Bizkaitar etnografo, antropologo, irakasle eta apaiza From Wikipedia, the free encyclopedia
Ander Manterola Aldekoa (Zeanuri, Bizkaia, 1934ko maiatzaren 23a) euskal etnografo, antropologo, irakasle eta apaiza bat da. Labayru institutuaren eta Etniker erakundearen sortzailea izan zen. Labayruko zuzendaria ere izan zen. Ohorezko euskaltzaina ere bada, 2002ko azaroaren 29an Euskaltzaindiak izendatua.[1]
Ander Manterola | |
---|---|
![]() | |
Bizitza | |
Jaiotza | Zeanuri, 1934ko maiatzaren 23a (90 urte) |
Herrialdea | ![]() |
Hezkuntza | |
Hizkuntzak | euskara gaztelania |
Jarduerak | |
Jarduerak | antropologoa, etnologoa, apaiz katolikoa eta unibertsitateko irakaslea |
Lan nabarmenak | ikusi
|
Jasotako sariak | ikusi
|
Kidetza | Euskaltzaindia Labayru Fundazioa Eusko Ikaskuntza |
Sinesmenak eta ideologia | |
Erlijioa | Erromatar Eliza Katolikoa |
![]() |
Humanitateen lehen hiru urteak ikasi zituen Arteagako Apaiztegi Txikian (1945-1948); gero, Filosofia eta Teologia ikasi zuen Gasteizko Seminarioan (1945-1956) eta Deriokoan (1956-57). 1957an apaiza ordenatu zuten eta hainbat parrokiatan apaiz gisa aritu zen gero: Laukariz-Mungia (1957), Bilboko San Rafael (1957-58), Zamudio (1958-64) eta Durangoko Uribarriko Andra Mari (1964-67). Apaiz ordenatu berria zela, Derioko Seminario Txikiko irakasle izendatu zuten (1957-1964). Herri-Gaztediko (Ekintza Katolikoko gazteen mugimendua) Elizbarrutiko Kontsiliario izan zen 1961 eta 1966 bitartean. Antropologia-ikasketak egin zituen Lovainako Unibertsitate Katolikoan (1967-69). 1968an, Bilboko Elizbarrutiak izendatu zuen, Seminario Nagusiko Mandataria, eta sei urtez izan zuen ardura hori (1968-1974). Geroago mintegi horrekin zelanbaiteko lotura mantendu du, eta oraindik ere haren liburutegiko zuzendaria da. Derion Elizbarrutiko Irakasle Eskolako Euskara Departamentuko zuzendaria izan zen, baita Kultura-Antropologiako irakaslea ere(1974-79). "Traditions populaires et prehistoire" ikastaroan parte hartu zuen Parisko Ecole des Hautes Etudes, André Varagnac (1979-80) lanean. Kultura-Antropologiako ikastaroak eman ditu Gasteizko Teologia Fakultatean (1983-84, 1986-87) eta Bilboko Teologia Institutuan (1985).[2]
Euskal Arkeologia, Etnografia eta Kondaira Museoarekin lotuta aurkitzen dugu. 1980.ko memorian Bizkaiko Foru Aldundiak izendatutako ordezko batzordekideen artean azaltzen dira Concepcion Gangoiti, Tomas Uribeetxebarria Kultur Alduna, Pedro Lopez Merino Ingurugiro Alduna, Mikel Etxebarria, Ander Manterola eta Jose Etxegarairekin.[3]
1969an eta 1970ean, Udako Euskal Ikastaroa (Euskal Hizkuntza eta Literaturari buruzko Udako Ikastaroa) planifikatu eta antolatu zuen; eta, bestetik, Labayru Euskal Biblioteka, Derioko euskal gaiei buruzko liburutegia. Liburutegi hori handituz joan zen 1977an Labayru Institutuan sartu zen arte. Derioko Seminarioko eraikin berean jaio zen Labayru, eta haren sortzailea eta zuzendaria izan zen. [2]
1977tik aurrera, dedikazio handia izan zuen Eusko Ikaskuntzan, Gerra Zibilaren ondoren eten zenetik izan zuen ibilbide berrian, lehenengo bi urteetan. Behin-behineko Zuzendaritza Batzordeko kide izan zen, eta, ondoren, hiru agintalditan, erakunde horretan (1979-1992), Bizkaiko lehendakariorde gisa.
1988an, Eusko Ikaskuntzaren babespean, Jose Migel Barandiaran Fundazioa sortu zuten, Ataungo Sara etxean egoitza zuena. Barandiaran hil ondoren, 1991ko abenduaren 21ean, fundazio horretako Patronatuko Batzordeko lehen lehendakaria izan zen Manterola, 1994 arte. Batzorde Zientifikoko kide ere izan zen.[2] Geroko zuzendariak hauek izan dira: Imanol Olaizola (1994-1997), Jesus Altuna (1997-2005), Armando Llanos (2005-2010), Josemari Velez de Mendizabal (2010-2019) eta Ixone Fernandez de Labastida (2019-).
Etniker-Bizkaia aldizkaria zuzentzeaz gain, Eusko Folklorearen Urtekariaren eta Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkariaren (RIEV) erredakzio-batzordeko kidea da, baita Euskal Etnia ere (1984). Bere argitalpenen artean, aipatzekoak dira metodo etnografikoari eta Jose Migel Barandiaranen ekarpenari buruzko artikuluak, baita ipuinak eta kondairak, haurrentzako jolasak eta kantak, herri-erlijioa, industria tradizionalak, etxea edo euskara ere. Bere jaioterrian (Zeanuri) ikertu zituen gai horietako asko.[2]
Etniker-Bizkaia, Eusko Folklorearen urtekaria, Euskaldunak, Eusko Ikaskuntzaren Koadernoak eta abar argitaratu ditu. Besteak beste, liburu hauek argitaratu ditu:[2]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.