Loading AI tools
Hastalık Vikipedi'den, özgür ansiklopediden
Afrika tripanosomiyazisi veya uyku hastalığı[1] insan ve hayvanlarda gӧrülen parazitsel bir hastalıktır. Trypanosoma brucei adındaki bir canlı türünden kaynaklanır.[2] İnsanlara bulașabilen iki türü vardır, Trypanosoma brucei gambiense (T.b.g) ve Trypanosoma brucei rhodesiense (T.b.r.).[1] Bildirilen vakaların %98’ine neden olan tür T.b.g.’dir.[1] Her iki türü de hastalıklı çeçe sineği ısırığı ile bulașır ve en ҫok kırsal alanda gӧrülür.[1]
Afrika Tripanosomiyazisi | |
---|---|
![]() | |
Tripanosomiyazinin kan frotisinde boyanmıș hali. | |
Uzmanlık | Enfeksiyon hastalıkları ![]() |
Hastalığın ilk safhasında ateș, bașağrısı, kașıntı ve eklem ağrıları gӧrülür.[1] Bu belirtiler ısırıktan sonra bir ila üҫ hafta iҫerisinde bașlar.[3] İlerleyen hafta ve aylarda, ikinci evre, bilinҫ bulanıklığı, hareket bozukluğu, uzuvlarda hissizlik ve uyku bozukluğu ile bașlar.[1][3] Teșhis kan frotisi veya lenf bezi sıvısı boyandığında parazitin gӧrülmesi üzerine konur.[3] Hastalığın birinci ve ikinci evresi arasındaki ayrımı yapabilmek iҫin ҫoğunlukla omurilik sıvısından lomber ponksiyon yolu ile ӧrnek alınması gerekir.[3]
Hastalığın ilerlemesinin ӧnlenmesi iҫin tehlike altındaki nüfusuta T.b.g iҫin kan taraması uygulaması gerekir.[1] Hastalık nӧrolojik belirtiler bașlamadan erken teșhis edilirse tedavi daha kolaydır.[1] İlk evrede tedavi pentamidine veya suramin isimli ilaҫlarla yapılır.[1] İkinci evrede tedavi eflornithine veya T.b.g iҫin nifurtimox ve eflornithine’nin beraber kullanımını gerektirir.[3] Melarsoprol hastalığın iki türü iҫin de etkili olurken, ciddi yan etkileri olduğu iҫin genellikle sadece T.b.r. iҫin kullanılır.[1]
36 ülkede 70 milyon nüfusu tehdit etmesiyle beraber, bu hastalık genellikle Sahra Altı Afrika'nın, belirli bӧlgelerinde devamlı olarak gӧrülür.[4] Ölümler 2010’da, 1990’da kaydedilen 34,000’den, 9000’e düșmüștür.[5] Tahmini, 30,000 kişi șu anda hasta olmakla beraber 2012’de hastalığın 7000 kişiye daha bulașması beklenmektedir.[1] Vakaların yüzde 80’i Kongo Demokratik Cumhuriyeti iҫinde gӧrülmektedir.[1] Yakın tarihte üҫ büyük salgın gӧrülmüștür: bir tanesi 1896 ila 1906 yıllarında Uganda ve Kongo Havzası'nda; diğer ikisi 1920 ila 1970 yıllarında birden fazla Afrika ülkesinde vuku bulmuștur.[1] Diğer hayvanlar, ӧrneğin inekler de, hastalığı tașıyabilirler ve hastalanabilirler.[1]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.