Loading AI tools
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สหพันธรัฐ (อังกฤษ: federation) หรืออีกชื่อหนึ่งว่า รัฐรวม เป็นรัฐอธิปไตยประเภทหนึ่งซึ่งมีลักษณะของสหภาพรัฐหรือภูมิภาคที่ปกครองตนเองบางส่วน ที่รวมเข้าด้วยกันโดยรัฐบาลกลาง หรือรัฐบาลสหพันธ์ ในสหพันธรัฐ สถานะการปกครองตนเองของรัฐองค์ประกอบนั้นตามแบบได้รับการคุ้มครองตามรัฐธรรมนูญและไม่อาจเปลี่ยนแปลงได้โดยการตัดสินใจฝ่ายเดียวของรัฐบาลกลาง
บทความนี้ไม่มีการอ้างอิงจากแหล่งที่มาใด |
![]() | บทความนี้หรือส่วนนี้ของบทความต้องการปรับรูปแบบ ซึ่งอาจหมายถึง ต้องการจัดรูปแบบข้อความ จัดหน้า แบ่งหัวข้อ จัดลิงก์ภายใน และ/หรือการจัดระเบียบอื่น ๆ คุณสามารถช่วยแก้ไขปัญหานี้ได้โดยการกดที่ปุ่ม แก้ไข ด้านบน จากนั้นปรับปรุงหรือจัดรูปแบบอื่น ๆ ในบทความให้เหมาะสม |
ระบอบการปกครองหรือโครงสร้างตามรัฐธรรมนูญที่พบในสหพันธรัฐนั้นทราบกันในชื่อ ระบอบสหพันธรัฐ เป็นระบอบการปกครองที่ตรงข้ามกับรูปแบบรัฐอีกประเภทหนึ่ง คือ รัฐเดี่ยว ตัวอย่างสหพันธรัฐ เช่น ประเทศเยอรมนี ซึ่งประกอบด้วยสิบหกรัฐ (Länder) ที่รวมเข้ากันเป็นสหพันธ์
สหพันธรัฐนั้นอาจประกอบไปด้วยประชาชนที่หลากหลายทางเชื้อชาติ และมีพื้นที่กว้างใหญ่ (ดังเช่น ความหลากหลายอย่างที่สุดในอินเดีย) แม้สหพันธรัฐจะไม่จำเป็นต้องประกอบด้วยทั้งสองประการที่กล่าวมาก็ตาม สหพันธรัฐนั้นส่วนมากก่อตั้งขึ้นจากความตกลงแต่เดิมระหว่างรัฐอธิปไตยจำนวนหนึ่งโดยตั้งอยู่บนความกังวลหรือผลประโยชน์ร่วมกัน ความตกลงแรกเริ่มได้สร้างเสถียรภาพซึ่งเกื้อหนุนผลประโยชน์ร่วมกันข้ออื่น นำดินแดนที่แตกต่างกันสิ้นเชิงมาใกล้ชิดกัน และให้ดินแดนทั้งหมดมีหลักความเห็น (common ground) กว่าแต่ก่อน ในขณะเดียวกัน ความตกลงนี้ได้รับการรับรองและมีการจัดขบวนการเพื่อผสานรวมกันให้ใกล้ชิดยิ่งขึ้น แต่ก็มีบางช่วง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อปัจจัยวัฒนธรรมร่วมเข้ามาเกี่ยวข้อง เช่น เชื้อชาติหรือภาษา บางขั้นตอนในแบบนี้ถูกเร่งให้เร็วขึ้นหรือบีบอัด
องค์การระหว่างประเทศของกลุ่มประเทศสหพันธรัฐ คือ องค์ประชุมกลุ่มประเทศสหพันธรัฐ (Forum of Federations) มีสำนักงานใหญ่อยู่ที่กรุงออตตาวา รัฐออนตาริโอ ประเทศแคนาดา ซึ่งมีจุดประสงค์ในการแบ่งปันแนวคิดและแนวปฏิบัติในการจัดการระบบการปกครองแบบสหพันธ์ ปัจจุบันมีประเทศสมาชิกทั้งหมด 9 ประเทศ
ในระบอบสหพันธรัฐ รัฐบาลท้องถิ่น (หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า "รัฐบาลองค์ประกอบ") นั้นถือว่ามีอำนาจอธิปไตยในบางส่วน ทั้งยังมีอำนาจเฉพาะที่รัฐบาลกลางไม่สามารถใช้ได้ ส่วนรัฐบาลกลางจะมีอำนาจในการบริหารจัดการระบบราชการส่วนรวม และมีอำนาจในการกำหนดนโยบายทางการทูต ซึ่งรวมไปถึงการค้า การสื่อสาร และการทหาร ซึ่งเป็นอำนาจที่รัฐบาลท้องถิ่นไม่มีในครอบครอง อีกทั้งยังไม่มีสถานะเป็นรัฐอธิปไตยในกฎหมายสากล ซึ่งจะถือว่ารัฐบาลกลางเป็นตัวแทนของรัฐบาลท้องถิ่นทั้งประเทศ
ส่วนใหญ่แล้ว ทั่วทั้งของสหพันธรัฐจะใช้ระบบรัฐบาลกลาง - ท้องถิ่นในการบริหารราชการ แต่ในบางกรณี สหพันธรัฐอาจมีดินแดนที่รัฐบาลกลางเป็นผู้ควบคุมโดยตรง อย่างเช่นประเทศแคนาดาและออสเตรเลียที่รัฐบาลกลางมีอำนาจในการเปลี่ยนหรือยกเลิกขอบเขตอำนาจบริหารของรัฐบาลท้องถิ่นได้ โดยไม่จำเป็นต้องขอความยินยอมก่อน ทำให้ปัจจุบันแต่ละรัฐของสองประเทศนี้มีอำนาจในการปกครองตนเองที่ไม่เท่าเทียมกัน หรือประเทศอินเดีย ที่นอกจากรัฐบาลองค์ประกอบแล้ว ยังมีดินแดนที่อยู่ใต้อาณัติของสหภาพอีกหลายแห่งด้วยกัน และสหรัฐอเมริกาที่มีเขตปกครองพิเศษของรัฐบาลกลาง คือกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. (DC = District of Columbia; เขตปกครองพิเศษโคลัมเบีย) ซึ่งเป็นเขตปกครองพิเศษที่ติดต่อกับรัฐเวอร์จิเนียและรัฐแมริแลนด์ โดยวอชิงตัน ดี.ซี. อยู่ในเขตฝั่งซ้ายของแม่น้ำพอตอแมก (Potomac River) ในกรณีข้างต้น รัฐบาลกลางจะแยกเขตปกครองออกจากการปกครองของรัฐบาลท้องถิ่นดั้งเดิม และใช้พื้นที่ของเขตเป็นที่ตั้งของหน่วยงานราชการต่าง ๆ ตามที่รัฐบาลกลางกำหนด ส่วนใหญ่แล้วเขตการปกครองพิเศษที่รัฐบาลกลางเป็นผู้ควบคุมโดยตรงจะอยู่ใน บริเวณที่มีประชากรเบาบางเกินกว่าที่จะตั้งเป็นรัฐ หรือไม่ค่อยมีคุณค่าทางเศรษฐกิจมากเท่าใดนัก หรือไม่ก็เป็นบริเวณที่เคยมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ เช่นเมืองหลวงของประเทศ
ต้นกำเนิดของสหพันธรัฐ ส่วนใหญ่มีจุดเริ่มต้นมาจากข้อตกลงร่วมกันระหว่างรัฐอธิปไตย ซึ่งอาจเป็นข้อตกลงเพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ทางการค้าหรือการทหาร (ในกรณีของสหรัฐอเมริกา) หรือข้อตกลงระหว่างรัฐเพื่อสถาปนารัฐชนชาติเดียว ที่รวบรวมเขตแดนจากรัฐต่าง ๆ ที่มีเชื้อชาติเดียวกันเข้ามารวมกันเป็นประเทศเดียว (ในกรณีของเยอรมนี) อย่างไรก็ดี ต้นกำเนิดและความเป็นมาของแต่ละชาติย่อมแตกต่างกัน อย่างในออสเตรเลีย ที่สถาปนาสหพันธรัฐจากการอนุมัติของประชาชนผ่านการลงคะแนนเสียงในประชามติ รัฐธรรมนูญออสเตรเลีย ในขณะที่ประเทศบราซิลเคยใช้ทั้งระบอบสหพันธรัฐและการปกครองแบบรัฐเดียว บราซิลในปัจจุบันประกอบไปด้วยรัฐที่มีอาณาเขตเหมือนในยุคเริ่มแรกที่เพิ่งมี การตั้งอาณานิคมในบราซิลโดยชาวโปรตุเกส ซึ่งในปัจจุบันก็ยังคงมีความสำคัญในหลาย ๆ ด้านต่อประเทศ และรัฐใหม่ที่ถูกตั้งขึ้นมาโดยรัฐบาลกลาง โดยรัฐล่าสุดถูกตั้งขึ้นมาผ่านรัฐธรรมนูญในปี พ.ศ. 2531 โดยมีจุดประสงค์หลักคือเป็นที่ตั้งให้กับหน่วยงานบริหารราชการ
ปีสถาปนา (ค.ศ.) | ประเทศ | ประเภท [t 1] |
ลักษณะ | เขตการปกครองระดับสูงสุด | รัฐร่วม | พื้นที่ของรัฐบาลกลาง |
---|---|---|---|---|---|---|
1853 | ![]() |
ส | ประธานาธิบดี | รัฐ | 23 รัฐ | 1 นครปกครองตนเอง |
1901 | ![]() |
ร | รัฐสภา | รัฐและดินแดน | 6 รัฐ | 3 ดินแดนภายใน 7 ดินแดนภายนอก |
1920 | ![]() |
ส | รัฐสภา | รัฐ | 9 รัฐ | |
1993 | ![]() |
ร | รัฐสภา | เขตปกครอง | 3 ประชาคม, 3 แคว้น | 3 พื้นที่กรรมาธิการชุมชน |
1995 | ![]() |
ส | รัฐสภา | ประเทศ | 2 ประเทศ | 1 เขตปกครองตนเอง |
1889 | ![]() |
ส | ประธานาธิบดี | รัฐ | 26 รัฐ 1 เขตสหพันธ์ |
|
1867 | ![]() |
ร | รัฐสภา | รัฐและดินแดน | 10 รัฐ | 3 ดินแดน |
1995 | ![]() |
ส | รัฐสภา | รัฐ | 11 รัฐ | 2 นครพิเศษ |
1949 | ![]() |
ส | รัฐสภา | รัฐ | 16 รัฐ | |
1947 | ![]() |
ส | รัฐสภา | รัฐและดินแดนสหภาพ | 28 รัฐ | 8 ดินแดนสหภาพ |
2005 | ![]() |
ส | รัฐสภา | เขตผู้ว่าการ | 19 เขตผู้ว่าการ | |
1963 | ![]() |
ร | รัฐสภา | รัฐและดินแดนสหพันธ์ | 13 รัฐ | 3 ดินแดนสหพันธ์ |
1824 | ![]() |
ส | ประธานาธิบดี | รัฐ | 31 รัฐ 1 มหานคร |
|
1979 | ![]() |
ส | ประธานาธิบดี | รัฐ | 4 รัฐ | |
2015 | ![]() |
ส | รัฐสภา | รัฐ | 7 รัฐ | |
1960 | ![]() |
น | ประธานาธิบดี | รัฐ | 36 รัฐ | 1 นครหลวงสหพันธ์ |
1947 | ![]() |
ส | รัฐสภา | แคว้นและดินแดน | 4 แคว้น | 2 ดินแดนปกครองตนเอง 1 นครหลวงสหพันธ์ |
1992 | ![]() |
ส | กึ่งประธานาธิบดี | แคว้น สาธารณรัฐ และดินแดน | 46 แคว้น 22 สาธารณรัฐ 9 ดินแดน 4 เขตปกครองตนเอง 3 นครสหพันธ์ 1 แคว้นปกครองตนเอง |
|
1983 | ![]() |
ร | รัฐสภา | รัฐ | 1 รัฐ | 1 เกาะ |
2012 | ![]() |
ส | รัฐสภา | รัฐ | 5 รัฐ | |
2011 | ![]() |
ส | ประธานาธิบดี | รัฐ | 10 รัฐ | 3 เขตบริหาร |
1956 | ![]() |
ส | คณะผู้ยึดอำนาจการปกครอง | รัฐ | 18 รัฐ | |
1848 | ![]() |
ส | คณะผู้อำนวยการ | รัฐ | 26 รัฐ | |
1971 | ![]() |
ร | กึ่งราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ | รัฐ | 7 รัฐ | |
1776 | ![]() |
ส | ประธานาธิบดี | รัฐและดินแดน | 50 รัฐ | 1 นครหลวงสหพันธ์ 16 ดินแดน |
1863 | ![]() |
ส | ประธานาธิบดี | รัฐ | 23 รัฐ | 1 เขตนครหลวง 1 เขตพึ่งพาสหพันธ์ |
ประเทศ | ตั้งแต่ - จนถึง
(ค.ศ.) |
รัฐร่วม | หมายเหตุ |
---|---|---|---|
จักรวรรดิเยอรมัน | 1871 - 1918 | 25 รัฐ (สมาชิกของรัฐบาลกลาง) | |
เซอร์เบียและมอนเตเนโกร | 1992 - 2003 | 2 ประเทศ | รวมกันเป็นประเทศ ก่อนที่จะแยกออกจากกันในปี 2006 |
สหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมยูโกสลาเวีย | 1945 - 1992 | 6 ประเทศ | |
เยอรมนีตะวันออก | 1949 - 1952 | 5 รัฐและเบอร์ลินตะวันออก | |
สหพันธรัฐโรดีเชียและไนแอซาแลนด์ | 1952 - 1963 | 3 เขต | |
สหภาพโซเวียต | 1922 - 1991 | 15 ประเทศ | รวมกันเป็นสหภาพ |
สมาพันธรัฐเยอรมันเหนือ | 1867 - 1871 | 22 รัฐ | |
สมาพันธรัฐอเมริกา | 1861 - 1865 | 13 รัฐ และ 1 ดินแดนพิเศษ | |
สหรัฐอินโดนิเซีย | 1949 - 1950 | 16 เขต | |
สหรัฐโคลอมเบีย | 1863 - 1866 | 9 รัฐ | |
สเปน | 1873 - 1874 | 15 รัฐ | |
สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก | 1964 - 1967 | 26 จังหวัด | |
สาธารณรัฐไวมาร์ | 1919 - 1933 | 18 รัฐ | 17 รัฐในปี 1929 |
สาธารณรัฐสังคมนิยมเชโกสโลวัก | 1948 - 1990 | 2 ประเทศ | |
สหพันธรัฐออสเตรีย | 1934 - 1938 | 8 เขต |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.