Loading AI tools
Vikimedya liste maddesi Vikipedi'den, özgür ansiklopediden
Sovyet gizli polis teşkilatlarının zaman içinde devamlılıkları vardı. Ekim Devriminden sonra Vladimir Lenin'in 20 Aralık 1917 tarihli kararıyla oluşturulan ilk gizli polise "Çeka" (ЧК) adı verildi. Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrasında KGB'nin ardılı konumundaki Rusya Federal Güvenlik Servisi'nde çalışanlar hâlâ gayriresmî olarak Çekist olarak adlandırılmaktadırlar.
Burada listelenen çoğu teşkilat için gizli polis faaliyetleri işlevlerinin sadece bir parçasıydı; örneğin, KGB hem gizli polis hem de istihbarat teşkilatı idi.
Örgüt | Başkan | Tarihler |
---|---|---|
![]() |
Feliks Edmundoviç Dzerjinski | 1917[1]–1922 |
![]() |
1922–1923 | |
![]() |
1923–1926 | |
Vyaçeslav Rudolfoviç Menjinski | 1926–1934 | |
![]() |
Genrikh Grigoryeviç Yagoda | 1934–1936 |
Nikolay İvanoviç Yejov | 1936–1938 | |
Lavrenti Pavloviç Beriya | 1938–1941 | |
![]() |
Vsevolod Nikolayevich Merkulov | Feb–Jul 1941 |
![]() |
Lavrenti Beriya | 1941–1943 |
![]() |
Vsevolod Nikolayeviç Merkulov | 1943–1946 |
![]() |
Viktor Semyonoviç Abakumov | 1946–1951 |
Semyon Denisoviç İgnatyev | 1951–1953 | |
Lavrenti Beriya | Mar–Jun 1953 | |
Sergey Nikiforoviç Kruglov | 1953–1954 | |
![]() |
İvan Aleksandroviç Serov | 1954–1958 |
Aleksandr Nikolayeviç Şelepin | 1958–1961 | |
Vladimir Yefimovich Semiçastni | 1961–1967 | |
Yuri Vladimiroviç Andropov | 1967–1982 | |
Vitali Vasilyeviç Fedorçuk | Mayıs–Aralık 1982 | |
Viktor Mihailoviç Çebrikov | 1982–1988 | |
Vladimir Aleksandroviç Kryuçkov | 1988–1991 | |
Vadim Viktoroviç Bakatin | Ağustos–Kasım 1991 |
6 Şubat 1922: Çeka, Rusya SFSC'nin NKVD'nin bir bölümü olan GPU'ya dönüştürüldü.
15 Kasım 1923: GPU, NKVD'den ayrılarak SSCB Halk Komiserleri Konseyi'nin doğrudan kontrolü altında Tüm Birlik OGPU'ya bağlandı.
10 Temmuz 1934: Rusya SFSC'nin NKVD'si varlığını sona erdirdi ve Sovyetler Birliği Tüm Birlik NKVD'ye dönüştü; OGPU, Tüm Birlik NKVD içindeki GUGB'ye ("Devlet Güvenliği Temel Müdürlüğü") dönüştürüldü.
3 Şubat 1941: NKVD'nin GUGB birimi NKGB'nin dışında bırakıldı, sonra yeniden birleştirildi, son olarak 14 Nisan 1943 tarihinde bir kez daha ayrıldı.
18 Mart 1946: Tüm Halk Komiserlikleri Bakanlıklara dönüştürüldü.
Stasi olarak bilinen Doğu Almanya Devlet Güvenlik Bakanlığı, ismini buradan türetmişti.
30 Mayıs 1947: "Farklı istihbarat servislerinin eşgüdümünü artırmak ve çabalarını büyük çaplı talimatlar üzerinde yoğunlaştırmak" amacıyla ifade edilen resmî karar alındı. 1948 yazında, KI teşkilatındaki askerî personel, GRU Dış Askeri İstihbarat Servisi'ni yeniden yapılandırmak için Sovyetler Birliği Ordusu'na iade edildi. Yeni Doğu Bloku ve Sovyet göçmenleri ile ilgilenen KI bölümleri 1948 yılının sonlarında MGB'ye geri iade edildi. 1951 yılında KI'nın tamamı yeniden MGB içine dahil edildi.
5 Mart 1953: MVD ve MGB, Lavrenti Beriya tarafından MVD ile birleştirildi.
13 Mart 1954: Beriya'nın tasfiyesiyle ve MVD'nin gizli polislik görevlerinden tekrar bırakmasıyla, yeni bağımsız kuvvet KGB oldu. Yeniden isimlendirme ve bir yetki kargaşası döneminden sonra KGB, 1991 yılına kadar istikrarlı kaldı.
1991 yılında, 1991 Sovyetler Birliği darbe girişiminin başarısızlığa uğramasının ve Gorbaçov ile Yeltsin'in devrilememesinin ardından, General Vadim Bakatin KGB'nin lağvedilmesi kararını yayımladı.
Bugün Rusya'da, daha önce KGB'nin üstlendiği görevler, Dış İstihbarat Servisi (SVR), Rusya Federasyonu'nun Federal Güvenlik Servisi (FSB) ve Federal Koruma Servisi (FSO) arasında paylaştırılmış durumdadır. GRU ise işleyişine devam etmektedir.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.