From Wikipedia, the free encyclopedia
Çerkezët gjithashtu të njohur me edonimin e tyre Adigje (Çerkezisht: Адыгэхэр, Adıgəxər; Rusisht: Ады́ги, Adyg) janë një grup etnik çerkez veriperëndimor vendas në Çerkezi, shumica e të cilëve u migruan në Turqi dhe Lindjen e Mesme (ku shumica e tyre jetojnë sot) gjatë gjenocidit çerkez, pas Luftës Ruso-Çerkeze.[27]
Adigjezët | |
---|---|
![]() Fëmijët rus me veshje tradicionale çerkeze | |
Popullsia e përgjithshme | |
Rreth 5 milionë ![]() | |
Rajone me popullsi të konsiderueshme | |
![]() | 2,000,000–3,000,000 ![]() |
![]() | 718,729 ![]() |
![]() | 250,000 ![]() |
![]() | 80,000–120,000 ![]() |
![]() | 50,000 ▼ |
![]() | 40,000 ![]() |
![]() | 35,000 ▼[12] |
![]() | 34,000 ![]() |
![]() | 25,000 ![]() |
Stampa:Country data Saudi Arabia Arabia Saudite | 23,000 ![]() |
![]() | 4,000–5,000 ![]() |
![]() | 1,257 ▼[17] |
![]() | 1,200 ▼[13] |
![]() | 1,001 ▼[18] |
![]() | 1,000 ▼[19][20][21] |
![]() | 500 ![]() |
![]() | 116 ▼[23] |
![]() | 54 ▼[24] |
Gjuhët | |
Dialektet çerkeze (përfshirë dialektet e Çerkishtes Lindore dhe Çerkishtes Perëndimore) e folur nga 20% të çerkezëve gjithashtu turqisht, rusisht, anglisht, arabisht, hebraisht | |
Fetë | |
Fillimisht Islami Kisha Ortodokse Lindore[25] Khabzeism[26] | |
Grupe etnike të lidhura | |
Abhazianët Abazianët |
Në të kaluarën, çerkezët kryesisht flisnin gjuhët çerkeze, me dy dialekte kryesore dhe nën-dialekte të shumta, por gjuha çerkeze është harruar kryesisht dhe sot vetëm afërsisht 20-40% e çerkezëve mund të flasin gjuhën e tyre, ndërsa shumica e çerkezëve flasin turqisht, rusisht, anglisht, arabisht dhe hebraisht. Shumica dërrmuese e çerkezëve janë myslimanë.[28]
Historikisht, Çerkezia është ndarë nga administratat sovjetike dhe ruse në republikat e ditëve moderne të Adigjesë, Kabardino-Ballkarisë, Karaçaj-Çerkezisë dhe Krasnodar Krai, si dhe në pjesët jugperëndimore të Stavropol Krai dhe Oblastit Rostov. Në përputhje me rrethanat, çerkezët ose adigjetë janë përcaktuar gjithashtu si më poshtë: Adigjetë në Adigje, Kabardianët në Kabardino-Ballkaria, Cherkess në Karaçaj-Çerkezi dhe Shapsug në Krasnodar Krai, edhe pse të katër janë në thelb të njëjtët njerëz. Sot, rreth 800,000 çerkezë mbeten në Çerkezinë historike ndërsa 4,500,000 jetojnë në mërgim. Organizata e Përfaqësuar e Kombeve dhe Popujve vlerësoi në fillim të viteve 1990 se ka deri në 3.7 milion çerkezë në diasporë (në mbi 50 vende) jashtë republikave titullar çerkeze (që do të thotë se vetëm një në shtatë "çerkezë etnikë" jeton në atdheun e tyre ), dhe se, nga këta 3.7 milion, më shumë se 2 milion jetojnë në Turqi, 300,000 në Levant (kryesisht në Jordaninë e sotme dhe Siri) si dhe Irak. Një shtesë prej 50,000 jeton në Evropën Perëndimore dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës.