołach), Wiwalca (hórka), Pod Wiwalcu, Pusćina.[2]
Wuchodnje Tchórja namakachu so popjelnicy, brónje a druhe powostanki sydlišćow, z kotrychž so na wobsydlenje před 4000 lětami slědować hodźi.
Ladko Słoneje Boršće, kotraž je sydlerskostawiznisce přidróžny nawsowc, leži při dźensnišej dróze Handrija Zejlerja. Wjeska sama so prěni króć w lěće 1359 jako Salczforst[3] naspomni. Dołho přisłuša ležownostne knjejstwo Budyskemu tachanstwu. Hižo wot srjedźowěka přeběži njedaloko wjeski nadregionalnje wuznamna Wysoka dróha, kotraž tu ze Židowa dale do Kamjenca wjedźeše.
Serbske a němske mjeno sydlišća matej samsny woznam a poćahowatej so na sól, kotryž so tež po Wysokej dróze transportowaše.[4] Z tym hodźeše so Słona Boršć wot druhich sydlišćow we wokolinje, kotrež so tež Boršć mjenowachu rozeznawać. Serbske mjeno je při tym přełožk němskeho mjena.
Na zakładźe wuhlada na Słonoboršćanskim Tchórju wudźěła Napoleon 19. meje 1813, dźeń do bitwy pola Budyšina, plan bitwišća.[5] W lěće 1865 staji so na horje Tchór měrjenski stołp kralowsko-sakskeje triangulacije.
Hač do lěta 1969 běše Słona Boršć samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi Smochćicy, Horni Wunjow a Lešawa (wot 1948) a Ćemjercy (wot 1950). W lěće 1969 zjednoćeštej so Słona Boršć a Bolborcy ke gmejnje Słona Boršć-Bolborcy, kotraž so 1994 Małemu Wjelkowej a 1999 zhromadnje Budyšinej přizamkny.
W lěće 1834 měješe Słona Boršć 161 wobydlerjow, mjez nimi 71 katolikow (44%). W přichodnych lětdźesatkach stupaše ličba wobydlerjow wot 198 (1871) a 210 (1890) hač na 221 (1925). W lěće 1925 naličichu so při tym 197 ewangelskich (89%) a 24 katolskich wěriwych (11%). W jeho statistice naliči Arnošt Muka 1883/84 213 wobydlerjow, mjez kotrymiž běchu 180 Serbja (85%) a 33 Němcy.[6] Po Druhej swětowej wójnje zwyši so wobydlerstwo dla přesydlenja z wuchoda krótkodobnje. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot hišće 44 %. Dźensa je ličba wobydlerstwa stabilna.
Ewangelscy wěriwi su do Budyskeje wosady swj. Michała a katolscy wěriwi do wosady swj. Pětra zafarowane.
Wopomnišćo při wuchodnej skłoninje Tchórja dopomni wot lěta 1948 na 43 židowskich žonow z Němskeje, Madźarskeje, Pólskeje, Francoskeje, Belgiskeje, Nižozemskeje, Čěskeje a Słowakskeje, kotřiž běchu so přez SS-komando 12. februara 1945 tu w pěskowej jamje zamordowali.[7]
We wsy dopomni pomnik na Handrija Zejlerja, najsławnišeho syna Słoneje Boršće. Při jeho ródnym domje dopomni tež taflička na njeho.
Hlej tež: Kulturne pomniki w Słonej Boršći
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.