Daşkənd — İrəvan quberniyasının Novo-Bəyazid qəzasında, keçmiş Basarkeçər (Vardenis) rayonunda, indi Geğarkunik vilayətində kənd.
![]() | Bu səhifədə iş davam etməkdədir. |
Daşkənd | |
---|---|
![]() | |
40°07′35″ şm. e. 45°47′28″ ş. u. | |
Ölkə | |
Region | Geğarkunik mərzi |
Tarixi və coğrafiyası | |
Mərkəzin hündürlüyü | 2.151 ± 1 m |
Saat qurşağı | |
Əhalisi | |
Əhalisi |
|
Rəsmi dili |
|
![]() |
Daşkənd kəndi Geğarkunik vilayətinin mərkəzi Qavar (Kəvər) şəhərindən 80 km cənub-şərqdə, dəniz səviyyəsindən 2155 m hündürlükdə yerləşir. Kənd eyni zamanda keçmiş Basarkeçər rayonunun mərkəzi Basarkeçər şəhərindən 8 km məsafədə yerləşir.
Kəndin ərazisi Aşağı Şorca, Yuxarı Şorca, Qoşabulaq, Qayabaşı, Sarıyaqub kəndləri ilə əhatə olunmuşdur.
Kəndin relyefi onu iki hissəyə ayıran qayalar silsiləsindən ibarətdir.
Kəndin ərazisində Sarıbulaq, Hacı Qurban bulağı, Ocaq bulağı, Qocaman bulağı, Tərsə çayı, Borda bulağı, Qamışlı bulağı, Paşa oğlunun bulağı, Telli bulağı, Əli bulağı, Buzlu bulağı və başqa bulaqlar vardı.
Həmçinin Daşkəndə məxsus ərazilərdə Hacı Rəhimin komu, Aşıq Nəcəfin komu, Kəmənd, Haray, Quzey, Xamgüneyi, Namazın sarısı, Gödək güney, Göy təpə, Səngər təpəsi, Uzun güney, Böyük və Kiçik çanaq, Şəhər dərəsi, Kötük dərəsi, At yeyən, Oyuxlu, Düz və Ayrım dərələri və s. adda toponimlər vardır.
"İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə[2], Qafqazın 5 verstlik xəritəsində[3] qeyd edilmişdir.
Kəndin Andranikin dəstələrinə qarşı şücaətlə vuruşmuş Hacı Rəhim, Məşədi Qasım, Ziyad Babayev, Qaçaq İdris kimi oğulları olmuşdur.
5 fevral 1919-cu ildə Göyçə mahalının Daşkənd kəndindən olan el sənətkarı Aşıq Nəcəf daşnaklar tərəfindən girov götürülmüşdür. Onu 2 gün ac-susuz çalıb-oxumağa məcbur etmişlər. Sonra isə Aşıq Nəcəf Çaxırlı kəndi ilə Basarkeçər arasındakı Küllütəpə adlanan yerdə ağır işgəncə ilə qətlə yetirilmişdir. Belə ki, onun kürəyinə qaynar samovar bağlayaraq küləyin əks istiqamətində qaçmağa məcbur etmişlər.
Daşkəndin adı 19 aprel 1991-ci ildən Hayrik qoyulmuşdur.[4]
Daşkənd sözünün mənası "sıldırım qayalıq və sal daşlardan ibarət yer" deməkdir. Kəndin bir hissəsi dağlıq, çaylarla əhatə olunan düzənlik göy yamaclardan ibarətdir.
Kənd ərazisinin biçənəkləri maldarlıq üçün əhəmiyyətlidir. Bol sulu bulaqlarla əhatə olunmuşdur. Kəndin ərazisi vaxtilə Qazax qəzasının otaraq və yaylaq yerləri olmuşdur.
Kənddən azərbaycanlılar qovulmamışdan əvvəl bir orta məktəb, uşaq bağçası, xəstəxana, məişət evi fəaliyyət göstərmişdir.
Kənddə sovet hakimiyyəti illərindən qabaq Cənubi Azərbaycandan gələn adı dəqiq olmayan bir axund tərəfindən dini məktəb fəaliyyət göstərmişdir. Həmin məktəb 1917-ci ilə qədər fəaliyyət göstərmişdir. Məktəb 1917-ci ildə sovet bolşevikləri tərəfindən təzyiqə məruz qaldığı üçün fəaliyyətini dayandırmışdır.
1924-cü ildən 1926-cı ilə qədər kənddə dövlət tərəfindən açılan iki sinifli məktəb fəaliyyət göstərmişdir. 1926-cı ildən 1928-ci ilə qədər ibtidai məktəb (I–IV), 1928-ci ildən 1939-cu ilə qədər yeddi illik (VII), 1939-cu ildən 1988-ci ilin dekabrına qədər tam orta məktəb olmuşdur. Məktəbin inzibati binası olmadığı üçün dərslər imkanlı adamların evlərində keçirilərdi. Kənddə bünövrəsi 1971-ci ildə qoyulan 1975-ci ildə istifadəyə verilən 620 şargirdin təhsil alması üçün üç mərtəbəli yeni orta məktəb binasının tikilməsinin təşkilatçısı partiya, dövlət xadimi və eyni zamanda həmin məktəbin direktoru kənd sakini Şamoyev Qoşunəli Novruz oğlu olmuşdur.
Səfxan Rüstəmov, Təvəkkül Hüseynov, Qurban Namazov, Azər Kərimov, Hacı Əli Məmmədov, Qələndər Canbaxışov, Lətif Əsədov, Rüstəm Dastanoğlu, Əli Hüseynov, Turab Canbaxışov, Yuris Bayramov, Rafiq Bayramov, Ələddin Əliyev və b. kənd məktəbində orta təhsil almışlar.
Kənddə iki alban məbədi mövcuddur. Qaya silsiləsində dörd böyük mağara var.
Daşkənd kəndi Azərbaycan aşıq məktəbinə Şair Məmmədhüseyn, Aşıq Nəcəf, Həsən Xəyallı, Qəmgin Fəzi, Aşıq Hacı, Alqayıt, Sərraf Şiruyə, Maksim Şamil, Aqil İman, Eldar Həsənli və başqaları kimi saz-söz ustadları vermişdir.
Şair Məmmədhüseyn, Aşıq Nəcəf, Başxanım Şəfiqızı, Aslan Məmmədsadiqoğlu, Aşıq Savad, İsoy Qurbanov, Aşıq Ziyad, Qəmgin Fəzi, Aşıq Əli Şairov, Aşıq Abbasəli, Muxayıl Göyçəli, Aşıq Səfiyar, Coşqun Ağababa, Aşıq Firuddin, Aşıq Novruz, Nəbi Həsənoğlu, İbrahim Daşkəndli, Vidadi Süleymanov, Aşıq Nuriddin, İsrail Şairov, Aqil İman, Eldar Həsənli, Zahid Məcid, İradə Hacıyeva, Aşıq Arzuman, Aşıq Firudin, Əli Məhərrəmov, Cahad
Kənddə 1831-ci ildə 357, 1873-cü ildə 560, 1886-cı ildə 816, 1897-ci ildə 1004, 1908-ci ildə 816, 1914-cü ildə 1389, 1916-cı ildə 1054 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır[5]. 1919-cu il yanvarın 20–23-də azərbaycanlılara qarşı erməni silahlı birləşmələri qırğınlar törətmişlər[6]. İndiki Ermənistan ərazisində sovet hakimiyyəti qurulandan sonra azərbaycanlılar öz kəndlərinə dönə bilmişlər. 1922-ci ildə burada 882, 1926-cı ildə 984, 1931-ci ildə 1230[7], 1987-ci ildə 2100 nəfər[8] yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci il noyabr ayının axırlarında azərbaycanlılar yenidən Ermənistan dövləti tərəfindən tarixi-etnik torpaqlarından qovulmuşlar. Hazırda kənddə yalnız ermənilər yaşayır.
1987-ci ilin məlumatına görə Daşkənd kəndində 458 ailə-təsərrüfat vardı.[9]
1953-cü ildə Daşkənd kəndindən olan 130 ailə (617 nəfər) deportasiya olunmuşdur. Onlara köçmə bileti paylanılmış və üç aylıq müvəqqəti vəsiqə verilmişdi.[10] Köçürülmə prosesinə bir həftə qalmış yerli sakinlərdən Süleyman, Xıdır və Bayram adlı üç ağsaqqal ərazi seçimi üçün Bərdəyə gəlir və indiki Yeni Daşkənd kəndinin ərazisini tövsiyə edirlər. Beləliklə, daşkəndlilər 1953-cü il mayın 18-də yük maşınları ilə Zəngibasar rayonundakı Uluxanlı stansiyasına, oradan isə yük vaqonları ilə Yevlax Dəmiryol Stansiyasına, mayın 27-də isə yenidən yük maşınları ilə Bərdə rayonunun "Yeddi çinar" adlanan ərazisinə gətirilirlər.[11] İlk günlərdə ailələrin rayonun 10–12 kəndində yerləşdirilməsi nəzərdə tutulsa da, Bərdə rayon rəhbərliyi daha əvvəl ərazidə olmuş ağsaqqalların xahişi və təkidi ilə ayrıca kəndin salınmasına razılıq verir. Beləliklə, həmin ilin may–iyun aylarında Yeni Daşkənd kəndinin əsası qoyulur.[11]
1988-ci ilin noyabr–dekabr aylarında Daşkənd kəndinin qalan azərbaycanlı əhalisi yenidən deportasiyaya məruz qalır.[12]
1988-ci ilin köçürülməsi səbəbi ilə bağlı kənddən Həsənov Sultan Əli oğlu (1928–1989) ürək dayanmasından Daşkənd kəndində, Əliyev Zeynalabdin Məhəmməd oğlu (1930–1989) isə Yeni Daşkənd kəndində özünə qəsd edərək həlak olmuşlar.[13]
Texniki problemlərə görə qrafiklər müvəqqəti olaraq söndürülüb. |
Tağı oğlu Məhərrəm, Hacı Rəhim, Molla Abuzər, Həsən Xəyallı və b. kənddə gənclərə dini təhsil vermişdir.
Abbasəliyev İslam Hidayət oğlu, Abbasov Teymur Fərman oğlu, Abdullayev Nəsib Məhərrəm oğlu, Abdullayev Yusif Məmməd oğlu, Alıyev Bəhman Nəbi oğlu, Alıyev Həmid Məsim oğlu, Alıyev Yusif Məsim oğlu, Babayev Albaba Hacı Zeynalabdı oğlu, Babayev Xanoğlan Cəmşid oğlu, Babayev Abduləzim Cəmşid oğlu, Babayev İsmixan Cəmşid oğlu, Babayev Məmili Kərbəlayi Hacı oğlu, Babayev Ələmdar Qəhrəman oğlu, Babayev Hətəmxan Qəhrəman oğlu, Balıyev Qoşun Tahar oğlu, Bayramov Allahverən İsmayıl oğlu, Bayramov Allahyar İsmayıl oğlu, Bayramov Balı Əş… oğlu, Bayramov Bəyiş Məhərrəm (Əli) oğlu, Bayramov İsgəndər Abuzər oğlu, Bayramov Göyüş Molla Abuzər oğlu, Bayramov Kalvalı Həsənqulu oğlu, Bayramov Mahmud Hasanqulu oğlu, Bayramov Müseyib Bayram (Həsən) oğlu, Bayramov Müseyib Məhəmməd oğlu, Bayramov Müslüm Canbaxış oğlu, Bayramov Oruc Abbas oğlu, Bayramov Surxay Çəpərxan oğlu, Bayramov Tapdıq Hümbət oğlu, Bədəlov Sayad Əsəd oğlu, Cabbarov İsrəfil Cəlil oğlu, Cabbarov İslam Cəlil oğlu, Cabbarov Məhəmməd Əhməd oğlu, Cabbarov Bayram Səyyad oğlu, Cabbarov Yusif Səyyad oğlu, Cavadov (Bayramov) Qurban Cavad oğlu, Cəfərov Məhərrəm İsmayıl (Abdulkərim) oğlu, Cəfərov Səfər Hüseyn oğlu, Dünyamalıyev Bayramxan Abbasəli oğlu, Dünyamalıyev Əsgərxan Məşədi Məmməd oğlu, Dünyamalıyev (Nəsibov) Nəsib Oruc (Ocaqverdi) oğlu, Əhmədov Tapdıq Səfəralı oğlu, Ələkbərov Ələkbər Məsim oğlu, Ələkbərov Ellər Məsim oğlu, Əliyev Əziz Xıdır oğlu, Əliyev Hüseyn Məsimalı oğlu, Əliyev Talıb Şamo oğlu, Əsədov Xıdır İsgəndər oğlu, Əzimov Xanbaba Müseyib oğlu, Əzimov Xanbuta Müseyib oğlu, Elyazov Əli Mansur oğlu, Hacıyev Əsəd Hüseyn oğlu, Hacıyev Əli Alı oğlu, Hacıyev Məhəzmmədəli Alı oğlu, Hacıyev Məhəmməd Oruc oğlu, Hacıyev Nəsib Məhərrəm oğlu, Hacıyev Zülfiqar Məhərrəm oğlu, Hacıyev Rəşid İsmayıl oğlu, Həsənov Bahadur Əli oğlu, Həsənov İsmayıl Əli oğlu, Həsənov Əlibaba Əli (Alı) oğlu, Həsənov Xanbaba Əli oğlu, Hümbətov Umud Vəli oğlu, Hümbətov Tağı İsmayıl oğlu, Hüseynov Ağayar Paşa oğlu, Hüseynov Hətəm Qurbanəli oğlu, Hüseynov Mövsüm Gülməmməd oğlu, Hüseynov Səfiyar Paşa oğlu, İbrahimov İsrafil Hümbətalı oğlu, İbrahimov İsmayıl Mehdi oğlu, İmanov İsfəndiyar Hümbət oğlu, İsgəndərov Müzəffər Qəmbərəli oğlu, İsmayılov Səfər Abbasəli oğlu, Kazımov İsrafil Kərbəlayi Zeynal oğlu, Kərimov Xanlar Rəsul oğlu, Kərimov Məhəmməd Kərbəlayi Əmrah oğlu, Kərimov Müzəffər İsmayıl oğlu, Quliyev Mahmud Canbaxış oğlu, Quliyev Nəbi Salman oğlu, Qurbanov İsoy Nəcəf oğlu, Mahmudov Əsbənd Mahmud oğlu, Məlikov Əlif Rüstəm oğlu, Məlikov Talıb Rüstəm oğlu, Məlikov Lətif Süleyman oğlu, Məsimov Muxayıl Budaq oğlu, Məmmədov Abdulla Əbdülhəsən (Ələkbər) oğlu, Məmmədov Behbud Əşrəf oğlu, Məmmədov (Əliyev) Əziz Abdulla oğlu, Məmmədov Mövsüm Teymur oğlu, Məmmədov Mustafa Balış oğlu, Məmmədov (Zeynalov) Nəriman Abdulla oğlu, Məmmədov Oruc Nəcəf oğlu, Məmmədov Papır Qədir oğlu, Məmmədov Ziyad Nadir oğlu, Məmmədsadıqov (Abbasov) Rüstəm Aslan oğlu, Məmmədsadıqov (Abbasov) Kərim Aslan oğlu, Mirzəyev Abbas Əbdülkərim oğlu, Mirzəyev (Babayev) Mirzə Xankişi oğlu, Musayev Balış Culu oğlu, Nağıyev Ənvər İsbəndiyar oğlu, Nazarov Alı Həsən oğlu, Nazarov Balı Musaqulu oğlu, Nazarov Elbəyi Cəlil oğlu, Nəsibov (Əliyev) Əmiraslan Molla Şaban oğlu, Nəsibov Murad Molla Əbdülhüseyn oğlu, Orucov Abbas Mahmud oğlu, Orucov İslam Mahmud (Məhərrəm) oğlu, Orucov Məhərrəm Mahmud oğlu, Səlimov Bayraməli Abduləli (İsmayıl) oğlu, Səmədov (Məmmədov) Şiraslan Səməd oğlu, Süleymanov Seyid Yusif Seyid Bayram oğlu, Süleymanov Xanlar Əli oğlu, Süleymanov İsmayıl Əli oğlu, Süleymanov Bəylər Əli oğlu, Süleymanov Cəbrayıl Əli oğlu, Süleymanov Murad Kərbəlayi Rüstəm oğlu, Süleymanov Süleyman Hacı oğlu, Şairov Əli Şamil oğlu, Tağıyev Cavanşir Məhərrəm oğlu, Tağıyev Hətəm Məhərrəm oğlu, Tatarov (Hüseynov) Babış Abbasəli oğlu, Vəliyev Sultan Məhər oğlu, Yolçuyev Məhəmmədəli Yolçu (Tanrıverdi) oğlu, Zeynalov Abbas Saleh oğlu, Zeynalov (Məsimov) Albaba Alı oğlu, Zeynalov Həsən Vəli oğlu,
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.