parroquia civil do concello de Carballo From Wikipedia, the free encyclopedia
San Salvador de Rebordelos é unha parroquia que se localiza no norte do concello coruñés de Carballo, na comarca de Bergantiños. Segundo o IGE en 2019 tiña 210 habitantes (102 homes e 104 mulleres), distribuídos en 7 entidades de poboación (Rebordelos, A Pedra do Sal, Sambade, Vilar de Peres, Costenla, Cestro, Carballedo e Leira), o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 237 habitantes.
![]() | Este artigo precisa de máis fontes ou referencias que aparezan nunha publicación acreditada que poidan verificar o seu contido, como libros ou outras publicacións especializadas no tema. Por favor, axude mellorando este artigo. (Desde xaneiro de 2013.) |
Rebordelos | |
---|---|
Concello | Carballo[1] |
Provincia | A Coruña |
Coordenadas | 43°17′44″N 8°38′36″O |
Poboación | 210 hab. (2019) |
Entidades de poboación | 7[1] |
[ editar datos en Wikidata ] |
Rebordelos está situada no extremo nororiental do concello. Conxuga unha zona de marismas pertencentes ao espazo natural de Razo-Baldaio coñecida como o xuncal, e un litoral máis abrupto en pleno arco Ártabro, preto da Costa da Morte. Seguindo a liña costeira, esta parroquia esténdese dende un marco natural situado no punto máis alto da Pedra do Sal, demarcando con Lema ata outro que a separa do concello da Laracha. Limita polo norte co océano Atlántico, polo oeste coa parroquia de Lema, polo sur coa de Noicela na que está integrada como "anexo" e polo leste coa de Caión. O lugar da Imende é un territorio "enclavado" sen saída ó mar, pertencente á parroquia de Noicela.
Distínguense tres zonas, predominantemente de clima atlántico:
A parroquia de Rebordelos está bañada polo océano Atlántico: marismas de Baldaio, praias da Pedra do Sal, Arnela e Leira, Porto Loureiro e Pedra Furada ("O Burato do Demo" na serie de TVE, "Néboa") testemuñas de innumerables naufraxios.
Rebordelos pertenceu á xurisdición de Caión durante toda a Idade Media e parte da Idade Moderna[2] e foi concello independente ata 1836.
No igrexario de Rebordelos sábese da presenza do Conde de Graxal e o Convento de San Agustín.
Así mesmo houbo no lugar unha casa dos Rodríguez-Arijón na que naceu o tataravó do Conde de Castillo de Tajo, Alfonso Díez de Tejada Rodríguez-Arijón. En 1816 Miguel Antonio Rodríguez-Arijón, natural de Rebordelos fixo provisión e gañou executoria de nobreza na Real Chancelería de Valladolid. Estes Rodríguez-Arijón tamén posuíron soar en San Cristovo de Cerqueda, San Mamede de Seavia e San Pedro de Sorrizo.
Respecto do territorio da Imende, aínda que este está adscrito á parroquia de Noicela, historicamente pertenceu á de Rebordelos, e aínda para a igrexa católica forma parte da súa parroquia eclesiática pois os imendeses poden bautizarse, casar ou enterrarse en Rebordelos por razóns de proximidade ou antecedentes familiares. Como di o escritor Xosé Pumar Gándara, é este un caso peculiar aínda vixente, pois outros semellantes tanto en parroquias como en dioceses xa se resolveron por decretos eclesiásticos.
En abril de 1843 produciuse o naufraxio do RMS Solway, que levantou as reclamacións do goberno inglés ó español sobre a falta de sinais marítimas en Galicia. A catástrofe do Solway ó chocar nos baixos de Baldaio causou 35 mortos e foi a causa de que se aprobase a primeira Lei de Faros onde se sinalaba a colocación de luces nos cabos Fisterra e Vilán e nas Illas Sisargas. O desastre produciuse de noite, con bo tempo e lúa clara. O escritor Jules Verne na súa obra Vinte mil leguas baixo dos mares fai referencia a este naufraxio fronte ás costas de Rebordelos.
En novembro de 1929 chocou cos baixos de Baldaio o mercante vasco María Victoria, que levaba nas súas adegas 3500 toneladas de carbón. Os náufragos foron rescatados polos mariñeiros que faenaban na zona. Atribúese o naufraxio á espesa néboa.
Durante a segunda guerra mundial un avión alemán caeu ó mar e o corpo do seu piloto, atopado na praia da Arnela, foi enterrado no cemiterio de Rebordelos. Alí aínda existe a súa cruz e unha inscrición borrosa e deteriorada, coñecida como a cruz do alemán.
Hai unha mámoa ó lado da estrada que vai á praia da Pedra do Sal, no predio da Medoña; un castro en Costenla, habitado no seu día polo pobo dos Brigantinos, segundo o etnógrafo e historiador Xesús Taboada Chivite, mestizos de Oestrimnios e Celtas. En Vilar de Peres hai varias casas señoriais, entre as que destaca a Casa da Tulla, onde ten orixe outra das ramas dos Rodríguez-Arijón. Tamén se pode ver a capela de San Xoán co seu cruceiro en Leira.
A igrexa de San Salvador, de estilo románico, está no centro do lugar de Rebordelos cunha rúa que a circunda. Hai un cruceiro a uns 150 metros. No informe do cardeal Jerónimo del Hoyo de 1607, consta que esta parroquia era anexa ó mosteiro da orde de Santo Agostiño de Caión. No catastro de Ensenada infórmanos que os décimos desta freguesía ían destinados a este mosteiro, e a loitosa pagábase ó Conde de Graxal de Caión, título correspondente ós Bermúdez de Castro. A igrexa pasou a ser anexa de Noicela a comezos do século XVII. Reedificouse desde a base no ano 1735, e levantouse de novo unha construción moi sobria tal e como a vemos na actualidade. Ten unha fachada lisa, na que se abre unha porta e unha pequena fiestra rectangulares, e coroando o conxunto, unha sinxela espadana dun so oco. O retablo maior e o lateral dereito pertencen ó primeiro barroco. Nos dous aparece no segundo corpo a imaxe do patrón San Salvador. Isto dános a insinuar que este lateral debía ser o que presidía a igrexa. O retablo da esquerda ardeu, e no seu lugar púxose un novo de comezos do século XX. En 1865, o arcebispo de Santiago, o cardeal Miguel García Cuesta, suprimiu o culto dominical en Rebordelos, obrigando ós fregueses a acudir a Noicela.
Destacan asemade varias casas de labranza con elementos típicos da arquitectura popular como son o hórreo ou o pombal.
Celébranse as festas do patrón San Salvador e o Neno Xesús no mes de agosto, da Virxe da Candelaria e San Brais en febreiro, o 13 de decembro unha misa na honra a Santa Lucía, o 25 de abril a San Marcos e o 13 de xuño a San Antonio de Padua. O 7 de decembro celébrase a Vixilia da Inmaculada que reúne a mozos de Rebordelos, Noicela e Caión. Estes acompañan á Virxe en procesión con fachos de noite dende a "principal" de Noicela ata o seu "anexo" de Rebordelos.
Nos solsticios de inverno e de verán existen dúas tradicións coñecidas como "A noite do lume novo" e "A noite das cacharelas". En canto a primeira, as familias colócanse arredor das lareiras e acenden un tronco novo de carballo. O tizón resultante gárdase todo o ano e protexe contra as desgrazas. A segunda consiste en organizar fogueiras que hai que saltar para expulsar ós malos espíritos: demos, meigas e bruxas que segundo a tradición se xuntan para facer os seus conxuros no monte Nemeth ("monte sagrado" na antiga lingua celta). O 1 de novembro é a "Noite dos mortos" cando se colocan farois acesos nos cemiterios en honor ós defuntos e entre as casas, nas silveiras e nas leiras cabazas para asustar a amigos e veciños. O 1 de maio son "As lumieiras do pan" cando se lle pon lume ós feixes de folla de millo acumulados nas leiras durante todo o inverno. A borralla esténdese coa intención de atraer as boas colleitas. Despois bendícese a leira con auga e un ramo de oliveira ou loureiro.
Lugares da parroquia de Rebordelos no concello de Carballo (A Coruña) | |
---|---|
Carballedo | Cestro | Costenla | Leira | Rebordelos | Sambade | Vilar de Peres |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.