Loading AI tools
Vikipedi'den, özgür ansiklopediden
DEAŞ topraklarının çekirdeği, örgütün önemli kentsel, kırsal ve çöl bölgelerini kontrol ettiği Irak (2017'ye kadar) ve Suriye'de (2019'a kadar) idi.[1] DEAŞ ayrıca Afganistan'da (Horasan Vilayeti), Batı Afrika'da (Batı Afrika Vilayeti) ve muhtemelen Sahra'da (Sahra Vilayeti), Somali'de (Somali Vilayeti),[2] Mozambik'te (Mozambik Vilayeti),[3] ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde (Orta Afrika Vilayeti) toprak kontrol ediyor [4] ve geçmişte Libya'da (Libya Vilayeti), Filipinler'de (Doğu Asya Vilayeti),[5] Mısır'da (Sina Vilayeti ve Mısır Vilayeti)[6] ve Yemen'de (Yemen Vilayeti) toprak kontrol ediyordu. Örgütün ayrıca herhangi bir toprak kontrol etmemesine rağmen Hindistan'da (Hindistan Vilayeti), Pakistan'da (Pakistan Vilayeti), Bangladeş'te (Bengal Vilayeti), Cezayir'de (Cezayir Vilayeti), Irak'ta (Irak Vilayeti), Tunus'ta (Tunus Vilayeti), Kafkasya'da (Kafkasya Vilayeti), Suudi Arabistan'da (Harameyn Vilayeti), Türkiye'de (Türkiye Vilayeti) ve Azerbaycan'da (Azerbaycan Vilayeti) isyancı hücreleri vardır.[1][7] Ayrıca 2014 tarihli bir videoda IŞİD, Kürt topraklarını ele geçirmeleri halinde Kürdistan Vilayeti yapacaklarını belirtti.[8] Mart 2019'un sonlarına doğru, Suriye'deki IŞİD bölgesi yalnızca Suriye Çölü'ndeki kuşatma altında 4.000 km2'lik bir cebe indirildi.[9] Bölge, Suriye hükûmet güçleri ve müttefikleri tarafından çevrildi.[9][10][11] Suriye ordusu cebe yönelik tarama operasyonları ve hava saldırıları gerçekleştirdi, ancak sınırlı bir başarı elde etti.[12][13]
![]() | Bu maddede birçok sorun bulunmaktadır. Lütfen sayfayı geliştirin veya bu sorunlar konusunda tartışma sayfasında bir yorum yapın.
|
2017'nin başlarında IŞİD, Irak ve Suriye'de yaklaşık 45.377 kilometrekare ve başka yerlerdeki 7.323 kilometrekare olmak üzere toplam 52.700 kilometrekarelik bir alanı kontrol ediyordu.[1] Bu, örgütün toplam 100.000 ile 110.000 kilometrekare arasında toprak kontrol ettiği 2014 sonlarındaki bölgesel zirvesinden önemli bir düşüşü temsil ediyor.[1][14][15] DEAŞ'ın toprakları 2014'ten bu yana neredeyse her ülkede, örgütün popüler olmaması ve örgüte karşı askerî harekâtların bir sonucu olarak önemli ölçüde azaldı.[1] DEAŞ propagandası, 282.485 kilometrekarelik bir toplamı iddia ediyor.[16]
IŞİD kontrolündeki toprakların çoğu, çok azalmış olsa da, ülkenin başka yerlerindeki izole ceplere ek olarak, doğu Suriye'deki çölde kalmaya devam ediyor.[1] Örgütün topraklarının, nüfusunun, gelirinin ve prestijinin büyük kısmı, bir zamanlar Irak ve Suriye'de sahip olduğu topraklardan geliyordu.[1] Afganistan'da DEAŞ çoğunlukla Pakistan sınırına yakın bölgeleri kontrol ediyor ve 2015 baharından bu yana topraklarının %87'sini kaybetti.[1] Libya'da, grup çoğunlukla hareketli bir isyancı güç olarak faaliyet gösteriyor ve tekrar terk etmeden önce yerleri işgal ediyor. [17] Mısır'da örgüt Şeyh Züveyd köyünün çevresinde 910 km2'lik bir toprak parçasını kontrol ediyor, bu Mısır topraklarının %1'inden daha azdır.[1] Her ne kadar bu alanın çoğu geri çekilmeler ve Boko Haram içinde DEAŞ yanlısı ve karşıtı gruplar arasındaki bölünme nedeniyle kaybedildiyse de, Nijerya'daki Boko Haram 2014 yılındaki zirvesinde (o sırada DEAŞ'a bağlıydı) 6.041 km2 toprak kontrol ediyordu.[1] Ancak 2019'un sonlarına doğru, DEAŞ'ın Afrika güçleri Nijerya'da bir kez daha geniş alanları ele geçirdi;[18] 2021 itibarıyla, DEAŞ'ın Afrika güçleri kontrol ettikleri bölgelerde hala kendi yönetimlerini sağlıyor.[19][20]
DEAŞ'ın Dabık dergisinin beşinci sayısı, örgütün yeni vilayetler kurma sürecini açıkladı. Belirli bir bölgedeki cihatçı gruplar birleşik bir yapı içinde birleşmeli ve halifeye biat etmelilerdir. Gruplar, bir vali ve bir Şura Konseyi (dini liderlik) atamalı ve toprak kontrolünü sağlamlaştırmak ve DEAŞ'ın şeriat kanununu uygulamak için bir askeri strateji formüle etmelidir. Resmi olarak kabul edildikten sonra DEAŞ, grubu kendi vilayetlerinden biri olarak görür ve ona destek verir.[21] Dabık, Doğu Türkistan (Sincan), Endonezya ve Filipinler dahil olmak üzere bazı bölgelerde desteği kabul etti ve DEAŞ'ın buradaki destekçileriyle doğrudan ilişkiler kurduktan sonra sonunda bu bölgelerde vilayetler kuracağını iddia etti.[21]
DEAŞ sözcüsü Ebu Muhammed el-Adnani, "Hilafetin otoritesinin genişlemesi ve birliklerinin bölgelerine gelmesiyle tüm emirliklerin, grupların, devletlerin ve örgütlerin yasallığı ortadan kalkar" dedi.[22] DEAŞ, bu nedenle, Suriye ve Irak'taki toprakları ele geçirdiği için, I. Dünya Savaşı sırasında Sykes-Picot Anlaşması'nda İtilaf Devletleri tarafından oluşturulan sınırları reddeder.[23][24][25] Long War Journal, mantıksal sonucun, örgütün Arap Yarımadası el-Kaidesi ve Mağrip el-Kaidesi gibi önceden var olan militan grupları, kendilerini geçersiz kılmamaları ve DEAŞ'a boyun eğmemeleri halinde gayri meşru sayacağı şeklinde yazıyor.[26]
Libya ve Mısır'daki yapılanmalar çok aktifken ve toprak kontrolü sağlamaya çalışırken, Cezayir ve Suudi Arabistan gibi diğer ülkelerdeki yapılanmalar daha az aktiftir ve güçlü bir varlığa sahip görünmüyor.[27][28]
Haziran 2015'ten bu yana, Somali, Bangladeş ve Filipinler gibi ülkelerdeki militanlardan açık bağlılık yemini almasına ve ardından resmi medya kanalları aracılığıyla bu bölgelerden açıklamalar ve videolar yayınlamasına rağmen DEAŞ tarafından resmi olarak ilan edilen başka bir vilayet bulunmamaktadır.[29][30][31] Analist Charlie Winter, bunun DEAŞ'ın mevcut vilayetlerinin çoğunun cansız performansından kaynaklandığını ve DEAŞ liderliğinin yeni üyeleri basitçe "hilafet askerleri" olarak tanımlıyor gibi göründüğünden olduğunu tahmin ediyor.[32]
"Hilafet" topraklarının kaybedilmesi, DEAŞ'ın yurt dışında daha fazla terör saldırısı düzenlemesine neden oldu.[33]
DEAŞ esas olarak Suriye ve Irak'ta toprak üzerine hak iddia etti ve her ülkeyi büyük ölçüde önceden var olan idari sınırlara dayalı olarak birden fazla vilayete böldü.[34][35] Grubun Suriye ve Irak dışındaki ilk toprak iddiaları, Ebu Bekir el-Bağdadi tarafından 13 Kasım 2014'te Libya (Barka Vilayeti, Trablus Vilayeti ve Fizan Vilayeti), Cezayir (Cezayir Vilayeti), Mısır (Sina Vilayeti), Yemen (Yemen Vilayeti) ve Suudi Arabistan'da (Harameyn Vilayeti) açıklandı.[36][37] 2015 yılında Afganistan-Pakistan sınırında (Horasan Vilayeti),[27] Kuzey Nijerya'da (Batı Afrika Vilayeti) [38] ve Kuzey Kafkasya'da (Kafkas Vilayeti) yeni vilayetler ilan edildi.[39]
Irak merkezli Mücahit Şura Meclisi, Ekim 2006'da Irak İslam Devleti'ni kurduğunu duyurduğunda, yedi Irak ili üzerinde hak iddia etti: Bağdat, Enbar, Diyala, Kerkük, Selahaddin, Ninova ve Babil'in bazı bölgeleri.[41]
Grup, adını Irak ve Şam İslam Devleti olarak değiştirip Nisan 2013'te Suriye'ye yayıldığında, ülkenin çoğunu kapsayan ve büyük ölçüde mevcut il sınırları boyunca uzanan dokuz il ilan etti: El Baraka (Haseke ili), El Hayr (Deyrizor ili), Rakka, Humus, Halep, İdlib, Hama, Şam ve Lazkiye.[42] Daha sonra, El Furat,[35][43][44] Felluce, Dicle ve El Cezire vilayetlerini oluşturarak kontrolü altındaki bölgeyi alt bölümlere ayırdı.[45][46] 9 Aralık 2017'de Irak askerî güçleri, Irak'ta IŞİD'e karşı savaşın kazanıldığını ve artık Irak'taki toprakları kontrol etmediklerini açıkladı. Haziran 2017'de IŞİD'e bağlı Halid bin Velid Ordusu kendilerini "Havran Vilayeti" olarak adlandırmaya başladı, bir ay sonra IŞİD medyası Suriye'deki tüm iddialarını "Şam Vilayeti" olarak adlandırmaya başladı.[47]
2018 yılının ortalarından bu yana DEAŞ, Levant'taki topraklarından basitçe Şam Vilayeti olarak söz ediyor ve Irak için de aynısını yaparak Irak Vilayeti olarak adlandırıyor, ancak yine de bu topraklardaki belirli bölgelere atıfta bulunmaya ve kullanmaya devam ediyor. Yemen ve Libya'daki iddialarla da aynısı yapılmıştır.[48]
DEAŞ, Libya'yı doğuda Sirenayka, güneyde Fizan ve batıda Trablusgarp olarak üç vilayete ayırıp üzerinde hak iddia ediyor.[49][50]
2014 yılında, önde gelen bir dizi DEAŞ komutanı, Suriye iç savaşı ve Irak isyanında önemli bir savaşçı kaynağı olan Derne şehrine geldi. Birkaç ay boyunca, birçok yerel militan grubunu kendi liderlikleri altında birleştirdiler ve kendilerine karşı çıkan herkese savaş ilan ettiler, yargıçları, sivil liderleri, otoritelerini reddeden yerel militanları ve diğer muhalifleri öldürdüler. 5 Ekim 2014'te, o zamana kadar şehrin bir bölümünü kontrol eden militanlar, Ebu Bekir el-Bağdadi'ye biat etmek için toplandılar.[51][52] Şubat 2015'te DEAŞ güçleri Sirte kentinin bazı bölgelerini ele geçirdi. Sonraki aylarda Harava [53] ve Nafeliye gibi komşu kasabaları ele geçirmek için burayı bir üs olarak kullandılar.[54] DEAŞ, Sirte'yi yönetmeye ve onu kendi topraklarının başkenti olarak görmeye başladı.[55][56]
DEAŞ, rakip militanlarla yaşanan çatışmaların ardından Derne'nin büyük bölümünden sürüldüğü 2015 yılının ortalarından itibaren geri çekilmeye başladı,[57] aylarca aralıklı çatışmaların ardından, DEAŞ sonunda Libya'nın diğer bölgelerine yerleşti.[58] DEAŞ'ın Libya'daki lideri Ebu Nebil el-Anbari, Kasım 2015'te bir ABD hava saldırısında öldürüldü.[59] Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti, Mayıs 2016'da Sirte yakınlarında DEAŞ topraklarına karşı büyük bir saldırı başlattı ve [60][61] şehri Aralık 2016'da ele geçirdi.[62]
Mısırlı militan grup Ensar Beytu'l Makdis, Kasım 2014'te DEAŞ'a bağlılık yemini etmişti. El-Bağdadi'nin 13 Kasım'daki konuşmasının ardından grup, Twitter hesabında örgütü temsil ettiğini iddia ederek adını Sina Vilayeti olarak değiştirdi.[37] Grup, Sina'da saldırılar düzenledi.
29 Şubat 2017'de grup, Kıptî Hristiyanlara karşı bir propaganda videosunda Mısır Vilayeti'ni ilan etti.[63]
El-Bağdadi Kasım 2014'te Suudi Arabistan'da bir vilayet ilan ederek Suudi kraliyet ailesinin devrilmesi çağrısında bulundu ve krallığın ABD liderliğindeki DEAŞ karşıtı koalisyona katılımını eleştirdi.[37] Örgüt, ülkede Necd Vilayeti ve Hicaz Vilayeti adı altında saldırılar düzenledi.[64]
DEAŞ, Kasım 2014'te Yemen Vilayeti'ni kurdu.[27][36] Yemen'de örgütün ilk saldırısı, Mart 2015'te Yemen'in başkentindeki iki Şii camiine intihar saldırısı düzenlediğinde gerçekleşti.[65] Aralarında Aden Vilayeti, El-Bayda Vilayeti, Hadramut Vilayeti, Şebve Vilayeti ve San'a Vilayeti de dahil olmak üzere adını Yemen'deki mevcut illerden alan en az sekiz DEAŞ vilayeti, saldırıların sorumluluğunu üstlendi.[38] 2015'te Yemen İç Savaşı'nın patlak vermesinin ardından DEAŞ, daha büyük ve daha yerleşik Arap Yarımadası el-Kaidesi'nin rekabeti karşısında ülkede büyük ölçüde varlık göstermek için mücadele etti. DEAŞ'ın Yemen'deki bölgesel hücrelerinin çoğu, kurulduğu günden bu yana görünür bir şekilde aktif değil ve grup, Irak ve Suriye'de olduğunun aksine toprak ele geçiremedi.[66] Örgüt, ayrıca liderlik kargaşası ve saflarından ayrılmalar yaşadı.[67]
Cund el-Hilafe adlı militan grubun üyeleri Eylül 2014'te DEAŞ'a bağlılık yemini etmişti.[68] Cezayir'deki DEAŞ, Eylül 2014'te Fransız turist Hervé Gourdel'in başını keserek ün kazandı.[27] 13 Kasım 2014'te Ebu Bekir el-Bağdadi, grubun adını DEAŞ ile bağlantılı diğer grupların yapısına uygun olarak "Cezayir Vilayeti" olarak değiştirdiğini duyurdu.[36][37] Cezayir güvenlik güçleri, Aralık 2014'te grubun lideri Halid Ebu Süleyman'ı ve Mayıs 2015'te düzenlenen bir baskında altı komutanından beşini öldürdü. O zamandan beri, grup önemli bir saldırı üstlenmedi ve büyük ölçüde sessiz kaldı.[69]
29 Ocak 2015'te Hafız Said Han, Abdul Rauf ve bölgedeki diğer militanlar Ebu Bekir el-Bağdadi'ye bağlılık yemini etti. Han daha sonra Afganistan ve Pakistan'da tarihi Horasan bölgesinin adını taşıyan Horasan Vilayeti adlı yeni bir vilayetin valisi olarak atandı.[70][71][72]
DEAŞ, Güney Afganistan'da, özellikle Kandehar ve Helmend vilayetlerinde yerleşmeye çalıştı, ancak Taliban güçleri tarafından yenilgiye uğratıldı.[73][74][75] Nengrehar'ın bazı bölgelerinde bir dayanak oluşturabildiler ve Taliban'ın hoşnutsuz üyelerini saflarına kattılar.[76] Ağustos 2015'te Özbekistan İslami Hareketi lideri Osman Gazi, DEAŞ'a biat etti ve örgütünün Horasan Vilayeti'nin bir parçası olarak görülmesi gerektiğini açıkladı.[77]
Örgüt, 2016'da ABD kuvvetleri, Afgan hükûmeti [78] ve Taliban'dan gelen saldırıların ardından bazı bölgelerin kontrolünü kaybetti.[79] Hafız Said Han'ın 25 Temmuz 2016'da Afganistan'ın doğusunda ABD tarafından düzenlenen bir dron saldırısında öldürüldüğü bildirildi.[80]
2019'da örgüt yeni bir Pakistan vilayeti duyurdu.[81]
7 Mart 2015'te Boko Haram'ın lideri Ebubekir Şekau, örgütün Twitter hesabından yayınlanan sesli bir mesajla DEAŞ'a bağlılık sözü verdi.[82][83] Ebu Muhammed el-Adnani biadı memnuniyetle karşıladı ve bunu örgütün halifeliğinin Batı Afrika'ya genişlemesi olarak nitelendirdi.[84] Mart 2015 sonundan itibaren DEAŞ yayınları, Boko Haram üyelerinden Batı Afrika Vilayeti'nin üyeleri olarak bahsetmeye başladı.[38] Boko Haram, Nijerya ordusunun ve komşu güçlerin de yardımıyla Kuzey Doğu Nijerya'da ele geçirdikleri toprakların çoğundan uzaklaştırıldığı bir saldırıyla, biadı izleyen yıl içinde önemli toprak kayıpları yaşadı.[85] Boko Haram, 2016'da DEAŞ'ın Ebubekir Şekau liderliğindeki anlaşmazlıklar nedeniyle grubun yeni lideri olarak Ebu Musab el-Barnavi'yi atamasıyla bölünmüştü. Bu, Şekau ve bağımsız olarak çalışmaya devam eden destekçileri tarafından reddedildi.[86][87]
24 Ocak 2022'de küçük Gudumbali kasabası ele geçirildi ve vilayetin başkenti ilan edildi. Ancak, kasaba 26 Ocak'ta Nijerya birlikleri tarafından geri alındı.[88]
Suriye'deki IŞİD militanları 2014'te Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e tehditte bulundu: "İnşallah Çeçenistan'ı ve tüm Kafkasya'yı özgürleştireceğiz. Tahtınız zaten sallandı, tehdit altında ve size geldiğimizde düşecek, çünkü Allah hakikaten bizden yanadır." [89] 2015'in başlarında, Çeçenistan ve Dağıstan'daki Kafkasya Emirliği militan grubunun komutanları, Ebu Bekir el-Bağdadi'ye biat ettiklerini açıkladılar.[90][91] Haziran 2015'te çevrimiçi olarak yayınlanan bir sesli açıklamada, DEAŞ sözcüsü Ebu Muhammed el-Adnani biadı kabul etti ve Ebu Muhammed el-Kadari'yi (Rüstem Asildarov) yeni Kafkas Vilayeti valisi olarak atadı. Bölgedeki diğer militanları da Kadari'ye katılmaya ve onu takip etmeye çağırdı.[39][92] Örgüt, o zamandan beri ara sıra düşük seviyeli saldırılar gerçekleştirdi.[93] Rus güvenlik güçleri Aralık 2016'da Rüstem Asildarov'u öldürdü.[94]
Şubat 2014'te Kudüs Çevresindeki Mücahit Şura Konseyi DEAŞ'a desteğini açıkladı.[95] 2 Nisan 2015'te bu grubun unsurları, İslam Ordusu üyeleri ve Ensar Beytu'l Makdis'in Gazze dalı [96][97] ile birlikte ağırlıklı olarak Gazze Şeridi'nde faaliyet gösterdiği için Gazze'deki DEAŞ olarak da bilinen Şeyh Ömer Hadid Tugayı'nı kurdu.[98]
Somali'de DEAŞ 2015'ten beri faaliyet gösteriyor ve yaklaşık 300 savaşçıdan oluşan küçük bir milis kuvveti olarak kalmasına rağmen, uzmanlar tarafından Puntland'ın hinterlandında bir dizi köyü kontrol etmesinin mümkün olduğu düşünülüyor.[2] Ayrıca, örgüt 2016 yılının sonlarında Kandala kasabasını bir aydan fazla bir süre boyunca ele geçirmeyi ve elinde tutmayı başardı. İlk başta Somali DEAŞ'ı, DEAŞ tarafından resmi olarak tanınmadı,,[99] ancak Aralık 2017'de bir vilayet olarak tanındı.
Ebu Seyyaf, DEAŞ'ın Filipinler'deki en güçlü yan kuruluşudur; DEAŞ'a bağlı başka bir grup da Maute grubudur. Her iki grup da 23 Mayıs 2017'de Marawi şehrinin bazı kısımlarını ele geçirmek için diğer DEAŞ üyeleriyle birlikte çalışarak Marawi Savaşı'nı başlattı.
16 Ekim'de DEAŞ'ın Güneydoğu Asya emiri Isnilon Hapilon, Maute grubunun kalan lideri Omar Maute ile birlikte Filipinler Silahlı Kuvvetleri tarafından öldürüldü. Daha önce, Maute grubunun eş lideri ve Omar'ın kardeşi Abdullah Maute ve diğer beş erkek kardeşi, devam eden karşı saldırılar tarafından etkisiz hale getirildi. Liderlerin ölümünden iki gün sonra Filipinler Silahlı Kuvvetleri, Malezyalı terörist ve üst düzey komutan Mahmud Ahmed'in de başka bir operasyonda öldürüldüğünün tahmin edildiğini söyledi.
Marawi Savaşı hükûmet tarafından 23 Ekim'de bitmiş ilan edildi, bu noktada katılan tüm militanlar başarıyla etkisiz hale getirildi ve DEAŞ'ın Asya'daki genişlemesi etkili bir şekilde engellendi. Hükûmet, savaştan sonra Maute grubunu ortadan kaldırdı.
Aralık 2017'de Maute grubunun kalıntıları, Isnilon Hapilon'un halefi olduğunu iddia eden Ebu Turaifie'nin etrafında toplanarak "Turaifie Grubu" adlı yeni bir grup oluşturmak için yeni üyeler almaya başladı.[100]
Ekim 2017'de, Kongo Demokrtik Cumhuriyeti'nde "Tektanrılılık ve Tektanrılılar Şehri" (MTM) grubunun bir parçası olduğunu ilan eden az sayıda militanı gösteren DEAŞ yanlısı kanallarda bir video ortaya çıktı. Grubun lideri, "Bu, Orta Afrika'daki İslam Devleti'nin Darü'l-İslam'ı" diyerek devam etti ve diğer benzer düşünen kişileri hükûmete karşı savaşa katılmak için MTM topraklarına seyahat etmeye çağırdı. Long War Journal, Kongo'daki bu DEAŞ yanlısı grubun çok küçük görünmesine rağmen, ortaya çıkışının DEAŞ sempatizanlarından kayda değer miktarda ilgi gördüğünü belirtti.[4] 24 Temmuz 2019'da, DEAŞ'ın Orta Afrika Vilayeti olarak ülkedeki varlığına atıfta bulunan ve savaşçıların Ebu Bekir el-Bağdadi'ye biat ettiğini gösteren bir video yayınlandı.[101]
Ağustos 2020'de bir saldırı sırasında Mozambik'te Mocimboa da Praia kasabasının kontrolünü ele geçirdikten sonra, yerel DEAŞ isyancıları burayı eyaletlerinin başkenti ilan etti. Militanlar sonuç olarak Hint Okyanusu'ndaki birkaç adayı ele geçirerek daha da genişlediler ve Vamizi Adası en belirgin olanıydı.[3]
Şubat 2016'da faaliyete başlayan DEAŞ, Jammu & Keşmir şubesi aracılığıyla Hindistan ve Keşmir bölgesinde faaliyet göstermektedir.[102] Horasan Vilayeti, Jammu ve Keşmir'de yerel vilayet lideri İşfak Ahmed Sofi'nin öldürüldüğü çatışmaların ardından 11 Mayıs 2019'da Hindistan Vilayeti'ni ilan etti.[103]
Hindistan Mücahidlerinin eski bir üyesi olan Şafi Armar, DEAŞ'ın Hindistan'daki operasyon şefi oldu.[104] O ve kardeşi Sultan Armar, Hindistan'daki DEAŞ bağlantılı Ansar-ut Tevhid fi Bilad al-Hind ve Janood-ul-Khalifa-e-Hind'i kurdu.[105][106] Janood-ul-Khalifa-e-Hind, Şubat 2020'den beri DEAŞ yanlısı propaganda dergisi Sawt al-Hind'i yayınlıyor.[107]
Bengal Vilayeti, DEAŞ'ın Bangladeş'teki vilayetidir, Bangladeş İslam Devleti örgütü aracılığıyla faaliyet göstermektedir ve Ekim 2015'ten bu yana ülkede saldırıları üstlenmektedir. Cemaat-ül-Mücahid Bangladeş'in bir kolu olan Neo-Cemaat-ül-Mücahid Bangladeş de şubesi olarak faaliyet göstermektedir.[108][109]
Bengal Vilayeti'nin ilk emiri Ebu İbrahim el-Hanif'in Japonya'da yaşayan Bangladeşli bir ekonomist olan Mohammad Saifullah Ozaki (Sajit Chandra Debnath, 1982 doğumlu) olduğuna inanılıyor. 2015 yılında Suriye'ye giden, IŞİD'e katılan ve İslamiyet'i kabul eden bir Hindudur, bildirildiğine göre 2016 Dakka saldırısına liderlik etti. 2019 yılında Irak'ta gözaltına alındı ve vilayetin yeni emiri Ebu Muhammed el-Bengali ilan edildi.[110]
2 Temmuz 2019'da, dünyanın dört bir yanındaki DEAŞ destekçilerinin ve savaşçılarının DEAŞ'a bağlılık yeminlerini yenilediğini gösteren bir dizi videonun parçası olarak, Azerbaycan'dan Kalaşnikof tarzı tüfeklerle silahlanmış üç savaşçının Ebu Bekir el-Bağdadi'ye bağlılık yemini ettiği bir video yayınlandı. Video, DEAŞ tarafından Azerbaycan Vilayeti olarak ilan edilerek resmen yayınlandı.[111]
Türkiye Vilayeti, resmi olarak Temmuz 2019'da DEAŞ yanlısı Türk cihatçıların örgüt lideri Ebubekir el-Bağdadi'ye biat edttiği bir video yayınlandığında ilan edildi. Nisan 2019'da grubun lideri Ebubekir el-Bağdadi'nin ikinci sefer videoda yer aldığı ve beş yıl sonra ilk kez göründüğü bir videoda, resmi tanıtımından önce de Türkiye vilayetine atıfta bulunuldu. Bağdadi, videoda farklı vilayetlere ait dosyalar tutuyordu. Örgüt, bir tanesinin Türkiye Vilayeti olarak etiketlendiğini iddia ediyor.[112][113][114]
DEAŞ'ın ana operasyon üssü, Suriye Demokratik Güçleri tarafından yeniden ele geçirildiği 2017 yılına kadar Suriye'deki Rakka bölgesiydi. Oradan, Levant, Asya ve Afrika'ya yayılmış vilayetlere emirler verildi. Rakka ile Şam, [115] Musul ile Irak ve Mocimboa da Praia ile Orta Afrika dışında bu vilayetlerin çok azı bir başkent ilan etti.[116] Örgüt, ayrıca Orta Asya, eski Osmanlı Balkanları, Güney Doğu Asya ve Afrika'nın kuzey kısmı da dahil olmak üzere Müslüman dünyasının tamamı üzerinde hak iddia ediyordu.[117][118] Bununla birlikte, diğer zamanlarda, eski dünyanın tamamında olduğu kadar yeni dünyanın da tamamında tanımsız vilayetler ile dünya hakimiyeti arzusu da dile getirildi.
Örgüt, bölgesel yönetimine ek olarak, el-Bağdadi'nin yönetimi altındaki yarı-devletin siyasi yönetimi için divanlar (bakanlıklar) kurdu,[140][141] bu bakanlıklar Ebu Eyyub el-Mısri'nin Irak İslam Devleti için kurduğu altyapıyı örnek alarak modellendi.[142]
Divan/Bakanlık | Kuruluş | Görev |
---|---|---|
Terbiye ve Talim Divanı[lower-alpha 29](Eğitim ve Öğretim Bakanlığı) | Temmuz 2014 | Düzenli ve aşırılıkçı bir çerçevede eğitimden sorumludur.[143] İlk bakanı Reda Seyam'dı. |
Hidamat Divanı
(Hizmet Bakanlığı) |
Haziran 2014 | Parklar ve yollar gibi kamusal alanların yönetiminden sorumludur. Örnek olarak Musul'un sanayi bölgesinde inşa edilen ve bölgedeki tıkanıklığı azaltan bir otoyol olan "Hilafet Yolu" verilebilir.[144] |
Rikaz Divanı[lower-alpha 30] | ? | Kârlı kaynakların işlenmesinden ve kullanılmasından sorumludur. Bilinen iki bölümü fosil yakıtları (örneğin petrol) ve eski eserleri yönetir. |
Dâvah ve Mescit (ve Vakıf) Divanı | ? | Dâvah, cami ve dini personel yönetiminden sorumludur. |
Sıhha Divanı
(Sağlık Bakanlığı) |
Haziran 2014 | Sağlık hizmetlerinden ve hastanelerden sorumludur. 2015 yılında İngiliz Ulusal Sağlık Servisi'nin kullandığı logodan esinlenerek oluşturulan bir logoya sahip bir "İslam Devleti Sağlık Servisi" kuruldu.[145] Tüm tıp fakülteleri Eğitim Bakanlığı yerine bu bakanlığa bağlıydı. |
Kabile İlişkileri Divanı | ? | IŞİD'in çekirdek bölgesindeki göçebe kabilelerle uğraşmaktan sorumlu. Grup, El-Şeytat gibi aşiretlere yönelik mezalimler ve örgütün toprak kaybetmesinden sonra elde edilen belgeler, göçebe gruplara yönelik sert bir tavrı yansıtırken diğer belgeler aynı gruplara organize erzak teslimatlarını gösteriyor. Bu divan, Makam olarak da bilinirdi. |
Kamu Güvenliği Divanı | ? | Kamu güvenliği ve casusluk karşıtı operasyonlardan sorumludur. |
Zekât Divanı | Haziran 2014 | Zekâtın toplanıp dağıtılmasından sorumludur. |
Beyt-ül mal Divanı
(Hazine Bakanlığı) |
? | Örgütün finansmanından ve dinardan sorumludur. Musadara Divanı, kamulaştırmalardan sorumludur ve Orta Çağ İslam'ına dayanmaktadır.[146] |
Hisba Divanı | ? | Hisba (dini polis) bu bakanlığa hizmet etti ve örgütün görüşleri çerçevesinde şeriatı kamuoyunda uygulamaktan sorumluydu. |
Adalet Divanı | ? | Adli konuların (İslami mahkeme ile) ve aile ve evlilikle ilgili konuların uygulanmasından ve açıklığa kavuşturulmasından sorumludur. Bu divanın yöntemleri de Orta Çağ İslam'ına dayanmaktadır. |
Halkla İlişkiler Divanı | ? | Örgütün halkla ilişkiler ile sorumlu divanıdır. |
Ziraat Divanı
(Tarım Bakanlığı) |
Haziran 2014 | Tarım ve hayvancılığın düzenlenmesinden sorumludur. RAND tarafından yapılan bir araştırma, yeni yönetim altında ticari araç trafiğinin artmasıyla birlikte, DEAŞ yönetimindeki bölgelerde hasatların nispeten normal olduğunu ortaya koydu. Sadece toprak kaybı ve elektrik gibi kaynaklara erişimin kaybedilmesiyle hasat 2016 civarında bozulmaya başladı.[147] |
Fetva ve Soruşturma Divanı | ? | Fetvaların yayınlanmasından ve açıklanmasından sorumludur. Ayrıca, yayın organı Maktabat el-Himme aracılığıyla eğitim kamplarında kullanılan metin medyasını yazdı ve yayınladı. |
Askeriye Divanı | ? | İslam Devleti Ordusu'ndan ve onun yönetiminden, eğitiminden ve dağıtımından sorumludur.[146] |
Medya Divanı[lower-alpha 31][148] | ? | El-Hayat Medya Merkezi, el-Furkan Medya Vakfı, El-Bayan radyosu, Ecned Vakfı, El-Naba ve Maktabat el-Himme gibi DEAŞ'ın yayın organlarından sorumludur. Aynı zamanda Dabık, Darü'l İslâm, Konstantiniyye, İstok ve daha sonra Rumiye dergilerinin yayınlanmasından da sorumludur. Ayrıca, çevirilerden sorumlu bakanlıktır. |
Fay' ve Ganimet Divanı[lower-alpha 32] | ? | Savaşlardan elde edilen ganimetlerin idaresinden ve dağıtılmasından sorumludur. |
Gayrimenkul Divanı | ? | Gayrimüslimlerden el konulan veya asıl sahipleri tarafından düzenli ve yeni savaşçıları veya sivilleri barındırmak için terk edilen gayrimenkullerden sorumludur.[149] |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.