From Wikipedia, the free encyclopedia
La Reĝa Monaĥejo Sankta Maria de Guadalupe estas grava arkitektura kaj religia objekto ege simbola en la regiono de Ekstremaduro, Hispanio kaj de tie tiu simbolo kun la respektiva virgulino estis alportita al multaj lokoj de Latinameriko. Ekzemple en Meksiko ege gravas la adorado al Nia Damo de Gvadalupo. En ties interno videblas la gotika, mudeĥara, renesanca, baroka kaj novklasika stiloj, tio estas, ekde la 13a al la 18a jarcentoj.[1]
Monaĥejo de Guadalupe | |||||
---|---|---|---|---|---|
Monaĥejo | |||||
![]() | |||||
| |||||
Lando | Hispanio | ||||
Regiono | Ekstremaduro | ||||
Koordinatoj | 39° 27′ 10″ N, 5° 19′ 39″ U (mapo)39.452777777778-5.3275 [+] | ||||
Akvokolektejo | 0,01 km² (1 ha) [+] | ||||
Areo | 0,01 km² (1 ha) [+] | ||||
Materialo | ŝtono [+] | ||||
![]() |
|||||
Monaĥejo de Guadalupe | |||||
![]() |
|||||
En TTT: Oficiala retejo [+] | |||||
Antaŭ la monaĥa ampleksigo, la sanktejo estis nemonaĥa priorejo dum 48 jaroj en la regado de Alfonso la 11-a kaj Henriko la 2-a (Kastilio), sub reĝa patroneco kaj civila senjorestreco. En 1389 ĝi iĝis monaĥejo, laŭ leĝo real provisión fare de Johano la 1-a (Kastilio). Ties novaj loĝantoj estis la monaĥoj de la Ordeno de Sankta Hieronimo, nome komunumo de 32 membroj devenoj de Sankta Bartolomeo de Lupiana. En 1835 okazis la forpelo de la monaĥoj el la monaĥejo, kaj restis la preĝejo nur por uzado de paroĥo dependa el la diocezo de Toledo. Post kelkaj jaroj oni deklaris la ensemblon Nacia Monumento (1879). Alfonso la 13-a proklamis Reĝan Ordenon por la transpaso de la sanktejo al la franciskanoj, pro kio komencis nova epoko. La papo Pio la 12-a, en 1955, plialtigis la sanktejon al la kondiĉo de baziliko.
Post la batalo de Navas de Tolosa en 1212, la hegemonio de la islamaj almohadoj ekfiniĝis en Al Andalus kaj ili devis retiriĝi al la nordo de Afriko. En la duoninsulo restis kiel forta regno nur la reĝlando de Granado. Sed en Afriko la almohadoj trqafis aliajn malmaikojn, nome la benimerinoj, kiuj post la konkero de Maroko, Alĝerio kaj Tunizio, ekrigardis al la Iberia Duoninsulo deklarante la ĝihadon al la kristanaj regnoj kaj okupante la urbojn Rota, Algeciras kaj Ĝibraltaro. La kontraŭstaro venis kelkaj jarojn poste, kiam en 1340 okazis la batalo de Salado: Benimerinoj kontraŭ la kristana kastili-portugala koalicio estrita de la reĝoj el Kastilio Alfonso la 11-a kaj el Portugalio Alfonso la 4-a. La venko estis por la kristana kastili-portugala koalicio kaj la benimerinoj devis retiriĝi al la nordo de Afriko.
La tradicio rakontas ke Alfonso la 11-a estis konfidinta al la figuro de la virgulino de Guadalupe, tre adorita tiam, kaj kiu ankaŭ la tradicio estis trovita en la ĉirkaŭaĵoj de la rivero Guadalupe.[2] La reĝo ne dubis pri la partopreno de la Virgulino en la venko de la batalo de Salado kaj dankeme konstruigis preĝejon sur la loko kie jam estis praermito. Tiele li iĝis la unua protektanto de la unua sanktejo dediĉita al tiu virgulino.[3] El tiam oni ekformis ĉirkaŭ la sanktejo vilaĝo agnoskita de la reĝo Alfonso la 11-a kiel loko de reĝa posedo ne akirebla de nobeloj.
La legendo parolas pri trovo de virgulina skulptaĵo fine de la 13-a jarcento aŭ komence de la 14-a jarcento farita de paŝtisto nome Gil Cordero, kiam tiu serĉis perditan bovinon. Oni supozas, ke tiu skulptaĵo estis iam en Romo kaj en Sevilo, ĝis kiam en 714, dum la islama invado, la skulptaĵo estis kaŝita ĉe la rivero Guadalupe, kiu ŝajne signifas "kaŝita rivero", kie restis ĝis ties malkaŝo.
Tie oni konstruis ermiton, ĉirkaŭ kiu setlis la unuaj loĝantoj de Guadalupe. La unuaj historiaj novaĵoj estas terdonacoj al tiuj praloĝantoj faritaj de la reĝo Alfonso la 11a en 1340, kiam Guadalupe dependis de la urbo Talavera de la Reina. En 1347 oni mencias la pranomon de la vilaĝo kiel Puebla de Santa María de Guadalupe. En 1349, la reĝo donas al la abato la titolon de Moŝto de la vilaĝo kio ekzistis ĝis 1820, kiam stariĝis la unua municipo.
La deveno de la preĝejo de la monaĥejo kiel sanktejo dediĉita al la Virgulino de Guadalupe havas fortan rilaton kun la regado de Alfonso la 11-a. Estis monaĥo nome Diego de Écija[4] kiu verkis kronikon de la monaĥejo inter la jaroj 1467-1534 kun la titolo de Libro de la invención de esta Santa Imagen de Guadalupe y de la erección y fundación de este monasterio; y de algunas cosas particulares y vida de algunos religiosos de él.[5] Laŭ fray Diego, la deveno estis kapelo aŭ ermitanejo kiu stariĝis pro la apero de la figuro de la virgulino al paŝtisto de nekonata nomo, komence de la 14a jarcento. Post jarcentoj, en 1743, la monaĥo nomita Francisco de San José nomigis la paŝtiston de la legendo identigante lin kiel Gil Cordero de Santa María, unu de la unuaj loĝantoj de la loko.[6] Ĉiam laŭ la rakonto de la kronikisto, sur la loko de la malriĉa ermitanejo stariĝis malgranda preĝejo en la unuaj jaroj de la 14a jarcento; tiu estis la konstruaĵo kiun konis la reĝo Alfonso la 11a en 1330 kaj kiu tiam jam estis ruineca. La reĥo ordonis pligrandigi ĝin kaj ampleksigi ĝin por transformi ĝin en templo merita de la adorado de la Virgulino de Guadalupe, kun la aldono de hospitaloj por la nombraj pilgrimantoj kiuj tien venis. Dum ses jaroj oni faris la ampleksigojn kaj aranĝojn taŭgajn sub la superrigardo de Toribio Fernández kiu estis la prokuroro de la kardinalo Pedro Gómez Barroso de Sotomayor. Por ties rekonstruo oni aplikis la stilon mudeĥara toleda.
El la venko akirita en la batalo de Salado, la reĝo Alfonso la 11-a vizitis denove la lokon por danki al la Virgulino de Guadalupe. Tiu dua vizito ege gravis por la posta evoluo de la sanktejo. La reĝo donacis militrabaĵojn akiritajn en la batalo kaj krome ordonis reĝan privilegion en la 25a de Decembro de 1340 per kiu oni eksponis du petojn al la aŭtoritato eklezia: la kreado de neeklezia prioreco kaj la deklaron de la reĝa patroneco. La respondo de la 6a de Januaro de 1341, de la episkopo de Toledo Gil Álvarez de Albornoz estis dokumento per kiu oni instituciis la neeklezian priorecon de Sankta Maria de Guadalupe kaj oni agnoskis la patronecon en la figuro de la reĝo kaj de liaj sukcedantoj. Sekve la reĝo proponis kiel unua prioro la Kardinalon de Kurio kaj Kortego Pedro Gómez Barroso, kiu estis ankaŭ Episkopo de Cartagena en 1326.[7] Tiu kardinalo estis la ĉefa zorganto de la sanktejo. Pro lia interveno, Alfonso la 11-a ordonis fiksi la limojn, per lewtero verkita en Illescas en 1337.[8] La venonta paŝo estis la limigo de la vilaĝo kaj de la sanktejo post kio iĝis Guadalupe sendependa kaj liberigita disde Talavera de la Reina.
Pedro Gómez Barroso mortiĝis en Avinjono en 1345 kaj la reĝo prezentis lian sukcedanton Toribio Fernández de Mena; tiel estis konfirmo de la nomumoj de prioreco kaj patroneco fare en la monato de Aŭgusto, subskribita en la monaĥejo de Paular. En Oktobro la arkiepiskopo Gil Álvarez de Albornoz ratifis la konfirmon. Samjare estis alia interkonsento: nome Alfonso la 11-a ŝanĝis al la vilaĝo la kondiĉon de reĝa posedo al tiu de civila senjorposedo, tiele ke ĝi iĝis posedo de la eklezia aŭtoritato, tio estas de la neeklazia prioro.
La prioro Toribio mortiĝis en 1367 kaj estis enterigita en la preĝejo de Guadalupe. Sukcedis al li Diego Fernández kies regado koincidis kun la reĝado de Henriko la 2-a kaj de Johano la 1-a. Al Diego Fernández sukcedis Juan Serrano en 1383, kiu estis la lasta de la neekleziaj prioroj. Post ses jaroj de sia prioreco, en 1389, li donis la sanktejon al la ordeno hieronima kaj okupis novan postenon kiel episkopo de Segovio. Dum tiuj 48 jaroj de neekleziaj prioreco, la sanktejo pligraviĝis, speciale pro la adorado al la Virgulino de Guadalupe tre etendiĝinta tra la tuta regno. Al ĝi venis pilgrimantoj de diversaj devenoj. Por faciligi la aliron al la veturantoj kiuj alvenis el la nordo, la arkiepiskopo de Toledo Pedro Tenorio konstruigis en 1383 ponton super la rivero Taĵo. En ties ĉirkaŭaĵo formiĝis vilaĝo kiu poste estis El Puente del Arzobispo (La ponto de la arkiespiskopo).[7]
Johano la 1-a estis heredinta la patronrajton pri la sanktejon kiel regulita ekde la tempo de Alfonso la 11-a. Estante ankoraŭ en posedo de siaj rajtoj kiel patrono, li ordonis la 15an de de Aŭgusto de 1389 en Sotosalbos reĝan leĝon laŭ kiu li ordonis ke la sanktejo estu pliamplaksigita kaj plialtigita al kategorio de monaĥejo regata de regulaj monaĥoj anstataŭ pastroj. Laŭ tio, Juan Serrano — lasta prioro de Guadalupe — donis la sanktejon al fray Fernando Yáñez de Figueroa kiu tiam estis prioro de la hieronima konvento de Sankta Bartolomeo de Lupiana situanta je 20 km de Guadalajara. Tiele la preĝejo de Guadalupe ekformis parton de etenda monaĥa ensemblo. Sekve la reĝo rezignis sian rajton de patroneco donante ĝin al fray Fernando kaj al liaj sukcedantoj. Ĉio tio fariĝis laŭ la regulaj postuloj:
Finis la ekposedo la 30an de oktobro per publika akcepto de la listo de la havaĵoj. Kvin jarojn poste, en 1394, Benedikto la 13-a proklamis la buleon «his quae pro utilitate» kiu konfirmis la transformon de la sanktejo de Guadalupe en regula monaĥejo.[9]
La Puebla de Guadalupe ne akceptis bonvole la submeton de civila ento al prioro de monaĥejo. Okazis protestoj kaj konfliktoj ĉefe laŭlonge de la tri unuaj jarcentoj de la monaĥa regado; sed la popolo neniam atingis propran kaj sendependan konsilion. La hieronimaj monaĥoj estis dum 463 jaroj la absolutaj regantoj. Laŭlonge de la jarcentoj la monaĥa ensemblo kreskis kaj pligrandiĝis, ĝis etendo de ĉirkaŭ de 22 000 m². Multaj kaj tre gravaj estis la verkoj kaj plibonigoj faritaj de la hieronimanoj dum tiu tempo. Kreskis ankaŭ la adorado al la Virgulino de Guadalupe, adorado kiu etendis tra tuta Iberio kaj insuloj Kanarioj kaj poste etendebla al Hispanameriko el la Malkovro de Ameriko.[10]
Es historia kaj konata la rilato kiun havis tiu monaĥejo kun la Katolikaj Gereĝoj kaj Kristoforo Kolumbo. La reĝoj ricevis tie Kolumbon en 1486 kaj 1489; en 1492 post la konkero de Granado venis tien serĉe de paco kaj ripozo. En la monato de junio la monarkoj subskribis du dokumentojn[11] kiujn ili sendis al Juan de Peñalosa:[12] unu por Moguer kaj aliaj lokoj; alia por Palos. La teksto postulis la plenumon de la reĝaj decidoj de 30a de Aprilo 1492:
![]() |
|
En 1493 revenis Kolumbo al Guadalupe plenume de la promeso verkita en sia surŝipa taglibro por danki pro la malkovro de Ameriko. Je la 29a de julio 1496 okazis la bapto de la indianoj translokigitaj al la malnova kontinento kiel servistoj.[14]
En 1833 la unua municipo iĝis parto de la provinco de Cáceres. La 18an de septembro de 1835, estante prioro fray Cenón de Garbayuela, la monaĥejo ĉesis aparteni al la ordeno de hieronimanoj por konverti sian preĝejon en nemonaĥa paroĥejo dependa de la arkidiocezo de Toledo. Ĝia unua paroĥestro estis la eksprioro fray Cenón kiu restis tie dum 1835-1856.
En 1389 la monaĥejo estis sub la zorgo de monaĥoj hieronimanoj, ĝis 1835. Poste oni abandonis ĝin ĝis kiam en 1908 la franciskanoj ricevis la monaĥejon.
La jarojn post la elmonaĥeco ĝis 1908 la monaĥejaj dependaĵoj suferis abandonon, rabadon kaj ruinigon. En tiuj jaroj leviĝis voĉoj de protesto kaj kampanjoj por la restaŭrado estritaj de verkistoj, intelektuloj kaj civitanoj de la Puebla. La plej gravaj eventoj por la renaskigo estis la regiona pilgrimado de la 12a de Oktobro de 1906 kaj la deklaro de la Patroneco de Nia Sinjorino de Guadalupe favore de Ekstremaduro, fare de Pio la 10-a la 20an de Marto de 1907. Kiel konsekvenco de tio ĉio oni fidis la zorgon kaj direktoraron de la sanktejo-paroĥejo al la ordeno de franciskanoj.
En Novembro de 1908 oni donis la Reĝan Ordonon de Alfonso la 13-a de la 20a de Majo de tiu jaro plus reskribaĵo de la Papo fare de la ministro ĝenerala la 8an de Aŭgusto kun la kardinalo arkiepiskopo de Toledo kun dato de 3a de Novembro. Tiele ekis nova epoko, kun la monaĥoj franciskanoj je la estrado.[15]
La franciskanoj komencis la rekonstruon kaj habilitadon kaj arkitekturan, kaj artan kaj religian rekuperante parton de tio desamortizado, akirante monaĥejan ensemblon de grandaj dimensioj.
Dum la Hispana enlanda milito la monaĥejo estis batalejo kiam tie rifuĝiĝis fuĝintoj el la hegemonio de la maldekstra flanko.
Pio la 12-a deklaris ĝin baziliko en 1955 kaj Johano Paŭlo la 2-a vizitis ĝin la 4an de novembro 1982.
Ekde kiam Ekstremaduro iĝis Aŭtonoma Komunumo la monaĥejo ricevis pliajn helpojn, oni entreprenis reformojn, oni organizis kulturajn aktivaĵojn kaj oni ricevis honorojn. La 24a de julio de 1992, okaze de la celebroj de la Kvina Centjariĝo de la Malkovro de Ameriko, oni atribuis la Medalon de Ekstremaduro al la persono de fray Serafín Chamorro, guardián (gardisto) franciskano de la monaĥejo.[16] Alia honoro kiun ricevis la monaĥeja ensemblo kaj ties ĉirkaŭo estis ekaparteni al la Heredo de la Homaro.
La grava Reĝa Monaĥejo de Nia Sinjorino de Guadalupe estis de hieronimanoj (14-a jarcento), kun murego de fortikaĵo kaj markita stilo mudeĥaro, konstruita kun aldonaĵoj de gotiko, renesanco kaj baroko.
Ĝi enhavas jenajn interesajn vidindaĵojn:
La antaŭe menciitaj eroj estas viziteblaj senpage. La sekvantaj estas vizitindaj per malmultekosta enirbileto kontraŭ kiu eblas viziti la muzeojn en grupoj gvidataj de profesiaj gvidistoj, kiuj klarigas pri la jeno:
La UNESCO inskribis la Monaĥejon de Guadalupe en la listo de la Monda Heredaĵo de UNESKO en 1993.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.