concello da provincia da Coruña dende 2013 From Wikipedia, the free encyclopedia
Oza-Cesuras é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Betanzos creado o 6 de xuño de 2013 a partir da fusión dos concellos de Oza dos Ríos e Cesuras.[1] Segundo o IGE o 1 de xaneiro de 2018 tiña 5155 habitantes.
Localización | |||||
---|---|---|---|---|---|
| |||||
Estado | España | ||||
Comunidade autónoma | Galicia | ||||
Provincia | Provincia da Coruña ![]() | ||||
Capital | Oza ![]() | ||||
Poboación | |||||
Poboación | 5.203 (2023) ![]() | ||||
Lingua oficial | lingua galega ![]() | ||||
Xeografía | |||||
Superficie | 151,8 km² ![]() | ||||
Altitude | 389 m ![]() | ||||
Comparte fronteira con | |||||
Datos históricos | |||||
Precedido por | |||||
Creación | 7 de xuño de 2013 ![]() | ||||
Organización política | |||||
• Alcalde ![]() | José Pablo González Cacheiro ![]() | ||||
Eleccións municipais en Cesuras Eleccións municipais en Oza-Cesuras ![]() | |||||
Identificador descritivo | |||||
Código postal | 15380–15391 ![]() | ||||
Fuso horario | |||||
Código INE | 15902 ![]() | ||||
Páxina web | concellodeozacesuras.es… ![]() |
O Concello de Oza-Cesuras ten unha superficie de 151,8 km² e abrangue 25 parroquias. Está na comarca de Betanzos e limita ó norte con Betanzos e Coirós, ó sur con Curtis, Mesía e Vilasantar, ó leste con Aranga e ó oeste con Abegondo.
O concello está na zona de baixada entre a meseta de Curtis e os vales dos ríos Mendo e Mero e Mandeo. O Mendo e o Mandeo descorren desde a parte central e sur do concello ata a súa case chegada á ría de Betanzos. Nese comezo, no sur, é onde están as maiores altitudes: alí están os montes da Tieira, do Lago, da Pena Moura ou do Brueiro, que están arredor dos 540 metros. O Mero descorre polo noroeste do concello e forma un amplo val lindando con Abegondo. No comezo desta parte as altitudes son de 450 metros e descenden dun xeito acusado ata o Mero. Ao comezo dos afluentes dos tres ríos, en especial no centro sur, as zonas do relevo son accidentado e os vales profundos. Como exemplo, destacan as pendentes dos vales de Filgueira de Barranca.
De leste a oeste as pendentes diminúen. A zona leste, como os arredores de Rodeiro, son unha zona alta chá, e orograficamente está ligada á comarca da Terra Chá. As zonas máis centrais do concello son zonas de baixadas acusadas e de vales encaixados. Por último, a zona oeste é de pendentes máis suaves.
O Mero, que nace na Tieira, Borrifáns, vai cara ao sur, servindo de límite natural polo oeste con Abegondo.
O río Mendo nace nas proximidades da Illana, Curtis, e percorre o concello desde Filgueira de Barranca. Ao seu paso por Bragade recibe o nome de río da Forcada.
O río Corbeiro, afluente do Mero, nace nos Leiros e Castelo en Dordaño. O río de Fornelos, afluente do Mendo, nace nos altos de Trasanquelos. Máis ao norte están o río Miñatos e o río Mendo, os seus cursos altos. Descorren por territorio de ribeira e bocarribeira.
O clima é de tipo atlántico húmido, sendo a temperatura media anual de 12 °C e as precipitacións de 850 a 1750 mm./ano.
Para os históricos de poboación anteriores a 2012 véxase as páxinas do Concello de Oza dos Ríos e o Concello de Cesuras.
Evolución da poboación | ||
---|---|---|
![]() | ||
Censo Total | 5.275 (2014) | |
Menores de 15 anos | 438 (8.30 %) | |
Entre 15 e 64 anos | 3.058 (57.97 %) | |
Maiores de 65 anos | 1.779 (33,72 %) |
En marzo de 2012 iniciouse un proceso de fusión dos concellos de Oza dos Ríos e de Cesuras[2]. O 11 de xaneiro de 2013 os dous concellos aprobaron a fusión nos respectivos plenos da corporación municipal[3]. O 22 de febreiro a Deputación da Coruña e o 6 de xuño de 2013 a Xunta de Galicia aprobaron o decreto da fusión dos concellos Oza dos Ríos e Cesuras polo que se crea o concello de Oza-Cesuras[4].
No 2013 o deseñador betanceiro Luís Galán creou a nova bandeira do concello que presenta a fusión, en cor vermella, de dúas cruces, as das igrexas de San Xiao de Mandaio (Cesuras) e San Pedro de Porzomillos (Oza dos Ríos)[5].
Co acordo de fusión dos dous concellos estableceuse o nome de "Oza-Cesuras", froito da unión dos topónimos de Oza, Oza e Cesuras, Dordaño, e que foran lugares que deran nome aos concellos. Os xentilicios de Cesuras eran cesurán/cesurá e o de Oza dos Ríos tíñase indicado que ocense. As posibilidades, non fixadas, do novo xentilicio serían "ozacesurán" ou "ocesurán".[6]
No concello hai máis de 50 mámoas catalogadas en máis de 9 conxuntos, especialmente nas zonas máis elevadas. Algúns destes son:[7][8]
Os castros catalogados son[7][8]:
Existe ademais unha lápida sepulcral en Belén, Rodeiro.[7]
O sitio arqueolóxico romano "Forno do Lopo", agora abandonado, descubriuse nos anos 1970 e coñécese que foi un forno cerámico datado despois do século III.[7]
Os casaríos e pazos a destacar son[7][8]:
Nos ríos do concello hai varios muíños de interese. En Soxal está situado o muíño de Forcada, restaurado. Máis abaixo está o encoro de Buxía e o muíño de Delgado, e en Trasanquelos o muíño de Buxía.
As pontes a destacar son[7][8]:
No concello están as seguintes igrexas e mosteiros[7][8]:
Nome | Parroquia | Lugar |
---|---|---|
Mosteiro e igrexa de San Nicolao de Cis | Cis | |
Santo Estevo de Vivente | Vivente | |
Santa María de Cuíña | Cuíña | |
Santa Cruz de Mondoi | Mondoi | |
San Pedro de Porzomillos | Porzomillos | |
San Pedro de Oza | Oza | |
Santo Estevo de Parada | Parada | |
Santa Tomás de Reboredo | Reboredo | |
Santiago de Reboredo | Reboredo | |
Santa María de Regueira | Regueira | |
San Martiño de Bandoxa | Bandoxa | |
Santa María de Rodeiro | Rodeiro | |
San Pedro de Borrifáns | Borrifáns | A Igrexa |
San Mamede de Bragade | Bragade | O Forte |
San Vicenzo de Carres | Carres | A Igrexa |
Santa María de Cutián | Cutián | A Igrexa |
Santa María de Dordaño | Dordaño | A Igrexa |
Santa María de Figueredo | Figueredo | Figueredo de Abaixo |
San Pedro de Filgueira de Barranca | Filgueira de Barranca | O Igrexario |
San Miguel | Filgueira de Traba | A Igrexa |
San Estevo de Loureda | Loureda | A Igrexa |
San Xiao | Mandaio | Quintá |
Santiago de Paderne | Paderne | A Igrexa |
Santaia de Probaos | Probaos | A Igrexa |
San Salvador | Trasanquelos |
Existen as ermidas e capelas de[7][8]:
Nome | Parroquia | Lugar |
---|---|---|
San Vicente | Salto | A Eirexa |
Capela do Socorro, | Oza | Pazo de Paio |
San Benito | Oza | Maial |
Nosa Señora da Trindade | Parada | As Capelas, O Enxertado |
Nosa Señora do Carme | Parada | As Capelas, O Enxertado |
A Barrosa | Bandoxa | A Barrosa |
Ermida de San Xoán | Cuíña | Bendrade, Cuíña |
San Gregorio | Borrifáns | San Gregorio |
Capela do Rosario | Dordaño | A Capela |
San Antonio | Filgueira de Traba | As Cernadas/A Anella |
San Xoán | Loureda | No pazo de Loureda, Os Currás |
San Xoán do Coto | Paderne | O Coto |
Ermida de San Vicenzo | Trasanquelos | O Carballal |
Capela de Belén | Rodeiro | A Graña |
Santo André | Rodeiro | O Brueiro |
San Vicente | Salto | A Eirexa |
Entre os cruceiros están[7][8]:
Nome | Parroquia | Lugar |
---|---|---|
O do campo da Igrexa | Porzomillos | |
O Cruceiro | Regueira | |
Belén | Rodeiro | A Graña |
As Capelas | Parada | |
Campo da festa | Rodeiro | Campo da festa |
Cruceiro-monumento ao Sagrado Corazón | Bragade | O Forte |
San Vicenzo | Carres | O Vieiro |
Santa María | Cutían | A Igrexa |
Santa María | Dordaño | A Igrexa |
Santa María | Figueredo | Figueredo de Abaixo |
Cruceiro novo de Santa María | Figueredo | Figueredo de Abaixo |
San Pedro | Filgueira de Barranca | O Igrexario |
Capela de San Antonio | Filgueira de Barranca | |
San Miguel | Filgueira de Traba | A Igrexa |
San Xiao | Madaio | Quintá |
Santiago de Pardene | Paderne | A Igrexa |
Capela de San Xoán | Paderne | |
Santalla de Probaos | Probaos | A Igrexa |
Cruceiro do Carballal | Trasanquelos | O Carballal |
Nome | Parroquia | Lugar |
---|---|---|
Santa María de Cuíña | Cuíña | |
Santa Cruz de Mondoi | Mondoi | |
Santa María de Regueira | Regueira | |
Santa María de Rodeiro | Rodeiro | |
Santo Tomé de Salto | Salto | |
San Pedro de Borrifáns | Borrifáns | A Armucela |
San Vicente de Carres | Carres | Fondevila |
Santa María de Dordaño | Dordaño | A Igrexa |
San Pedro de Filgueira de Barranca | Filgueira de Barranca | O Igrexario |
San Xiao de Mandai | Mandaio | Quintá |
San Salvador de Trasanquelos | Trasanquelos |
Até as eleccións municipais de 2015, o concello estivo rexido por unha comisión xestora de 13 membros designada pola Xunta de Galicia[9]. A ela pertencen os anteriores alcaldes de Oza dos Ríos, José Pablo González Cacheiro, e máis o de Cesuras, Julián Lucas Ramírez.
O concello ten dúas sedes que veñen sendo as antigas casas dos concellos fusionados.[10]
Os centros educativos do concello son:
Os centros culturais do concello son:
Os principais centros deportivos son os:
Oza-Cesuras está dentro da zona especial conservación do Betanzos - Mandeo e dentro da Reserva da biosfera As Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo.
No concello hai declaradas as seguintes árbores senlleiras:
O concello ten a súa base económica no sector gandeiro, agrícola e forestal. Está comunicado coa A-6 e estrutúrao de norte a sur a estrada comarcal AC-840, entre Betanzos e Agolada. Conta ademais cunha vía férrea, a que pasa de Lugo á Coruña e que ten estación en Cesuras, Oza e Piñoi. Oza-Cesuras fai de nó de comunicacións entre a costa e os concellos do interior, existe un importante sector de servizos.