From Wikipedia, the free encyclopedia
Abraham Akordioak bi aldeko akordioak dira, 2020ko irailaren 15ean sinatuak Israelen eta Arabiar Emirerri Batuen artean eta Israel eta Bahrain artean .[1][2] Estatu Batuek bitartekari-lanak eginda, 2020ko abuztuaren 13an iragarri zen Israel eta Arabiar Emirerri Batuen arteko akordioa, eta geroago Israel eta Bahrainen artekoa 2020ko irailaren 11n.[3][4] Sinatze-ekitaldia 2020ko irailaren 15ean izan zen Etxe Zuriko Truman Balcony-n, AEBko lehendakari Trump bertan egon zela, aurreko administrazioetan bake-itun formal historikoak sinatzera bideratutako ekitaldiak gogoratzeko moduan.[5][6][7]
Abraham akordioak | |
---|---|
Mota | kontratu |
Honen izena darama | Abraham |
Indarraldi | 2020ko irailaren 15a - |
Kokaleku | Washington |
Parte-hartzaileak | |
Sinatzailea | |
Lanaren edo izenaren hizkuntza | ingeles, hebreera eta arabiera |
Osatuta | |
Bi akordioen zati gisa, bai Arabiar Emirerri Batuek bai Bahrainek Israelen subiranotasuna onartu zuten, harreman diplomatiko osoak ezartzea ahalbidetuz. Israelek Arabiar Emirerri Batuekin sinatutako hasierako akordioaren ondorioz, Israelek harreman diplomatikoak ezarri zituen herrialde arabiar batekin 1994az geroztik, Israelen eta Jordaniaren arteko bake-ituna indarrean sartu zenean.[8] Sinatutakoei "Abraham akordioak" izena eman zieten Judaismoak eta Islamak, biek ala biek, Abraham profeta sinesmen komuna dutela nabarmentzeko.[9][10]
2020ko urriaren 23an, Israelek eta Sudanek harremanak normalizatzea erabaki zuten; 2024an, baina, berretsi gabe zegoen akordioa artean.[11] Hitzarmenaren zati gisa, AEBk terrorismoaren estatu babesleen zerrendatik kendu zuen Sudan eta 1.200 milioiko mailegua eman zion.[12] 2021eko urtarrilaren 6an, Sudango gobernuak "Abraham Akordioen Deklarazioa" sinatu zuen Khartumen.[13] 2020ko abenduaren 22an, Israelen eta Marokoren arteko normalizazio-akordioa sinatu zen. Marokok Israelgo subiranotasuna onartzearen truke, Estatu Batuek Marokoko subiranotasuna onartu zuten Mendebaldeko Sahararen gainean.[14]
Israeldarren eta palestinarren arteko bake-prozesua Osloko Akordioekin hasi zen 1993an eta 1995ean, baina gero zeharo gelditu zen Bigarren Intifadaren hasierarekin eta Bill Clintonek Estatu Batuetako presidente gisa zuen agintaldia bukatu zenean. Israelek areagotu egin zuen Zisjordaniako kokalekuen eraikuntza, eta Gazatik erretiratu zen 2005ean. Hamas 2006ko hauteskundeetan Gazan boterera iritsi ondoren,[15] Israelek Gazaren blokeoa gogortu zuen, Egiptoren laguntzarekin, 2008tik aurrera.[16] 2010ean, Israel eta estatu arabiar sunitak elkarrengana hurbildu ziren, Iran xii eta bere programa nuklearraren beldur zirela eta. 2017rako, Saudi Arabiarekiko lankidetza ez-ofiziala gutxienez 5 urtez egon zen martxan, bi herrialdeetako inteligentzia-zerbitzuak elkarri laguntzen zietela eta funtzionarioek adimen-zerbitzuak erregularki partekatzen zutela.[17] 2016rako, errutina bihurtu ziren goi-mailako politikari israeldar-palestinar eta arabiar-israeldarren arteko bilkura eta kongresuak, baita inteligentzia-zerbitzuen arteko harreman zuzenak ere; areago, arabiar hedabide nagusietan ere eztabaidatzen ziren modu irekian.[18]
2018an, Omango Kanpo Harremanetako ministroa Jerusalemen izan zen, eta Netanyahuk, segurtasun nazionaleko aholkularia eta Mossadeko burua lagun zituela, Oman bisitatu zuen urrian "Ekialde Ertaineko bake-prozesuan aurrera egiteko, baita Ekialde Ertaineko bakea eta egonkortasuna lortzeko interes komuneko zenbait gaitan ere", orduko adierazpen bateratu baten arabera.[19] 2018ko urrian, Israelgo kirol ministroa Judo Grand Slam Abu Dhabi izan zen.[19] Bi judu israeldarrek urrezko dominak irabazi zituzten, eta Israelgo ereserkia sari-zeremonietan entzun zen, lehen aldiz Golkoko Estatuetan kirol-ekitaldietan.[20] 2019ko abuztuan, Israelgo Kanpo Arazoetako ministroak Emirerriekiko lankidetza militarra iragarri zuen, Iranekin gero eta tentsio handiagoak izaten ari ziren bitartean.[21]
2019ko otsaileko Varsoviako Konferentzian Estatu Batuek proposatu zuten Iranen aurkako koalizio bat eraikitzea. Mendebaldeko Europako Estatuak Irango akordio nuklearra kentzearen eta Iranen aurkako zigor ekonomikoei berriro ekitearen aurka zeudenez, Polonia anfitrioiak bi eguneko konferentziaren atal anti-iraniarrak kendu zituen, eta Poloniaren eta Estatu Batuen artean egindako azken adierazpenak ez zuen Iran aipatu.[22][23] Han egon ziren 70 nazioetako ordezkarien artean baziren funtzionario arabiar batzuk, eta horrek 1991n Madrilgo Bake-Konferentziatik gertatzen ez zen egoera berezi bat sortu zuen: alde bietako ordezkariak (Israelgo buruzagi bat eta goi-mailako funtzionario arabiarrak) Ekialde Hurbila aztertzeko nazioarteko konferentzia berean izan ziren. Orduan, Madrilgo Konferentziak Osloko Ituneko agertokia finkatu zuen. Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroa Omaneko Kanpo Harremanetarako ministro Yusuf bin Alawi bin Abdullah-rekin izan zen, zeina lau hilabete lehenago bisitatu zuen, 2018ko urrian, . Une hartan, Netanyahuren bisita eta bi egun geroago, bin Alawik Bahraingo hitzaldi batean iradoki zuen Israel Ekialde Hurbileko beste estatuek bezala tratatzeko garaia zela, eta Bahrain eta Saudi Arabiako funtzionarioak ez ziren horren aurka ezer esan.[24]
2020ko urtarrilean, Trump-ek Ekialde Ertainerako bere bake-plana iragarri zuen, Benjamin Netanyahu israeldar lehen ministroarekin batera prentsaurreko batean. Planak Jerusalem bateratu bat aurreikusten zuen Israelgo hiriburu gisa eta Jordan haranaren eta Zisjordaniako kokaleku juduen gaineko subiranotasun israeldarra, alegia, Zisjordaniako lurraldearen %30 inguru bereganatuta. Palestinarrek Egiptoko mugatik gertu basamortu-eremu batzuk izango lituzkete, subiranotasun mugatua eta bere barruan Israelgo enklabe ugari dituen Estatu ez-jarrai bat.[25][26][27] Bakerako plan serio bat baino, analisten arabera egoera ahulean zegoen presidente baten dokumentu politiko bat zela idatzi zuen New York Timesek, Trump kargutik kentzeko epaiketa baten erdian baitzegoen, eta Netanyahu jaunarekin batera lan eginez sortu baitzuen plana, Netanyahu akusazio kriminaleko lehen ministroa zela, eta urtebetean hirugarren hauteskundeari aurre egiteko zorian zela".[28]
Netanyahuk 2020ko maiatzean kargua hartu zuenean, esan zuen bere kabinetea Mendebaldeko Erriberako parteen anexioa eztabaidatzen hasiko zela, Trump-en bake-planean aurreikusitakoaren arabera, uztailean.[29][30][27] 2020ko ekainaren 12an, Emirerrietako enbaxadorea AEBn Yousef Al Otaibak israeldarrei zuzendutako iritzia idatzi zuen, eta Yedioth Ahronoth egunkari beteranoko azalean argitaratu zen. Ohartarazi zuen Israelek Zisjordaniako lurraldean egiteko zituen anexioak geldiaraziko lituzkeela Arabiar Emirerri Batuekin eta beste Estatu arabiar batzuekin zituen harremanen normalizazio orori.[31][32]
Ekainaren amaieran, Trump-en suhi eta goi-aholkulari Jared Kushner-i, eta haren laguntzaile Avi Berkowitz-i, esan zien Arabiar Emirerri Batuek "Israelekin harremanak normalizatzea onartuko luketela, Israelek Zisjordaniako anexionatzeak mahaitik kanpo utziko zituela iragarriz gero". Etxe Zuriak ere bazituen erreserbak Berkowitzek Israelgo Benjamin Netanyahu lehen ministroarekin 2020ko ekainean hiru egunez eztabaidatu zuen anexioaz. Berkowitzek Al Otaibaren eskaintzaz hitz egin zion Netanyahuri, Arabiar Emirerri Batuek anexioari eskaintzen zioten alternatiba.[33] 2020ko uztailaren 2an, Berkowitzekin bildu zen Al Otaiba plana eztabaidatzen jarraitzeko.[34] Iranen aurkako posizioa konpartitzen zuten biek, Al Otaibaren zehaztutako kezkek eta Kushner eta Berkowitzekin sortutako plangintzak alderdi interesdunak negoziazio-mahaira ekartzen lagundu zuten, azkenean 2020ko abuztuan lortutako normalizazio-akordioan gauzatu zena.[34][2] Akordioaren ondorioz, anexio-prozesua atzeratu egin zen.[33]
Abuztuaren 13an Israelen eta Arabiar Emirerri Batuen arteko akordioa iragarri ondoren, Bahreingo goi funtzionarioek Kushner eta Berkowitzi deitu zieten "Guk hurrengoa izan nahi dugu".[35] Datozen 29 egunetan, Kushner eta Berkowitz Bahrainekin negoziatzen eta bidaiatzen aritu ziren hitzarmena 2020ko irailaren 11n itxi ahal izateko, Trump, Netanyahu eta Bahraineko erregearen artean egindako deialdi batean.[35]
Israelgo lehen ministro Netanyahuk, Emirerrei Abdullah bin Zayed Al Nahyanek eta Bahraingo kanpo-harremanetako ministro Abdullatif bin Rashid Al Zayanik hitzarmenak sinatu zituzten 2020ko irailaren 15ean, Trumango balkoian, Etxe Zuriko hegoaldeko lorategiari begira. Egindako zeremonia iraganeko tratatu garrantzitsuen handitasuna iradokitzeko antolatu zen. Washington Post egunkariaren arabera, Trump-en alderdi politikoek Trump estatista gisa indartzeko modu gisa ikusten zuten eszenaratzea.[6][8][36][5][33]
2023ko azaroaren 2an, Israelen eta Hamasen arteko gerra ikusita, Bahrainek esan zuen Israelen zuten enbaxadorea etxeratzeko deitu zutela eta Israelenak Bahrain utzi zuela. Israelek esan zuen Bahreinekiko harremanak egonkorrak zirela.[37]
2020ko urriaren 23an, Israelek eta Sudanek loturak normalizatzea erabaki zuten, Trump-eko administrazioko funtzionarioen bidez.[38] Hitzarmenaren zati gisa, EABk Sudan kendu zuen terrorismoaren estatu babesleen zerrendatik, eta 1.200 milioiko US$1.200 milioiko mailegua eman zion Suediako gobernuari Munduko Bankuarekin zituen zorrak kitatzen laguntzeko.[13][12] Sudanek 335 milioi dolar ordaintzea onartu zuen Estatu Batuetako terrorismo-biktimentzako kalte-ordain gisa, baina arau-hausterik egin izana ukatu zuen.[39] 2021eko urtarrilaren 6an, Sudango gobernuak "Abraham Akordioen Deklarazioa" sinatu zuen Khartumen.[13]
2023ko otsailaren 2an, Israelek eta Sudanek jakinarazi zuten harremanak normalizatzeko akordioa adostu zutela, Sudanen gobernu zibil bat ezarri ondoren sinatuko zena.[40] Normalizazio horren aurkako mugimendu zabala zegoen Sudanen, eta fakzio militar aurkarien arteko borrokak atzeratu egin du sinadura.[11]
2020ko abenduaren 10ean, Trump presidenteak jakinarazi zuen Israelek eta Marokoko Erresumak bien arteko harreman diplomatiko osoak ezartzea adostu zutela.[41] Akordioa Trump-en goi-aholkulari Jared Kushner-rek, eta Ekialde Ertainerako ordezkari Avi Berkowitz-ek negoziatu zuten, eta laugarren normalizazio-akordioa lortu zuten zenbait hilabetetan.[42] Hitzarmenaren zati gisa, Mendebaldeko Sahararen gaineko Marokoko subiranotasuna onartzea erabaki zuten Estatu Batuek.[43]
Abraham Akordioekin zerikusia duten dokumentuak hauek dira:
Izena | Izen ofiziala | Data | Sinatzaileak | Testu osoa |
---|---|---|---|---|
Adierazpena | Abraham Akordioen adierazpena | 2020ko irailaren 15a | Estatu Batuak, Israel, Arabiar Emirerri Batuak, Bahrein | [44] |
Israel–EAU akordioa | Abrahameko Bake Akordioa: Bake Ituna, Harreman Diplomatikoak eta Erabateko Normalizazioa Arabiar Emirerri Batuen eta Israelgo Estatuaren artean | 2020ko irailaren 15a | Israel, Arabiar Emirerri Batuak, Estatu Batuak (lekukoa) | [45] |
Bahrein-Israel akordioa | Abrahame erabakiak: Bakea, lankidetza eta harreman diplomatiko eta adiskidetsu konstruktiboak | 2020ko irailaren 15a | Bahrein, Israel, Estatu Batuak (lekukoa) | [46] |
Trump-ek bere kargua utzi ondoren, 2021eko otsailean, Estatuko Departamentuko bozeramaile Ned Pricek esan zuen "Estatu Batuek Israelekiko harremanak normalizatzeko eskatuko diete beste herrialdeei", eta normalizatzea "ez da bake israelo-palestinarrerako ordezko bat... Espero dugu Israelek eta eskualdeko beste herrialdeek bat egingo dutela zubiak eraikitzeko" prozesuan... eta funtsezko ekarpenak egingo dituztela bake negoziatu bat lortzeko bidean progresatzeko.[47][48][49] 2021eko martxoan, Estatu Batuetako 18 senatenik lege-proiektu bat aurkeztu zuten, Estatu Departamentuazi estrategia egoki bat garatzen laguntzezo, “Abraham Akordioak eta Israelekin zerikusianuten beste normalizazio-akordio batzuk indartu eta zabaltzeko”.[50]
Akordioak sinatu zituzten lau estatu arabiarretako herritarrek eta beste herrialde arabiar batzuetako herritar askok kritikatu zituzten normalizazio-akordioak, batez ere palestinarren arteko gatazkaren konponketan aurrera egitea lortu ez zutelako. Kritikak areagotu egin ziren 2021eko maiatzean, Jerusalemen indarkeriazko protestak izan ondoren, Hamásek suziriak bota zituen Israelera, eta Israelek aireko erasoekin erantzun zion Gazari.[51][52] Fatahko Batzorde Nagusiko kide batek esan zuen Abraham Akordioak "arrazoietako bat" izan zirela 2023ko urriaren 7an Hamásek Israeli eraso egiteko.[53]
2020ko abuztuan, Arabiar Emirerri Batuek Israelerako telefono-konexioak ezarri zituzten lehen aldiz, Israelgo +972 herrialde-koderako zuzeneko markaketa desblokeatuz.[54]
Israel eta Arabiar Emirerri Batuen arteko normalizazioa aztertzen zuen 2021eko artikulu baten arabera normalizazio-prozesu hura maila nazionalean eta sistemikoan gertatu ziren presioen emaitza izan zen, baina bestalde, Ekialde Ertaineko segurtasun konplexuan jokoan dagoen dinamikan, azken batean, badira beste faktore garrantzitsuagoak normalizazioa azaltzeko.[55]
Gazako gerraren eskalada gora egin ahala, emirerriak zapuztuta sentitzen hasi ziren akordioekin. Asko beldur izan ziren publikoki hitz egiteko, Arabiar Emirerri Batuetan adierazpen-askatasunik ez zegoelako. Hala ere, Dubaiko poliziako alboko buruak, Dhahi Khalfanek, esan zuen Israelek “asmo txarrak zituela erakutsi zuen”, eta Golkoko buruzagiek “Israelekin negoziatzearen auzia berriz aztertu beharko zutela”. Hala ere, emirerrietako funtzionarioek ez zuten adierazi Israelekin harremanak eteteko asmorik.[56]
2021eko abuztuan, Marokorekin harremanak aldebakarrez mozteko arrazoietako bat akordioa zela esan zuen Aljeriak.[57]
2021eko azaroan, Israelgo defentsa-ministro Benny Gantzek segurtasun-akordio bat sinatu zuen Marokoko defentsa-ministro Abdellatif Loudiyirekin, Israelek hitzarmen hori estatu arabiar batekin sinatzen zuen lehen aldia izan zen hura. Akordioak bi herrialdeen arteko defentsa-loturak formalizatu zituen, beren defentsa-erakundeen arteko lankidetza errazago bat ahalbidetuz.[58]
Omanek atzeratu egin zuen Israelekiko loturak normalizatzeko erabakia, EABko presidente berria aukeratu arte. 2020ko azaroaren 3an.[59] 2021eko otsailean, Badr al-Busaidi Kanpo Arazoetako ministroak esan zuen Omanek Israelekin zuen "harreman- eta elkarrizketa-mailari" eutsiko ziola, "komunikazio-bide egokiak" erabiliz, eta Oman "Israelen eta palestinarren arteko bakearekin konpromisoa hartuta zutela, bi Estatuen konponbidearen gainean".[60]
Abraham Funtsa Estatu Batuetako Gobernuak ezarritako programa bat izan zen, eta suposatzen zuen $3.000 milioi euro bilduko zituela eskualdean merkataritza eta nekazaritza bultzatzeko, edateko ura eta argindar modu bideragarrian eskuratzeko eta "azpiegitura-proiektu estrategikoak sustatzeko".[61][62] Funts hori Estatu Batuen Garapenerako Nazioarteko Finantza Korporazioaren (DFC) beso gisa sortu zen, eta Adam Boehler DFCko zuzendari exekutiboak gainbegiratu zuen, unibertsitateko laugarren mailan Kushnerren kidea izan zena.[62][63][64][65] Lehen proiektuak Israelen eta Palestinako lurraldeen arteko kontrol-postuak hobetzea eta Itsaso Gorriaren eta Mediterraneoaren arteko gasbidea eraikitzea zirela jakinarazi zen. Kushnerrek eta Steven Mnuchin AEBetako altxor-idazkariak bisita ugari egin zituzten eskualdeko agintariekin Trump-en lehendakaritzaren azken hilabeteetan, baina funtsak ez zuen inoiz dirurik jaso, eta ez zen inoiz proiekturik hasi.[65] Bidenen administraziorako trantsizioa zela-eta, eta Trump-ek izendatutako kudeatzailearen dimisioaren ondoren, guztiz zalantzan gelditu zen funtsaren etorkizuna.[62][66]
2021eko azaroan, Israelek, Arabiar Emirerri Batuek eta Jordaniak asmo-gutun bat sinatu zuten Israeli urtero 600 MW elektrizitate saltzeko, Jordanian eguzki-haztegiek ekoitzia, Masdarren jabetzako Arabiar Emirerri Batuen gobernuak eraiki zezan. Israelek, berriz, 200 milioi metro kubiko ur gezatu saltzen zizkion urtero Jordaniari.[67] 2022ko azaroan ulermen-memorandum eguneratu bat sinatu zen.[68] Erosketa-akordioak Dubaiko klima-aldaketari buruzko COP28 biltzarrean sinatzeko programatuta zeuden 2023ko azaroan, baina agendatik kendu egin zituzten Israelen eta Hamasen arteko gerraren ondorioz.[69]
2023ko martxoan, Israelgo Kanpo Harremanetarako ministro Eli Cohen eta Estatu Batuetako Estatu Departamentuko funtzionarioak lanean ari ziren Israelek Indonesiarekin, Nigerrekin, Mauritaniarekin eta Somaliarekin zituen harremanak normalizatzeko.[70]
2023ko ekainean, AEBko Estatu-Idazkari Antony Blinkenek ohartarazi zion Israeli palestinarrekin tentsioak areagotzeak, baita kokaguneen areagotzeak ere, mehatxatu egiten zutela arabiarrekin egindako normalizazio-akordioak hedatzea, bereziki Saudi Arabiarekin. Blinkenekin batera, ekainaren hasieran, Saudi Arabiako Kanpo Harremanetarako ministroak adierazi zuen "palestinarrentzat bakerako biderik aurkitu gabe... edozein normalizaziok onura mugatuak izango dituela".[71]
Israelek eta Arabiar Emirerri Batuek negozio-eremuetan de facto onartu bazuten ere (diamanteen merkataritzan barne,[72]eta goi-teknologiako industrietan, adimen artifiziala[73] eta defentsa barne)[74] Abraham akordioak ateak zabaldu zizkion ekonomia-lankidetza askoz zabalagoari, inbertsio formalak barne. 2021eko azaroan, OurCrowd Arabia Israelgo arrisku-kapitaleko lehen enpresa bihurtu zen Abu Dhabiko Mundu Merkatuko lizentzia (Abu Dhabi Global Market. ADGM) jasotzen zuen lehena,[75] eta 2022ko azaroan OurCrowd-ek berak Integrated Data Intelligence Ltd. (IDI) merkaturatu zuen Abu Dhabi-n, enpresetarako adimen artifizialeko tresnak eskainita eta Abu Dhabiko inbertsio Bulegoko 60 milioi dolarreko inbertsioarekin.[76] OurCrowdekin batera, 2022ko azaroan, Liquility Group enpresa teknologikoak ere bulego bat ireki zuen, $545 milioiko gobernu-pizgarrien programa baten barruan.[77]
Israelgo eta Arabiar Emirerri Batuetako zuzenbideko enpresa batzuek, laguntza medikoaren hornitzaileak barne, beren lankidetza iragarri zuten.[78][79][80] Dubairi zuzeneko salmentak egin zizkioten lehen enpresa israeldarretako bat Lishot izan zen, Israelgo uraren kalitate-probetako enpresa.[81] Kosher jatetxe batzuk ireki ziren Arabiar Emirerri Batuetan, bisitari juduak artatzeko.[82] Abu Dhabiko Inbertsio Bulegoak bere lehen sukurtsala ireki zuen Israelen.[83] Arabiar Emirerri Batuetako enpresak eta gizabanakoak aktibo israeldarretan parte hartzen hasi ziren, hala nola Beitar Jerusalem Futbol Taldeak, Haifa Port Company eta Israir Airlines.[84][85][86]
Israelgo Defentsa Ministerioaren arabera, Abaham akordioei esker harremanak normalizatu zituen herrialdeetara egindako Israelgo defentsa-esportazioen balioa 791 milioi dolarrera iritsi zen 2020an.[87]
Trump-en bidalitako Jared Kushnerrek, bere Altxorreko Idazkari Steve Mnuchinek, eta Israelgo enbaxadore David Friedmanek, orain Saudi Arabiako, Arabiar Emirerri Batuetako eta Qatarreko gobernuetatik milaka milioi dolarreko inbertsioak jasotzen dituzten funtsetako partaidetzak dituzte, nahiz eta horregatik interes-gatazkei buruzko kexak azaldu diren.[53][88]
1999an, BG Group (BGG) petrolio multinazional britainiarrak gas hobi handi bat aurkitu zuen Gazako kostaldetik 17 eta 21 itsas milia ingurura. Palestinak eta Israelek 1995ean sinatutako Oslo II akordioen arabera, Gazako kostaldetik 20 itsas miliara arteko jurisdikzioa Palestinarena da. 1999ko azaroan, Palestinako Aginte Nazionalak 25 urteko kontratua sinatu zuen BGGrekin gasa esploratzeko. Erreserba erraldoi horiek, bilioi bat oin kubikotan estimatuak, palestinarren eskaria estaltzeaz gain esportazioa ahalbidetuko lukete. Ehud Barakek, orduan Israelgo lehen ministroa zenak, baimena eman zion BGGri 2000ko uztailean lehen putzua zulatzeko. Palestina eta Israel negoziatzen aritu ziren, baina 2003an lehen ministro Ariel Sharonek jarrera aldatu zuen esanez gasaren etekinak "terrorismo palestinarra" laguntzeko erabil zitezkeela. Israelek Osloko akordioak urratu dituen kasu ugarietako bat izan zen. Hainbat aldaketa, hautsitako akordio eta presio diplomatikoren ondoren, 2008ko abenduan Israelek Gaza inbaditu zuen eta palestinarren gas-eremu horiek Israelen kontrolpean jarri zituen, nazioarteko zuzenbideari muzin eginda. Ordutik, BGG multinazionala Israelgo Gobernuarekin negoziatzen eta elkarlanean aritu da. Palestinarrek milaka milioi dolarreko galerak izan dituztela kalkulatu ditu Nazio Batuen Erakundeak. Abraham akordioek diote Palestinan "bakea" lortu nahi dutela, baina, beste behin ere, palestinarrak kontuan hartu gabe. Israeli pribilegioak emateaz gain, beste herrialde arabiarrekiko loturak sortu edo sendotzen ditu. Saudi Arabia eskualdeko potentzia gisa bultzatzen du eta, hartara, Iran isolatu. Are gehiago, Saudi Arabiaren diktaduraren eta estatu sionistaren arteko sintonia horren lehen pausoaren ostean, aldebiko akordio bat prestatzeari ekin zioten. Oraindik gauzatu ez dena, eta 2023-24ko Gazako sarraskiaren ostean zalantzatan geratu dena. Izan ere, Israelek beren interesen zerbitzura zenbait herrialde arabiar gerturatu izana, ziurrenik, erresistentzia palestinarraren urriaren 7ko erasoa egiteko arrazoietako bat izan zen, normalizazio-joera hori hausteko.[89]
2021eko abuztuaren 14an, Associated Press erakundeak jakinarazi zuen Israelen eta Arabiar Emirerri Batuen artean 2020an Abraham Akordioen zati gisa lortutako akordio sekretu baten ondorioz, Israeleko Eilat hiria Emirerrietako petroliorako erreferentzia-puntu bihurtu zela, Mendebaldeko merkatuetarako. Horrela, Itsaso Gorriko arrezifeak arriskuan jarriko zirela espero zen, planetako koral-aniztasun handienetako bat direna. Jordaniak, Egiptok eta Saudi Arabiak golkoko urak ere partekatzen dituztenez, hondamendi ekologiko batek beren ekosistemak uki litzakeela argudiatu zen.[90]
2020ko abenduaren erdialdean, Arabiar Emirerri Batuetako eta Bahraingo ordezkaritza batek Golan eta Jerusalem bisitatu zituen, normalizazio-prozesuaren parte gisa kultur harremanak sortzeko. Ordezkaritzek bilera egin zuten Israelgo lehendakari Reuven Rivlinekin.[91] 2021eko urtarrilean, Tel Aviveko Nazioarteko Aretoak, Sharakak eta OurCrowd-ek lankidetza-ekitaldi bat antolatu zuten Persiako Golkoko herrialdeen eta Israelgo estatuaren arteko "bake garaiko negozio-ereduak" garatzeko.[92][93]
2021eko martxoaren 23tik 25era, Israelek hackatoi-ekitaldi birtual bat antolatu zuen, Arabiar Emirerri Batuetako, Bahraineko, Marokoko eta Israelgo parte-hartzaileak biltzeko.[94] Gero, 2021eko martxoaren 27an, Holokaustoa Oroitzeko Nazioarteko Eguna ospatzeko ekitaldi bat antolatu zen. Egun horretan, Arabiar Emirerri Batuak, Bahrein eta Maroko eta Saudi Arabia ere izan ziren.[95][96]
2021eko martxoan Israelgo errugbi-talde nazionalak eta Emirerrietako taldeak historiako beren lehen partida jokatu zuten, Abraham Akordioen omenez.[97] 2021eko ekainean, Emirerrietako, Bahraineko, Marokoko eta Egiptoko influencer-ek Israelgo Magen David Adom anbulantzia-zerbitzua bisitatu zuten, zerbitzu horren "salbamendu-lana eta esperientzia teknologikoa" ezagutzeko. "Finding Abraham" filmerako grabatu zuten bisita hori, eta Abraham Akordioak sinatu zireneko urteurrenean estreinatu zen filma, NBEn 2021eko irailean.[98]
Inkestek erakusten dutenez, Israelekin normalizazio-akordioak sinatu dituzten herrialde arabiarretan herritar gehienek negatiboki ikusten dituzte Abraham Akordioak.[99]
2022ko azaroan, Saudi Arabiako inkestatutakoen %76k Abraham Akordioei buruzko iritzi negatiboak zituztela esan zuten.[100] Washingtongo Institutuak Ekialde Hurbileko Politikarako 2023ko azaroaren 14tik abenduaren 6ra bitartean egindako inkestaren arabera, Saudi Arabiako parte-hartzaileen %96k uste zuen nazio arabiarrek Israelekiko loturak moztu beharko lituzketela, eta saudien %16k bakarrik esan zuen Hamasek bi Estatutako konponbidea onartu beharko lukeela.[101]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.