Ekialde Ertaineko haragi platera From Wikipedia, the free encyclopedia
Xawarma (ʃəˈwɑːrmə ahoskatua; arabieraz: شاورما, xawarma) Ekialde Hurbileko sukaldaritzaren prestakin bat da, arabiar munduko Sortaldeko eskualdean sortua, Otomandar Inperioaren garaian. Xerra meheetan ebakitako haragia da, kono alderantzikatu batean pilatua, eta gresilla bertikal batean errea, su arinean eta astiro-astiro. Arkume haragiz edo ardikiz egin ohi da, baina oilasko haragiz edo behikiz ere egiten da maiz. Erretzen doan gainazaletik xerra finak mozten dira konoaren alde guztietatik pixkanaka, pieza behin eta berriz biraka dabilen bitartean. Xawarma kaleko janari oso popularra da Ekialde Hurbilean eta arabiar mundu osoan.
Xawarma | |
---|---|
stuffed flatbread (en) ![]() ![]() | |
![]() | |
Materialak | haragia lavash (en) ![]() behikia pita (en) ![]() saltsa barazkia indioilarra |
Osagaiak | lavash (en) ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Historia | |
Jatorria | Levante |
Sorrera-data | I. mendea |
Antzekoak | Döner kebab |
Xawarma otomandar turkierazko çevirme (چيويرمى) ([tʃeviɾˈme], "biratzea") hitzaren arabierazko irakurketa da[1].
Haragi zatikiak edo xerrak horizontalean erretzea oso aspaldikoa da, baina xawarmaren teknika —hau da, haragi xerren pila bertikal bat erretzea eta zatikiak ebakitzea, jateko prest dauden heinean— XIX. mendeko Otomandar Inperioan agertu zen lehenengoz, döner kebab gisa;[2][3][4] handik sortu ziren grekoen gyros eta xawarma bera.[5][2][6] Bestalde, xawarmaren eraginez sortu ziren, XX. mendearen hasieran, Mexikoko tacos al pastor prestakin ezaguna, Libanotik iritsitako etorkinen eskutik.[7]
Sarritan espeziak gehitzen zaizkio xawarma haragiari, hala nola, kuminoa, kardamomoa, kanela, kurkuma edo piperrautsa; zenbait lekutan, baharat izeneko espezia nahasketa erabiltzen da.[7][8] Xawarma ogitarteko gisa zerbitzatzen da gehienetan, ogi zapal edo laffa baten barruki gisa.[9][10] Ekialde Hurbilean, oilasko xawarma zerbitzatzen dute baratxuri saltsarekin, patata frijituekin eta ozpin luzokerrekin. Baratxuri saltsa haragiaren araberakoa izan ohi da. Adibidez, toum edo toumiya alioli moduko bat da, baratxuriz, olioz, limoiz eta arrautza zuringoz prestatzen dena, oilasko xawarmari gehitzeko. Tarator saltsa baratxuriz, tahini saltsaz, limoiz eta urez egiten da, eta haragi xawarmarekin zerbitzatzen da.
Israelen, xawarma gehienak haragi iluneko indioilarraz egiten dira, tahini saltsarekin zerbitzatuta.[7] Askotan, tomate zatiak, luzokerra, tipula, barazki eskabetxatuak, hummus, tahini saltsa, zumake edo mango eskabetxatuaz egindako anba ongailua gehitzen zaizkio xawarmari. Jatetxe batzuetan osagai gehigarriak eskaintzen dituzte, hala nola piper eta alberjinia erreak, edo patata frijituak.[11]
Armenian eta Georgian, xawarma haragi marinatuzko xerra finekin egiten da; gau batez lagatzen dute haragia marinatzen, zenbait espezia gehituta, hala nola martorria, kuminoa, kardamomoa, piperrautsa, baratxuria, limoia eta oliba olioa.[12]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.