rhywogaeth o adar From Wikipedia, the free encyclopedia
Aderyn a rhywogaeth o adar yw Teyrn sbectolog (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: teyrniaid sbectolog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Hymenops perspicillatus; yr enw Saesneg arno yw Spectacled tyrant. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae) sydd yn urdd y Passeriformes.[1]. Mae'n un o adar y Wladfa Gymreig.
Teyrn sbectolog Hymenops perspicillatus | |
---|---|
Statws cadwraeth | |
Dosbarthiad gwyddonol | |
Teyrnas: | Animalia |
Ffylwm: | Chordata |
Dosbarth: | |
Urdd: | Passeriformes |
Teulu: | Tyrannidae |
Genws: | Hymenops[*] |
Rhywogaeth: | Hymenops perspicillatus |
Enw deuenwol | |
Hymenops perspicillatus | |
![]() | |
Dosbarthiad y rhywogaeth |
Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn H. perspicillatus, sef enw'r rhywogaeth.[2]. Arferid ei gynnwys, cyn ei ail ddpsbarthu, yn genws y siglennod a'i alw yn Motacilla perspicillata
Mae'n mesur rhwng 13 ac 16 cm o hyd, ac mae'r rhywiau'n wahanol. Mae'r gwryw yn gwbl ddu, gydag ardal wen ym mhrif blu'r adain, yn haws ei gweld pan fydd yr aderyn yn hedfan. Y mae cylch o groen moel o amgylch y llygaid, sydd ag iris melyn. Mae'r coesau'n ddu. Mae'r fenyw yn llai trawiadol, mae'n frown uwchben ac yn llwyd golau odditani, gyda stribedi tywyll. Mae plu cynradd ac eilaidd yr adain yn lliw sinamon cochlyd. Mae ganddo'r un cylch llwm yn y llygaid â'r gwryw, ond mae'n llai.
Wrth hela, mae'n disgyn i'r ddaear, lle mae'n dal pryfed yn y mwd neu yn y glaswellt. Yn ystod y cyfnod atgenhedlu, mae'r ceiliogod yn hunan-arddangos mewn teithiau hedfan ysblennydd dros ardaloedd agored[3]; maent yn fwy llwyd y tu allan i'r tymor nythu. Ym mis Hydref neu ddechrau mis Tachwedd maent yn adeiladu nyth llydan a dwfn, wedi'i gwneud o laswellt sych a chyrs, ac wedi'u leinio â gwlân neu blu ac wedi'u cuddio'n dda iawn. Mae'n dodwy tri wy (yn anaml dau), gwyn hufennog gyda smotiau brown tywyll, sy'n mesur 23 x 17 mm.[4]
Mae i'w gael yn Chile, yr Ariannin ac Uruguay; mae'n grwydryn i Bolifia, Paraguay a de-ddwyrain Brasil, ac unwaith hyd yn oed yng ngogledd-ddwyrain Brasil. Ei gynefinoedd naturiol yw corsdir sych is-drofannol neu drofannol, a migneddau. Mae'n aderyn mudol ac yn ymddangos yn yr haf yn unig yn Y Wladfa Gymreig [5]
Mae dau is-rywogaeth: 1. Hymenops perspicillatus perspicillatus de-orllewin Brasil i Uruguay, Paraguay a gogledd yr Ariannin, a 2. Hymenops perspicillatus andinus: C Chile and c Argentina; yn gaeafu gogledd Bolifia a de-orllewin Brasil.
Ei enw yn y Sbaeneg yw viudita picoplata, sef y weddw arian (Hymenops perspicillatus), neu ar lafar pico plata yn yr Ariannin, Bolivia, Paraguay ac Uruguay, viudita pico de plata (yn Peru) neu run-run (yn Chile). Mae'r enw generig gwrywaidd Hymenops yn deillio o'r Groeg hiwmor, hiwmor: croen, cofiadwy, a ōps, ōpos: llygad; gan gyfeirio at y croen noeth o amgylch y llygaid sy'n hynodwedd i'r rhywogaeth[6]; a daw enw'r rhywogaeth perspicillatus o Ladin fodern: 'gyda sbectol'[7] Diddorol fydd darganfod y enwau brodorol y Techuelche a'r Mapuche arno.
Mae'r teyrn sbectolog yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: Tyrannidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
Rhestr Wicidata:
rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
---|---|---|
Cordeyrn pengoch | Pseudotriccus ruficeps | ![]() |
Cordeyrn talcenfrown | Pseudotriccus simplex | ![]() |
Crecdeyrn D’Orbigny | Ochthoeca oenanthoides | ![]() |
Crecdeyrn aelwyn | Ochthoeca leucophrys | ![]() |
Crecdeyrn brongoch | Ochthoeca rufipectoralis | ![]() |
Gwybedog eurben | Myiodynastes chrysocephalus | ![]() |
Gwybedog eurdorrog | Myiodynastes hemichrysus | ![]() |
Gwybedog torfelyn | Myiodynastes luteiventris | ![]() |
Monjita llwyd | Xolmis cinereus | ![]() |
Teyrn bach sbectolog | Zimmerius vilissimus | ![]() |
Teyrn yr Amason | Knipolegus poecilocercus | ![]() |
Teyrn-wybedog McConnell | Mionectes macconnelli | ![]() |
Teyrn-wybedog torgoch | Mionectes oleagineus | ![]() |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.