рака ў Беларусі і Летуве From Wikipedia, the free encyclopedia
Ві́льня, Віле́йка (лет. Vilnia[lower-alpha 1]) — рака ў Беларусі і Летуве, левы прыток ракі Вяльлі. Цячэ ў Гарадзенскай вобласьці .Даўжыня 82 км. Вадазбор 633 км².
Вільня лац. Vilnia | |
![]() Рака Вільня каля места Вільні | |
Агульныя зьвесткі | |
---|---|
Выток | каля в. Кемянаў |
Вусьце | Вяльля |
Краіны басэйну | Беларусь, Летува |
Вобласьці | Гарадзенская вобласьць і Віленскі павет |
Даўжыня | 82 км |
Сярэднегадавы сьцёк | 5,63 м³/с |
Плошча басэйну | 633 км² |
На рацэ стаяць места Вільня і гістарычнае мястэчка Лаварышкі.
Гідронім Вільня мае славянскае паходжаньне[1]. Магчыма, ад беларускага дыялектавага слова вільня 'улукаткі, крутня, месца, дзе трэба круціцца, віляць на абмежаванай тэрыторыі' (напрыклад, ісьці па балотных купінах ды іншым); 'віляньне'[2]. Пад уладай Савецкай Расеі ў рэчышчы палітыкі летувізацыі расейскі лінгвіст-балтыст Уладзімер Тапароў зьвязваў назву ракі з сугучнымі летувіскімі словамі vilnis 'хваля', vieloti 'зьвівацца', vėlė 'душа памерлага', Velinas 'валадар царства памерлых' (пазьней — 'чорт')[3][lower-alpha 2]. Некаторыя летувіскія дасьледнікі[5] таксама зьвязваюць гідронім зь vilnis, аднак географ Вадзім Жучкевіч зьвяртае ўвагу на тое, што гэтая водная назва ня мела б ніякага сэнсу[6]. Пагатоў такога значэньня ня мае ніводная водная назва ні на адной зь вядомых моваў[6]. Разам з тым, паводле мовазнаўцы Вінцука Вячоркі, гіпатэтычны балтыйскі субстратавы фон беларускай мовы не адкідае магчымасьці балтыйскага паходжаньня гідроніму[2].
Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, назва Вільні ўтварылася ад гоцкага імя Williniu або Wilennus[7].
Пачынаецца на паўночны захад ад вёскі Кемянаў Ашмянскага раёну, на працягу 13 км у вярхоўі цячэ граніцай Астравецкага і Ашмянскага раёнаў Беларусі зь Летувой, астатнія 69 км тэрыторыяй Летувы. Упадае ў раку Вяльлю ў месьце Вільні[8].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.