From Wikipedia, the free encyclopedia
جایزه نوبل فیزیک (به سوئدی: Nobelpriset i fysik) هر ساله توسط آکادمی سلطنتی علوم سوئد به دانشمندان در زمینههای مختلف فیزیک تعلق میگیرد. این یکی از پنج جایزهٔ نوبل است که در سال ۱۸۹۵ توسط آلفرد نوبل برای مشارکتهای برجسته در زمینههای فیزیک، شیمی، ادبیات، اقتصاد٬ صلح و فیزیولوژی یا پزشکی اهدا میشود.[1]
این جایزه توسط بنیاد نوبل اداره میشود و توسط یک کمیته که متشکل از پنج عضو منتخب آکادمی علوم سلطنتی سوئد هستند به برندگان اعطا میشود.[2]
اولین جایزهٔ نوبل فیزیک در سال ۱۹۰۱ به ویلهلم کنراد رونتگن از آلمان اهدا شد. هر جایزه شامل یک مدال، یک دیپلم افتخار و جایزهٔ نقدی است که در طول سالهای مختلف مقدار آن متفاوت بودهاست.[3]
در سال ۱۹۰۱، مقدار جایزهٔ رونتگن، ۱۵۰٬۷۸۲ کرون بود که در دسامبر ۲۰۰۷ برابر با ۷٬۷۳۱٬۰۰۴ کرون است. در سال ۲۰۰۸، این جایزه به ماکوتو کوبایاشی و شیهید ماسکاوا که مقدار آن ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ کرون سوئد (اندکی بیش از € ۱ میلیون، یا ۱٫۴ میلیون دلار آمریکا) بود اهدا شد.[4]
این جایزه سالانه در استکهلم در تاریخ ۱۰ دسامبر برابر با سالگرد درگذشت آلفرد نوبل به برندگان اهدا میشود.[5]
جان باردین تا به حال دو بار در سال ۱۹۵۶ و ۱۹۷۲ برندهٔ این جایزه شدهاست. همچنین ماری کوری در فیزیک سال ۱۹۰۳ و شیمی در سال ۱۹۱۱ برندهٔ جایزهٔ نوبل شدهاست. ویلیام لورنس براگ جوانترین برندهٔ این جایزه است؛ او این جایزه را در سال ۱۹۱۵ در ۲۵سالگی بهدستآورد.[6]
ماری کوری، ماریا ژئوپرت مایر (سال ۱۹۶۳) و دانا استریکلند (سال ۲۰۱۸) تنها زنانی هستند که برنده این جایزه شدهاند.[7]
از سال ۱۹۰۱ تا سال ۲۰۱۶ این جایزه به ۲۰۳ نفر اهدا شدهاست. جایزهٔ نوبل فیزیک در سالهای ۱۹۱۶، ۱۹۳۱، ۱۹۳۴، ۱۹۴۰، و ۱۹۴۲ به هیچکس اعطا نشد.[8][9][10][11][12]
۱۹۰۱–۱۹۲۰ · ۱۹۲۱–۱۹۴۰ · ۱۹۴۱–۱۹۶۰ · ۱۹۶۱–۱۹۸۰ · ۱۹۸۱–۲۰۰۰ · ۲۰۰۱–۲۰۲۰ · ۲۰۲۱–۲۰۳۰
سال اهدا | برندگان نوبل فیزیک[الف] | ملیت[ب] | بر اساس[پ] | |
---|---|---|---|---|
۱۹۰۱ | ویلهلم رونتگن | ![]() |
کشف پرتوهای رونتگن پرتوهای ایکس[13] | |
۱۹۰۲ | ![]() |
هندریک لورنتز | ![]() |
تأثیر مغناطیس بر تابش یا اثر زیمان[14] |
![]() |
پیتر زیمان | |||
۱۹۰۳ | ![]() |
هانری بکرل | ![]() |
کشف پرتوزایی خودبهخودی، مطالعه پدیدههای تابشی در کشف رونگتن[15] |
![]() |
پیر کوری | برای تحقیق مشترک دربارۀ پدیدۀ رادیو اکتیویته که توسط بکرل کشف شدهبود.[15] | ||
![]() |
ماری کوری | ![]() ![]() | ||
۱۹۰۴ | ![]() |
لرد ریلی | ![]() |
بررسی چگالی گازها و کشف آرگون[16] |
۱۹۰۵ | ![]() |
فیلیپ لنارت | ![]() |
کار بر روی پرتوهای کاتدی[17] |
۱۹۰۶ | ![]() |
جوزف جان تامسون | ![]() |
رسانش الکتریکی گازها[18] |
۱۹۰۷ | ![]() |
آلبرت آبراهام مایکلسون | ![]() |
ساخت سنجش افزارهای دقیق اپتیکی و کاربردهای طیف نمایی و سنجه شناختی[19] |
۱۹۰۸ | ![]() |
گابریل لیپمن | ![]() |
روش بازآفرینی رنگ در عکاسی بر اساس پدیده تداخل[20] |
۱۹۰۹ | ![]() |
گولیلمو مارکونی | ![]() |
توسعه ارتباط تلگرافی بیسیم[21] |
![]() |
کارل فردیناند برون | ![]() | ||
۱۹۱۰ | ![]() |
یوهان دیدریک وان در والس | ![]() |
ارایه معادلات حالت گازها و مایعات[22] |
۱۹۱۱ | ![]() |
ویلهلم وین | ![]() |
به خاطر کشف قوانین تابش گرما[23] |
۱۹۱۲ | ![]() |
گوستاف دالن | ![]() |
به خاطر اختراع تنظیمکنندههای خودکار، که در فانوسهای دریایی و راهنماهای شناور به کار میرود، فانوس دریایی[24] |
۱۹۱۳ | ![]() |
هایک کامرلینگ اونس | ![]() |
پژوهش دربارهٔ فیزیک دماهای پایین و تولید هلیم مایع[25] |
۱۹۱۴ | ![]() |
ماکس فون لائو | ![]() |
برای کشف تفرق پرتوهای ایکس توسط بلورها[26] |
۱۹۱۵ | ![]() |
ویلیام هنری براگ | ![]() |
تحلیل ساختار بلوری توسط پرتوهای ایکس[27] |
![]() |
ویلیام لورنس براگ | |||
۱۹۱۶ | اعطا نشده | |||
۱۹۱۷ | ![]() |
چارلز گلوور بارکلا | ![]() |
کشف پرتوی ایکس مشخصه عناصر[28] |
۱۹۱۸ | ![]() |
ماکس پلانک | ![]() |
برای خدمات او به پیشرفت فیزیک با کشف کوانتای انرژی[29] |
۱۹۱۹ | ![]() |
یوهانس اشتارک | کشف اثر دوپلر در پرتوهای کانالی و شکافته شدن خطوط طیفی تحت تأثیر میدان الکتریکی[30] | |
۱۹۲۰ | ![]() |
شارل ادوارد گیوم | ![]() |
به خاطر کشف ناهنجاریهای آلیاژ فولاد-نیکل که برای ساخت ابزار اندازهگیری دقیق فیزیکی کاربرد دارد[31] |
سال | برندگان نوبل فیزیک[الف] | ملیت[ب] | بر اساس[پ] | |
---|---|---|---|---|
۱۹۲۱ | ![]() |
آلبرت اینشتین | ![]() ![]() |
به خاطر خدماتش به فیزیک نظری و به خصوص به دلیل توضیحهایش در مورد اثرهای فوتوالکتریک[32] |
۱۹۲۲ | ![]() |
نیلز بور | ![]() |
به خاطر پژوهش بر ساختار اتمی و تابشهای اتمی[33] |
۱۹۲۳ | ![]() |
رابرت میلیکان | ![]() |
برای اندازهگیری بار الکتریکی بنیادی و پژوهش بر اثر فتو الکتریک[34] |
۱۹۲۴ | ![]() |
کارل مان گیورگ سیگبن | ![]() |
کشف و پژوهشهای او دربارهٔ طیف نمایی پرتوی ایکس[35] |
۱۹۲۵ | ![]() |
جیمز فرانک | ![]() |
کشف قوانین برخورد الکترونها به اتم[36] |
![]() |
گوستاو هرتز | ![]() | ||
۱۹۲۶ | ![]() |
ژان باتیست پرن | ![]() |
پژوهش بر روی نا پیوستگی در ساختار ماده و به ویژه کشف تعادل رسوب گذاری[37] |
۱۹۲۷ | ![]() |
آرتور هالی کامپتون | ![]() |
کشف اثری که به نام او نامگذاری شد، اثر کامپتون[38] |
![]() |
چارلز تامسون ریس ویلسون | ![]() |
کشف روش آشکارسازی مسیر ذرات باردار در بخار متراکم[38] | |
۱۹۲۸ | ![]() |
اون ویلانز ریچاردسون | ![]() |
کار بر روی پدیده ترمیونیک و به خصوص برای کشف قانونی که به نام او نامگذاری شد[39] |
۱۹۲۹ | ![]() |
لویی دوبروی | ![]() |
کشف طبیعت موجی الکترونها[40] |
۱۹۳۰ | سی وی رامان | ![]() |
به خاطر کار بر روی تفرق نور و کشف اثری که به نام او نامگذاری شد، پراکندگی رامان[41] | |
۱۹۳۱ | اعطا نشده | |||
۱۹۳۲ | ![]() |
ورنر کارل هایزنبرگ | ![]() |
به خاطر ابداع مکانیک کوانتمی که کاربردهای آن علاوه بر چیزهای دیگر به کشف فرمهای الوتروپیک هیدروژن انجامید، مکانیک کوانتوم[42] |
۱۹۳۳ | ![]() |
آروین شرودینگر | ![]() |
کشف مدلهای جدید پرباری در نظریه اتمی[43] |
![]() |
پل دیراک | ![]() ![]() | ||
۱۹۳۴ | اعطا نشده | |||
۱۹۳۵ | ![]() |
جیمز چدویک | ![]() |
کشف نوترون[44] |
۱۹۳۶ | ![]() |
ویکتور فرانتس هس | ![]() ![]() |
کشف تابش کیهانی، پرتو کیهانی[45] |
![]() |
کارل دیوید اندرسون | ![]() |
کشف پوزیترون[45] | |
۱۹۳۷ | ![]() |
کلینتون دیویسون | ![]() |
کشف آزمایشگاهی تفرق الکترونها توسط بلورها[46] |
![]() |
جرج پاجت تامسون | ![]() | ||
۱۹۳۸ | ![]() |
انریکو فرمی | ![]() ![]() |
آزمایش وجود عناصر جدید رادیو اکتیو تولید شده توسط تابش نوترونی و به خاطر کشف واکنش هستهای توسط نوترونهای کند.[47] |
۱۹۳۹ | ![]() |
ارنست ارلاندو لارنس | ![]() |
ابداع و تکامل سیکلوترون و نتایج به دست آمده توسط آن به خصوص شناسایی عناصر رادیو اکتیو مصنوعی، شتابدهنده حلقوی[48] |
۱۹۴۰ | اعطا نشده |
سال اهدا | برندگان نوبل فیزیک[الف] | ملیت[ب] | بر اساس[پ] | |
---|---|---|---|---|
۱۹۴۱ | اعطا نشده | |||
۱۹۴۲ | ||||
۱۹۴۳ | ![]() |
اتو اشترن | ![]() |
کمک به پیشرفت روش باریکه ملوکولی، کشف گشتاور مغناطیسی[49] |
۱۹۴۴ | ![]() |
ایزیدور ایزاک رابی | ابداع روش تشدید برای ثبت خواص مغناطیسی هستههای اتمها[50] | |
۱۹۴۵ | ![]() |
ولفگانگ پاولی | ![]() |
کشف اصل طرد پاولی[51] |
۱۹۴۶ | ![]() |
پرسی ویلیام بریجمن | ![]() |
اختراع وسیلهای برای تولید فشارهای فوقالعاده زیاد و کشفهایی که از این طریف در زمینه فیزیک فشارهای بالا داشتهاست، فیزیک فشاربالا[52] |
۱۹۴۷ | ![]() |
ادوارد ویکتور اپلتون | ![]() |
پژوهشهایش در مورد فیزیک جو بالایی، به خصوص به خاطر کشف لایه معروف به اپلتون[53] |
۱۹۴۸ | ![]() |
پاتریک بلاکت | تکمیل روش اتاقک ابری ویلسون، و واقعیتهایی که به وسیله این روش در زمینههای فیزیک هستهای و تابش کیهانی کشف کرد.[54] | |
۱۹۴۹ | ![]() |
هیدکی یوکاوا | ![]() |
اثبات وجود مزونها بر پایه تحقیقات نظریش دربارهٔ نیروهای هستهای.[55] |
۱۹۵۰ | ![]() |
سیسل فرانک پاول | ![]() |
برای تکمیل و گسترش روش نور نگاشتی فرایندهای هستهای و کشفهایش در مورد مزونها.[56] |
۱۹۵۱ | ![]() |
جان داگلاس کاکرافت | ![]() |
در مورد استحاله هستههای اتمی به وسیله ذرات اتمی دارای شتاب.[57] |
![]() |
ارنست والتون | ![]() | ||
۱۹۵۲ | ![]() |
فلیکس بلوخ | ![]() ![]() |
به خاطر روشهای جدید دربارهٔ اکتشافها و آزمایشهای تشدید مغناطیسی هسته[58] |
![]() |
ادوارد میلز پورسل | ![]() | ||
۱۹۵۳ | ![]() |
فریتز زرنیکه | ![]() |
برای اختراع میکروسکوپ تباین فاز و روشهای مریوط به آن[59] |
۱۹۵۴ | ![]() |
ماکس برن | ![]() |
به خاطر تحقیقات بنیادیاش در مکانیک کوانتمی به خصوص برای تعبیر احتمالاتی او از تابع موج.[60] |
![]() |
والتر بوث | ![]() |
برای ارائه روش تطابق و کشفهایش با بکارگیری این روش[60] | |
۱۹۵۵ | ![]() |
ویلیس اوژن لمب | ![]() |
پیدا کردن ساختار ریز طیف هیدروژن[61] |
![]() |
پولیکارپ کوش | به منظور محاسبه دقیق گشتاور مغناطیستی الکترون[61] | ||
۱۹۵۶ | ![]() |
جان باردین | برای مطالعه و تحقیق در مورد نیمرسانها و پیدا کردن اثر ترانریستور[62] | |
![]() |
والتر هاوسر براتین | |||
![]() |
ویلیام شاکلی | |||
۱۹۵۷ | ![]() |
تسونگ-دائو لی | ![]() ![]() |
به منظور تحقیق دربارهٔ قوانین پاریته که در نهایت منجر به کشفهای مهمی در مورد ذرات بنیادی شد[63] |
![]() |
چن نینگ یانگ | |||
۱۹۵۸ | ![]() |
پاول چرنکوف | ![]() |
به خاطر کشف و تعبیر اثر چرنکوف، تابش چرنکوف[64] |
![]() |
لیا فرانک | |||
![]() |
ایگور یوگنیویچ تام | |||
۱۹۵۹ | ![]() |
اوون چمبرلین | ![]() |
برای کشف پادپروتون[65] |
![]() |
امیلیو گینو سگر | ![]() ![]() | ||
۱۹۶۰ | ![]() |
دونالد آرتور گلایزر | ![]() |
به منظور ساخت و اختراع اتاقک حباب[66] |
سال | برندگان نوبل فیزیک[الف] | ملیت[ب] | بر اساس[پ] | |
---|---|---|---|---|
۱۹۶۱ | ![]() |
رابرت هافستاتر | ![]() |
«به خاطر مطالعات بدیع اش در مورد پراکنش الکترون در هستههای اتمی و کشفهایش در مورد ساختار نوکلئونها»[67] |
![]() |
رودولف لودویگ موسباور | ![]() |
«برای تحقیف دربارهٔ جذب تشدیدی پرتوهای گاما و کشف اثری که به نام خود او میباشد.»[67] | |
۱۹۶۲ | ![]() |
لو لانداو | ![]() |
«به خاطر نظریه بدیع اش دربارهٔ ماده چگال، به خصوص در مورد هلیوم مایع.»[68] |
۱۹۶۳ | ![]() |
یوجین ویگنر | ![]() |
«به خاطر کشف و کاربرد اصول بنیادی تقارن و تدوین نظریه هسته اتم.»[69] |
![]() |
ماریا ژئوپرت مایر | «به منظور تحقیق بر روی ساختار پوستهای هسته»[69] | ||
![]() |
جی. هانس دی. جنسن | ![]() | ||
۱۹۶۴ | ![]() |
نیکولای باسوف | ![]() |
«به خاطر کارهای اساسی اش در زمینه الکنرونیک کوانتومی، که منجر به ساخت نوسانگرها و تقویتکنندهها بر پایه اصل میزر-لیزر شد.»[70] |
![]() |
الکساندر میخایلوویچ پروخورف | |||
![]() |
چارلز هارد تاونز | ![]() | ||
۱۹۶۵ | ![]() |
ریچارد فاینمن | «به مننظور مطالعه در مورد الکترودینامیک کوانتومی که اثرات مهمی در فیزیک ذرات بنیادی دارد.»[71] | |
![]() |
جولیان شوینگر | |||
![]() |
سینایترو تومونوجا | ![]() | ||
۱۹۶۶ | ![]() |
آلفرد کاستلر | ![]() |
«برای گسترش راهکارهای اپتیکی برای تحقیق در مورد تشدید هرتزی در اتمها»[72] |
۱۹۶۷ | ![]() |
هانس بته | ![]() |
به خاطر کارهای ارزشمند او در زمینه واکنشهای هستهای و
به خصوص کشفیات او دربارهٔ تولید انرژی در ستارگان.[73] |
۱۹۶۸ | ![]() |
لوئیس والتر آلوارز | «به منظور گسترش و ارتقاء فیزیک ذرات بنیادی، به خصوص دربارهٔ حالتهای تشدیدی.»[74] | |
۱۹۶۹ | ![]() |
موری گل-مان | «به خاطر مشارکتش در طبقهبندی ذرات بنیادی، و برهم کنش آنها و کشفهایش در این مورد»[75] | |
۱۹۷۰ | ![]() |
هانس اولوف گوستا آلفون | ![]() |
«به منظور تحقیقاتش در مورد مغناطوهیدرودینامیک، و استفاده آن در فیزیک پلاسما»[76] |
![]() |
لوئی نل | ![]() |
«برای تحقیق درباره پادفرومغناطیس و فری مغناطیس، در فیزیک حالت جامد»[76] | |
۱۹۷۱ | ![]() |
دنیس گابور | ![]() |
«به منظور پیدا کردن مبانی تمامنگاری»[77] |
۱۹۷۲ | ![]() |
جان باردین | ![]() |
«برای ارائهٔ نظریهای در بارهٔ ابررسانایی، نظریهٔ بیسیاس»[78] |
![]() |
لئون نیل کوپر | |||
![]() |
جان رابرت شریفر | |||
۱۹۷۳ | ![]() |
لئو ایساکی | ![]() |
«کشف پدیدهٔ تونل زنی در نیمه رساناها و ابر رساناها»[79] |
![]() |
ایوار گیور | ![]() ![]() | ||
![]() |
بریان دیوید جوزفسون | ![]() |
«به منظور تحقیقاتش دربارهٔ خصوصیات عبور ابر جریان از سد تونلی.»[79] | |
۱۹۷۴ | ![]() |
مارتین رایل | «به خاطر کشف تپ اخترهاو کارهای انجام گرفته در زمینهٔ نجوم رادیویی»[80] | |
![]() |
آنتونی هویش | |||
۱۹۷۵ | ![]() |
آگه بوهر | ![]() |
«به منظور پیدا کردن ارتباط میان حرکت جمعی و حرکت ذره، و ایجاد نظریهای دربارهٔ ساختار هستهٔ اتم»[81] |
![]() |
بن روی ماتلسن | |||
![]() |
لئو جیمز رینواتر | ![]() | ||
۱۹۷۶ | ![]() |
برتون ریکتر | «برای کشف یک ذره بنیادی مهم.»[82] | |
![]() |
ساموئل چائو چونگ تینگ | |||
۱۹۷۷ | ![]() |
فیلیپ وارن اندرسن | «به منظور کارهای انجام گرفته در زمینهٔ سیستمهای مغناطیستی و سیستمهای نامنظم.»[83] | |
![]() |
نویل فرانسیس مات | ![]() | ||
![]() |
جان هاسبورک وان ولک | ![]() | ||
۱۹۷۸ | ![]() |
پیوتر کاپیتسا | ![]() |
«به خاطر کارهایش روی فیزیک دماهای پایین.»[84] |
![]() |
آرنو آلان پنزیاس | ![]() |
«به خاطر کشف تابش میکروموجی زمینهٔ کیهانی، تابش زمینهٔ کیهانی»[84] | |
رابرت وودرو ویلسون | ||||
۱۹۷۹ | ![]() |
شلدون لی گلاشو | «به منظور تحقیق در مورد مدل وحدتیافتهٔ نیروهای ضعیف و الکترومغناطیس و به خاطر پیشبینی در مورد جریانهای بیاثر (خنثی).»[85] | |
![]() |
عبدالسلام | ![]() | ||
![]() |
استیون واینبرگ | ![]() | ||
۱۹۸۰ | ![]() |
جیمز کرونین | «به خاطر کشف موارد نقض اصول تقارن بنیادی در واپاشی مزونهای کائون خنثی.»[86] | |
![]() |
وال لوگسدون فیچ | |||
سال اهدا | برندگان نوبل فیزیک[الف] | ملیت[ب] | بر اساس[پ] | |
---|---|---|---|---|
۱۹۸۱ | ![]() |
نیکولاس بلومبرگر | ![]() |
برای مشارکت در مورد طیف نمایی لیزری[87] |
![]() |
آرتور لئونارد شالو | |||
![]() |
کای سیگبان | ![]() |
برای تحقیقاتش درباره پیشبرد طیف نمایی الکترونی با تفکیک زیاد.[87] | |
۱۹۸۲ | ![]() |
کنت ویلسن | ![]() |
برای ارائه روشی در مورد تحلیل پدیدههای بحرانی[88] |
۱۹۸۳ | ![]() |
سابراهمانین چاندراسکار | ![]() ![]() |
به پاس کارهایش در مورد ساختار و تحول ستارهها.[89] |
![]() |
ویلیام آلفرد فاولر | ![]() |
به منظور بررسی درباره تشکیل عناصر شیمیایی در عالم.[89] | |
۱۹۸۴ | ![]() |
کارلو روبیا | ![]() |
به خاطر سهم تعیینکننده اش در پروژه بزرگ که به کشف ذرات میانی W و Z منجر شد.[90] |
![]() |
سیمون ون درمیر | ![]() | ||
۱۹۸۵ | ![]() |
کلاوس فون کلیتسینگ | ![]() |
به منظور پیدا کردن اثر کوانتومی هال[91] |
۱۹۸۶ | ![]() |
ارنست روسکا | برای ساختن میکروسکوپ الکترونی[92] | |
![]() |
گرد بینینگ | به خاطر ساخت میکروسکوپ الکترونی تونلی روبشی، میکروسکوپ تونلی روبشی[92] | ||
![]() |
هاینریش روهرر | ![]() | ||
۱۹۸۷ | ![]() |
یوهانس جرج بدنورز | ![]() |
برای کشف ابر رسانایی گرم.[93] |
![]() |
کارل الکساندر مولر | ![]() | ||
۱۹۸۸ | ![]() |
لیان لدرمن | ![]() |
به خاطر آزمایشهایشان با باریکه نوترینو و کشف نوترینوی موئون.[94] |
![]() |
ملوین شوارتز | |||
جک اشتینبرگر | ||||
۱۹۸۹ | ![]() |
نورمن فاستر رمزی | به خاطر کشفهایش در زمینه طیف نمایی تشدید اتمی، که به ساخت میرز هیدروژن و ساعت اتمی منجر شد.[95] | |
![]() |
هانس جرج دهملت | برای ارائه روشی به منظور دام اندازی اتمهای منفرد.[95] | ||
![]() |
ولفگانگ پل | ![]() | ||
۱۹۹۰ | ![]() |
جروم ایزاک فریدمان | ![]() |
به مظور پژوهشهایشان در مورد پراکنش الکترونها از هستهها، که بیانکننده کوارک در نوکلئونهاست.[96] |
![]() |
هنری وی کندال | |||
![]() |
ریچارد ادوارد تایلور | ![]() ![]() | ||
۱۹۹۱ | ![]() |
پیر-ژیل دوژن | ![]() |
به منظور پیدا کردن آرایش مولکولها در موادی مثل بلورهای مایع، ابر رسانها، پولیمرها.[97] |
۱۹۹۲ | جورج چرپک | به منظور مشارکتش در ذرهسنج و کارهایشان در رابطه با آشکارسازی الکترونی سریع برای ذرات پر انرژی.[98] | ||
۱۹۹۳ | ![]() |
راسل هالس | ![]() |
به منظور کشف نوع جدیدی از تپاختر، که این کشف امکانات تازهای برای مطالعهٔ جاذبه به وجود آورد.[99] |
![]() |
جوزف تیلور | |||
۱۹۹۴ | ![]() |
برترام برکهاوس | ![]() |
برای توسعه طیفسنجی نوترونی و برای مشارکتهای پیشگام به توسعه تکنیکهای پراکندگی نوترون برای مطالعات فیزیک ماده چگال[100] |
![]() |
کلیفورد گلنوود شال | ![]() |
برای توسعه روش پراش نوترون و برای کمک به توسعهٔ تکنیکهای پراکندگی نوترونی برای مطالعات فیزیک ماده چگال[100] | |
۱۹۹۵ | ![]() |
مارتین لویز پرل | برای کشف لپتون تاو و برای مشارکتهای پیشگام تجربی به فیزیک لپتون[101] | |
![]() |
فردریک رینز | برای شناسایی نوترینو و برای مشارکتهای پیشگام در فیزیک لپتون[101] | ||
۱۹۹۶ | ![]() |
دیوید موریس لی | برای کشف ابرشاره هلیوم[102] | |
![]() |
داگلاس دین اشرفت | |||
![]() |
رابرت کلمن ریچاردسون | |||
۱۹۹۷ | ![]() |
استیون چو | برای توسعه دادن روشهای سرد کردن و به دام انداختن اتمها با نور لیزری[103] | |
کلود کوهن تانوژی | ![]() | |||
![]() |
ویلیام دانیل فیلیپ | ![]() | ||
۱۹۹۸ | ![]() |
رابرت لافلین | برای کشف جدید از یک فرم مایع کوانتومی[104] | |
![]() |
هورست لودویگ اشتورمر | ![]() ![]() | ||
![]() |
دانیل چی تسوئی | ![]() | ||
۱۹۹۹ | ![]() |
خرارد توفت | ![]() |
برای مشخص کردن ساختار کوانتومی از فعل و انفعالات الکتروضعیف در فیزیک[105] |
![]() |
مارتینیوس ولتمن | |||
۲۰۰۰ | ![]() |
ژورس آلفروف | ![]() |
برای توسعه نیمه رسانا هترواستراکچرز مورد استفاده در سرعت بالا واوپتو الکترونیک[106] |
![]() |
هربرت کرومر | ![]() ![]() | ||
![]() |
جک کیلبی | ![]() |
برای مشارکت در اختراع تراشه[106] | |
سال | برندگان نوبل فیزیک[الف] | ملیت[ب] | بر اساس[پ] | |
---|---|---|---|---|
۲۰۰۱ | ![]() |
اریک آلن کرنل | ![]() |
برای دستیابی به چگالش بوز-اینشتین در رقیق کردن گازها از اتمهای قلیایی، و برای مطالعات اولیه اساسی خواص میعانات[107] |
![]() |
کارل ادوین ویمن | |||
![]() |
ولفانگ کترله | ![]() | ||
۲۰۰۲ | ![]() |
ریموند دیویس پسر | ![]() |
برای سهم پیشگام دراخترفیزیک، به ویژه برای تشخیص نوترینوهای کیهانی[108] |
![]() |
ماساتوشی کوشیبا | ![]() | ||
![]() |
ریکاردو جیاکونی | ![]() |
برای کمکهای پیشگام به فیزیک نجومی، که منجر به کشف منابع اشعه کیهانی شد.[108] | |
۲۰۰۳ | ![]() |
آلکسی آلکسیویچ آبریکوسوف | ![]() ![]() |
برای کمکهای پیشگام به تئوری ابررسانایی و ابرشاره[109] |
![]() |
ویتالی لازاریویچ گینزبرگ | ![]() | ||
![]() |
آنتونی جیمز لگت | ![]() ![]() | ||
۲۰۰۴ | دیوید گراس | ![]() |
برای کشف آزادی مجانبی در نظریه نیروی هستهای قوی[110] | |
![]() |
دیوید پولیتزر | |||
![]() |
فرانک ویلچک | |||
۲۰۰۵ | ![]() |
روی جی. گلوبر | برای همکاری در نظریه کوانتومی انسجام نوری[111] | |
![]() |
جان هال | برای مقالات خود جهت توسعه مبتنی بر لیزر، دقت طیفبینی، روش شانه بسامد نوری[111] | ||
![]() |
تئودور هانش | ![]() | ||
۲۰۰۶ | ![]() |
جان ماتر | ![]() |
برای کشف شکل مربوط به تابش جسم سیاه و ناهمسانگردی در تابش زمینه کیهانی[112] |
![]() |
جرج اسموت | |||
۲۰۰۷ | آلبر فر | ![]() |
کشف مقاومت مغناطیسی بزرگ[113] | |
![]() |
پتر گرونبرگ | ![]() | ||
۲۰۰۸ | ![]() |
ماکوتو کوبایاشی | ![]() |
کشف منشأ تقارن شکسته و اثبات وجود حداقل سه دسته از کوارکها در طبیعت[114] |
![]() |
شیهید ماسکاوا | |||
![]() |
یوایچیرو نامبو | ![]() |
کشف مکانیسم شکست خود به خود تقارن در ذرات زیراتمی[114] | |
۲۰۰۹ | ![]() |
چارلز کائو | ![]() ![]() ![]() |
پژوهش منجر به اختراع فیبر نوری برای مخابرات نوری[115] |
![]() |
ویلارد بویل | ![]() |
اختراع سی سی دی یا ردیاب نور، دستگاه بارجفتشده[115] | |
![]() |
جرج ئی. اسمیت | ![]() | ||
۲۰۱۰ | ![]() |
آندره گایم | ![]() ![]() |
برای آزمایشهای پیشگامانه در رابطه با مواد دوبعدی گرافین[116] |
![]() |
کنستانتین نووسلف | ![]() ![]() | ||
۲۰۱۱ | ![]() |
آدم ریس | ![]() |
برای کشف انبساط شتابان جهان از طریق ابرنواخترهای دوردست.[117] |
![]() |
سال پرلموتر | |||
![]() |
برایان اشمیت | ![]() ![]() | ||
۲۰۱۲ | ![]() |
سرژ هاروش | ![]() |
برای پیداکردن روشهای آزمایش تکسیستمهای کوانتمی |
![]() |
دیوید واینلند | ![]() | ||
۲۰۱۳ | ![]() |
پیتر هیگز | ![]() |
برای کشف بوزون هیگز |
![]() |
فرانسوا انگلرت | ![]() | ||
۲۰۱۴ | ![]() |
ایسامو آکاساکی | ![]() |
برای ابداع دیودهای کارآمد منتشرکنندهٔ نور آبی (الایدی) |
![]() |
هیروشی آمانو | |||
شوجی ناکامورا | ![]() ![]() | |||
۲۰۱۵ | ![]() |
تاکاکی کاجیتا | ![]() |
برای کشف نوسان نوترینو که نشان داد نوترینو دارای جرم است. |
![]() |
آرتور بی مکدانلد | ![]() | ||
۲۰۱۶ | ![]() |
دیوید جی تاولس | ![]() ![]() |
برای کشف نظری تغییر حالتهای توپولوژیکی و حالتهای توپولوژیکی ماده. |
![]() |
دانکن هالدین | |||
![]() |
جان مایکل کوسترلیتز | |||
۲۰۱۷ | ![]() |
راینر وایس | ![]() ![]() |
برای آشکارسازی خیزابههای گرانشی و رصدخانه موج گرانشی تداخل لیزری (آشکارساز لایگو). |
![]() |
کیپ تورن | ![]() | ||
![]() |
بری بریش | |||
۲۰۱۸ | ![]() |
آرتور اشکین | برای نوآوری در زمینه «فیزیک لیزر»، به ویژه انبرک نوری و کاربرد آن در سیستمهای بیولوژیکی. | |
![]() |
ژرار مورو | ![]() |
برای نوآوریهای نوآورانه در زمینه «فیزیک لیزر»، به ویژه روش منحصربهفرد تولید «پالسهای نوری نازک با شدت بالا». | |
![]() |
دانا استریکلند | ![]() | ||
۲۰۱۹ | ![]() |
جیم پیبلس | ![]() ![]() |
«کشفیات نظری در زمینه کیهان شناسی فیزیکی»[118] |
میشل مایور | ![]() |
«کشف سیاره فراخورشیدی پگاسی۵۱ در اطراف ستارهای شبیه خورشید» | ||
![]() |
دیدیه کلاز | |||
۲۰۲۰ | ![]() |
راجر پنروز | ![]() |
«کشف ارتباط تشکیل سیاهچاله و نظریه نسبیت عام» |
![]() |
راینهارد گنتزل | ![]() |
«کشف شیء فشرده با جرم بسیار بالا در مرکز کهکشان راه شیری» | |
آندرهآ ام. گز | ![]() |
سال اهدا | برندگان نوبل فیزیک[الف] | ملیت[ب] | بر اساس[پ] | منابع | |
---|---|---|---|---|---|
۲۰۲۱ | ![]() |
سیوکورو مانابه | ![]() ![]() |
«برای مدلسازیهای مرتبط با تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین» | [120] |
کلاوس هسلمان | ![]() | ||||
![]() |
جیورجیو پاریسی | ![]() |
«برای کشف اثر متقابل پدیدههای بههنجار و نامنظم و نوسانات در سامانههای فیزیکی از مقیاس اتمی تا سیاره ای» | ||
۲۰۲۲ | ![]() |
آلن اسپکت | ![]() |
«برای آزمایشهای تجربی بر روی فوتونهای درهمتنیده، اثبات شکست نامساویهای بل و پیشگامی برای علم اطلاعات کوانتمی» | [121] |
![]() |
جان کلاوسر | ![]() | |||
![]() |
آنتون زیلینگر | ![]() | |||
۲۰۲۳ | آن لوییلیه | ![]() |
«برای روشهای تجربی که پالسهای اتوثانیهای نور را برای مطالعه دینامیک الکترون در ماده تولید میکنند» | [122][123][124] | |
![]() |
فرنتس کراوس | ![]() | |||
پیر آگوستینی | ![]() |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.