Nafarroa Garaiko udalerria From Wikipedia, the free encyclopedia
Saldias[4] ([s̺alði.as̺]; eskualdeko ahoskeran Saldisa [s̺alðis̺a]) Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Basaburu Txikian. Nafarroako hiriburu Iruñetik 62 kilometrora dago, eta 122 biztanle zituen 2017. urteko erroldaren arabera. Udalerri hagitz euskalduna da eta Ezkurrako errekak udalerriaren lursailak zeharkatzen ditu.
Saldias | |||
---|---|---|---|
![]() | |||
![]() Saldiasen ikuspegia Soingo Gainatik. | |||
| |||
![]() | |||
Kokapena | |||
Herrialdea | ![]() | ||
Lurraldea | ![]() | ||
Merindadea | ![]() | ||
Eskualdea | Malerreka | ||
Administrazioa | |||
Estatua | ![]() | ||
Erkidegoa | ![]() | ||
Izen ofiziala | ![]() | ||
Alkatea | Jacinto Domínguez San Nazario (CI, indep.) | ||
Posta kodea | 31747 | ||
INE kodea | 31213 | ||
Herritarra | saldiastar, saldistar | ||
Geografia | |||
Koordenatuak | 43°05′18″N 1°46′51″W | ||
Azalera | 9 km² | ||
Garaiera | 555 metro | ||
Distantzia | 62 km (Iruñetik) | ||
Demografia | |||
Biztanleria | 124 (2023: ![]() | ||
Dentsitatea | 13,78 bizt/km² | ||
Zahartzea[1] | % 20,44 | ||
Ugalkortasuna[1] | ‰ 95,24 | ||
Ekonomia | |||
Jarduera[1] | % 0 (2011) | ||
Desberdintasuna[1] | % 0 (2011) | ||
Langabezia[1] | % 15,6 (2013) | ||
Euskara | |||
Euskaldunak[2][3] | % 88,60 (2018: ![]() |
Iruñeko merindadearen iparraldean dago, Bidasoaren goiko isurialdean, Doneztebe eta Leitza arteko errepidean (NA-170). Herrira heltzeko, NA-170 errepidean hasten den NA-4029 herri-errepidea hartu beharra dago. Doneztebera Urrozen barrena ere joan daiteke. Orokietara doan beste errepide bat dauka, eta handik, Iruñera joan daiteke.
Zubietarekin egiten du muga Saldiasek iparraldean, Beintza-Labaienekin ekialdean, Eratsunekin mendebaldean, eta Basaburuaekin hegoaldean.
Klima ozeaniko epelaren ezaugarriak daude Saldiasen: euri anitz egiten du, urte osoan; neguan, elurra urtero egin ohi du, behin baino gehiagotan; zabalkunde termiko ertaina du, eta uda garaian ez da lehorterik izaten. Batez besteko tenperatura 12-13 gradukoa da, eta prezipitazioak, 2.000 mm ingurukoak. Tokirik garaienetan, balio horiek gainditu egiten ditu. Urteroko egun euritsuak 180 izaten dira; hau da, urteko egunen erdietan euria egiten du.
Landaredia ere klima ozeanikoetakoa da: zuhaitz-espezie ugariena pagoa da, eta haritzak ere badira. Pagoa gehienbat udalerriaren iparraldeko alderik menditsuenean dago, eta haritza herri inguruan eta inguruko alderdi apalagoetan. Horretaz gainera, Nafarroa osoan bezala, larix pinu asko landatu dituzte; XX. mendearen amaieran, 80 hektarea inguru.
Udalerria Urrutiña eta Saldias auzoek osatzen dute. Udaletxea Saldiasen dago, herriburua baita.
Historiaurreko aztarnei dagokienez, trikuharri franko daude Irakurri mendian; horietako batzuek muga egiten dute Saldiasen, hiruk guztira. Azango edo Azako mehakan dago bat, eta bi Lexarburun. Horietaz gainera, badira gutxienez beste hiru: bat, Larrazabalen, eta beste biak, Alkaintzeneko gainean.
1192. urtean, Antso VI.a Jakituna Nafarroako erregeak foruak eman zizkion Saldiasi.
1467. urtean, erregeak Martin Azpilikuetari eman zizkion Saldiasko errentak.
Saldiasko biztanleria |
---|
![]() |
Datu-iturria: www.ine.es |
2008ko erroldaren arabera, ez da etorkinik bizi Saldiasen.
2007an Saldiasko alkate kargurako Candidatura Independiente (CI) zerrendako Pedro Urrutia Gragirena aukeratu zuten; bere taldeak udaleko bost ordezkariak lortu zituen. Baliogabeko botoak bi izan ziren (emandako boto guztien %2,60) eta boto zuriak zortzi izan ziren (%10,67). Abstentzioa %42,11ekoa izan zen.
Alderdia | Botoak | Aukeratua? |
Pedro Urrutia Gragirena (CI) | 33 | Bai |
Gabriel Urrutia Artziega (CI) | 30 | Bai |
Francisco Javier Zubieldia Uitzi (CI) | 27 | Bai |
Sebastian Ezkurra Etxekolenea (CI) | 25 | Bai |
Julio Eratsun Eratsun (CI) | 25 | Bai |
Saldiasko alkatea CIko Jacinto Domínguez San Nazario da 2011ko udal hauteskundeez geroztik; urte horretan ere CI izan zen aurkeztutako zerrenda bakarra.
Hautagaiak |
Jacinto Dominguez San Nazario |
Jose Luis Erasun Erasun |
Julian Erasun Erasun |
Mikel Mariezkurrena Baleztena |
Xabier Mitxeo Mariezkurrena |
Udaletxea Saldiasko plaza nagusian dago, elizaren ondoan. Eraikinak hiru solairu dauzka, eta kanpoaldeko hormak harrizkoak dira. Udaletxeaz gainera, anbulatorioa, etxebizitza eta ostatu txiki bat daude eraikin berean. Udala alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute.
2007-2011 | Pedro Urrutia Gragirena | CI |
2011-2015 | Jacinto Domínguez San Nazario | CI |
Leizaran Mariezcurrena autobus konpainiaren Doneztebe eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:
Bertako hizkeran herriari Saldisa deritzo,[5] eta herritarrak eskualdean kukuak ezizenez dira ezagunak.
Saldiasko jai nagusiak ekainaren 24an ospatzen dituzte, Donibane egunez.