From Wikipedia, the free encyclopedia
Тын, Дон (бор. грек. Τάναις — Танаис[1]) — Россиянең Европа өлешендә урнашкан елга. Тынның бассейны мәйданы 422 мең км², мәйданы буенча Европада Идел, Днепр һәм Дунайдан гына калыша.
![]() | |
География | |
---|---|
Моның өлеше | Единая глубоководная система Европейской части Российской Федерации ![]() |
АТБ | Тула өлкәсе, Рязань өлкәсе, Ростов өлкәсе, Липецк өлкәсе, Воронеж өлкәсе, Волгоград өлкәсе |
Ил | Россия |
Координатлар | 54°0'43.9"тн, 38°16'40.1"кнч, 47°5'11.0"тн, 39°14'19.0"кнч |
РДСР | 05010100312107000000014 |
Tarddiad | Среднерусская возвышенность ![]() |
Нинди сулыкка коя | Азак диңгезе ![]() |
Бассейн мәйданы | 422 000 км² ![]() |
Озынлык | 1870 километр ![]() |
Су чыгымы | 935 м³/с ![]() |
Llynnoedd | Цимлянское водохранилище ![]() |
![]() |
Елга озынлыгы 1870 км. Елга башы Урта Рус калкулыгында булса, тамагы — Азак диңгезендә.
Аның бассейны көнбатышка Днепер бассейны, түбән Идел бассейны көнчыгышта, һәм төньякта Ока бассейны (Идел кушылдыгы) арасында. Бассейнның күп өлешендә туганнар урта гасыр татарлары күчмә халкы булган.
Тын Новомосковск шәһәрендә Туладан 60 километр (37 миль) көньяк-көнчыгышка күтәрелә (үз чиратында Мәскәүдән көньякка 193 километр) һәм Азов диңгезенә 1870 километр агып тора. Елганың өске ярты тасмалары (мидерлар нечкә) көньяк, ләкин аның аскы яртысы зур көнчыгыш сызыгыннан тора, шул исәптән Воронеж, соңгы сузылу, диңгез, көнбатыш-көнбатышка таба. Елгадагы төп шәһәр - Тындагы-Ростов. Аның төп кушылдыгы - Шәмәли Тынык (Шәмәли Донец) елгасы, Украинаның урта-көнчыгыш чигендә урнашкан, шулай итеп гомуми бассейндагы башка ил. Өч зур кораб йозаклары һәм аңа бәйле буалар сериясенең көнчыгышында 101 километр (63 миль) Идел-Дон каналы урнашкан.
Иң көнчыгыш ноктасында Дон Иделдән 100 километр ераклыкта килә. Идел-Дон каналы, 101 километр (65 миль) икесен тоташтыра. Бу нефть танкеры зурлыктагы судноларны ташый ала торган киң, тирән су юлы. Бу корабларның Каспий диңгезеннән китәргә мөмкинлек биргән икесенең берсе, икенчесе, Балтыйк диңгезенә тоташкан серия. Бәйләнгән Тын дәрәҗәсе imимлянск дамбасы белән күтәрелә, imимлянск сусаклагычын тәшкил итә.
Киләсе 130 километр (81 миль) Цимлянск дамбасы астында, Тынның җитәрлек тирәнлеге өч плотина һәм корабль йозак комплексы эзлеклелеге белән саклана: Николайевский корабль йозаклары (Николаевский гидроузел), Константиновск судносы йозаклары (Константиновский) гидроузел), һәм өчесенең иң яхшысы, Кочетовский корабль йозак (Кочатовский гидроузел). Кочетовский йозак, 1914–19 елларда төзелгән һәм 2004–08 елларда икеләтә, Шәмәли Тынык агымы астыннан 7,5 километр (4,7 миль) һәм Тындагы-Ростов 131 километры (81 миль). Бу 47 ° 34′07 ″ N 40 ° 51′10 ″ E. Бу корылма, дамбасы белән, җирле һәм Шәмәли Тыныкның иң аскы өлешенә кадәр йөри торган су башын саклый. Бу хәзерге вакытта Дондагы соңгы йозак; Аның астында тирән навигация казу ярдәмендә саклана.[2]
Тынның аскы агымында суднолар җибәрү шартларын яхшырту өчен, су юллары хакимияте йозаклары булган тагын бер-ике түбән дамбалар планнарын хуплый. Болар Багаевский районында һәм, мөгаен, Аксайский районында булачак.[3]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.