From Wikipedia, the free encyclopedia
Чо́нкі[1] (трансліт.: Čonki, руск.: Чёнки) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці, на рацэ Сож. Адміністрацыйны цэнтр Чонкаўскага сельсавета.
Вёска
Чонкі
| ||||||||||||||||||||||
Знаходзяцца за 3 км на поўдзень ад Гомеля. На поўдні мяжуюць з лесам.
На поўдні мяжуе з Чонкаўскім лесам, якія складаецца, у асноўным, з лісцяных парод, такіх як дуб (вялікая частка лесу — рэліктавая дуброва) граб, клён, бяроза, асіна, на забалочаных месцах — чорная вольха. Нізінныя ўчасткі лесу перыядычна затапляюцца падчас вясновай паводкі водамі ракі Сож.
З іглічных парод прысутнічаюць хвоя (у прымешкі з дубам, фарміруючы змяшаны дрэвастой, або, на больш высокіх участках — у выглядзе хваёвых бораў, часткова штучнага паходжання) і, спарадычна, елка (як падлесак, рэдка — у выглядзе невялікіх ельнікаў). Яловыя ўчасткі лесу — сама паўднёвыя на тэрыторыі Беларусі.
Праз лес працякае невялікая рэчка (часткова забалочаная). Значная частка лесу — тэраса ракі Сож, зрэзаная старажытнымі рэчышчамі Сажа з глыбокімі поймамі (цяпер — цалкам зарослымі) і высокімі краямі.
Жывёльны свет разнастайны: прысутнічаюць лясныя, балотныя і пойменна-лугавыя віды земнаводных, птушак і млекакормячых. Сустракаюцца лось, дзік, казуля, лісіца, заяц, куніца, вавёрка. З птушак распаўсюджаны совы, дзятлы, На адкрытых забалочаных участках і ў пойме Сожа — шэрая чапля, зрэдку сустракаецца белая чапля. На лугах і палях паблізу Чонак — бусел, каршун.
Чонкаўскі лес мае вялікае рэкрэацыйнае і экалагічнае значэнне.
Археолагі за 400 м на паўднёвы захад, выявілі паселішчы 3 чвэрці I тысячагоддзя н. э. і эпохі Русі. Гэтая знаходка сведчыць пра засяленне гэтых месцаў са старажытных часоў.
Паводле пісьмовых крыніц вёска вядомая з XVII стагоддзя, калі тут пачалі сяліцца ўцекачы з Масковіі праз рэлігійны пераслед.
Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) у складзе Расійскай імперыі. У 1775 годзе на землях шляхцічаў Клічаўскіх і Усціновічаў заснаваны стараверскі Успенскі мужчынскі манастыр, які ў 1822 годзе перайшоў да Рускай праваслаўнай царквы. У 1877 годзе збудаваная драўляная царква, працавала цагляная вытворчасць. У 1907 годзе адкрылася народнае вучылішча.
У 1927 годзе створаная сельскагаспадарчая талака. У 1940 годзе распачаў працу дзіцячы санаторый «Чонкі».
Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў ліпені-жніўні 1941 года грунтаваўся аператыўна-навучальны цэнтр падрыхтоўкі дыверсійных груп. У баях 10-11 лістапада 1943 года поруч пасёлка і вёскі Бабовічы пры фарсіраванні ракі Сож загінуў 1761 савецкі салдат 48-й арміі , пахаваны ў брацкай магіле насупраць дома адпачынку. Пасёлак вызвалены 17 кастрычніка 1943 года. На франтах загінулі 26 жыхароў пасёлка. З лютага да ліпеня 1944 года ў доме адпачынку размяшчаўся Беларускі штаб партызанскага руху.
З 1988 года цэнтр Чонкаўскага сельсавета[2].
Цэнтр дапаможнай гаспадаркі «Чонкі» Гомельскага прадпрыемства «Крышталь». У пасёлку знаходзяцца 9-гадовая і музычная школы, комплексна-прыёмны пункт, бібліятэка, аддзяленне сувязі, 3 крамы.
Побач з пасёлкам на беразе ракі Сож, у лесе размешчаны кліматычны курорт «Чонкі». Ён складаецца з дома адпачынку, абласнога дзіцячага санаторыя «Жывіца», абласной дзіцячай туберкулёзнай станцыі «Чонкі», туберкулёзнага санаторыя, турыстычна-аздараўленчага цэнтру «Сож», 3 санаторыяў-прафілакторыяў, базы адпачынку.
У пасёлку 946 жылых дамоў (2004). Планаванне складаецца са злёгку выгінастай з мерыдыяннай арыентацыяй вуліцы. Забудова двухбаковая, дамы цагляныя і драўляныя, сядзібнага тыпу.
За 1 км на ўсход ад прафілакторыя «Гомсельмаш», у лесе, каля дачнага пасёлка знаходзіцца гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку V стагоддзе да н. э. — V стагоддзе н. э. Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.