From Wikipedia, the free encyclopedia
Mbretëria e Rumanisë (rumanisht: Regatul României) ishte një monarki kushtetuese që ekzistonte në Rumani nga 13 mars (S.V.) / 25 mars 1881 me kurorëzimin e princit Karl të Hohenzollern-Sigmaringen si Mbret Carol I (duke filluar kështu familja mbretërore rumune), deri në vitin 1947 me abdikimin e mbretit Michael I dhe shpallja e Republikës Popullore Rumune nga parlamenti rumun.
Mbretëria e Rumanisë Regatul României
| |||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1881–1947 | |||||||||||||||||||||
Parimi: Nihil Sine Deo ("Asgjë pa Zotin") | |||||||||||||||||||||
Himni:
| |||||||||||||||||||||
![]() Mbretëria e Rumanisë më 1939 | |||||||||||||||||||||
Kryeqyteti |
| ||||||||||||||||||||
Gjuhët zyrtare | Rumune[1] | ||||||||||||||||||||
Gjuhët e zakonshme | List
| ||||||||||||||||||||
Besimi | Kisha Ortodokse Rumune (fe shtetërore)[2] | ||||||||||||||||||||
Qeveria | |||||||||||||||||||||
Lloji i qeverisjes | Monarkia kushtetuese parlamentare unitare nën një
| ||||||||||||||||||||
Mbreti | |||||||||||||||||||||
• 1881–1914 | Carol I | ||||||||||||||||||||
• 1914–1927 | Ferdinand I | ||||||||||||||||||||
• 1927–1930 | Michael I (sundimi i 1-rë) | ||||||||||||||||||||
• 1930–1940 | Carol II | ||||||||||||||||||||
• 1940–1947 | Michael I (sundimi i 2-të) | ||||||||||||||||||||
Kryeministri | |||||||||||||||||||||
Kuvendi | Parlamenti (1881-1937; 1939-1940) S'ka (sundim me dekret) (1937-1939; 1940-1946) Kuvendi i Deputetëve (1946-1947) | ||||||||||||||||||||
Senati (1881-1937; 1939-1940) | |||||||||||||||||||||
Kuvendi i Deputetëve (1881-1937; 1939-1940; 1946-1947 (si ligjislaturë njëdhomëshe) | |||||||||||||||||||||
Epoka historike | |||||||||||||||||||||
13 mars 1881 | |||||||||||||||||||||
10 gusht 1913 | |||||||||||||||||||||
• Traktati i Trianonit | 4 June 1920 | ||||||||||||||||||||
• Kushtetuta e miratuar | 29 mars 1923 | ||||||||||||||||||||
• Kushtetuta e miratuar | 20 shkurt 1938 | ||||||||||||||||||||
• Shteti Legjionar Kombëtar | 14 shtator 1940 | ||||||||||||||||||||
• Rebelimi i Gardës së Hekurt | 21 janar 1941 | ||||||||||||||||||||
• Grusht shteti i Mbretit Michael | 23 gusht 1944 | ||||||||||||||||||||
• Okupimi sovjetik | 12 shtator 1944 | ||||||||||||||||||||
• Qeveri e kontrolluar nga komunistët | 6 mars 1945 | ||||||||||||||||||||
• Republika e shpallur | 30 dhjetor 1947 | ||||||||||||||||||||
Sipërfaqja | |||||||||||||||||||||
1915[b] | 137,903 km2 (53,245 sq mi) | ||||||||||||||||||||
1940[b][c] | 295,049 km2 (113,919 sq mi) | ||||||||||||||||||||
Popullsia | |||||||||||||||||||||
• 1915[b] | 7,900,000 | ||||||||||||||||||||
20,058,378 | |||||||||||||||||||||
Ekonomia | |||||||||||||||||||||
PBB (zyrtare) | Përllogaritje 1938[d] | ||||||||||||||||||||
• Gjithsej | $2.834 billion | ||||||||||||||||||||
Monedha | Leu rumun | ||||||||||||||||||||
Të dhëna të tjera | |||||||||||||||||||||
Kodi ISO 3166 | RO | ||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||
|
Nga viti 1859 deri në 1877, Rumania evoluoi nga një bashkim personal i dy principatave vasale (Moldavia dhe Vllahia) nën një princ të vetëm në një principatë autonome me një monarki Hohenzollern. Vendi fitoi pavarësinë e tij nga Perandoria Osmane gjatë Luftës Ruso-Turke të 1877-1878 (e njohur në vend si Lufta për Pavarësi Rumune), pas së cilës u detyrua të lëshonte pjesën jugore të Besarabisë në këmbim të Dobrujës Veriore. Territori i mbretërisë gjatë mbretërimit të mbretit Carol I, midis 13 (S.V.) / 25 mars 1881 dhe 27 shtator (S.V.) / 10 tetor 1914 nganjëherë referohet si Mbretëria e Vjetër Rumune, për ta dalluar atë nga "Rumania e Madhe", e cila përfshinte provincat që u bënë pjesë e shtetit pas Luftës së Parë Botërore (Besarabia, Banati, Bukovina dhe Transilvania).
Me përjashtim të gjysmës jugore të Bukovinës dhe Transilvanisë, këto territore iu dorëzuan vendeve fqinje në vitin 1940, nën presionin e Gjermanisë Naziste ose Bashkimit Sovjetik. Pas shfuqizimit të kushtetutës së vitit 1923 nga Mbreti Carol II më 1938, Mbretëria e Rumanisë u bë një monarki absolute, vetëm për t'u bërë një diktaturë ushtarake nën Ion Antonescu më 1940 pas abdikimit të detyruar të Mbretit Carol II, me pasardhësin e tij, Mbretin Michael I duke qenë një figurë pa fuqi politike efektive. Emri i vendit u ndryshua në Rumania Legjionare.
Fushata katastrofike e Luftës së Dytë Botërore në anën e Fuqive të Boshtit çoi në grushtin e shtetit të mbretit Michael kundër Ion Antonescu në vitin 1944, si rezultat i të cilit Mbretëria e Rumanisë u bë përsëri një monarki kushtetuese dhe kaloi anën e aleatëve, duke rimarrë Transilvaninë Veriore. Ndikimi i Bashkimit Sovjetik fqinj dhe politikat e ndjekura nga qeveritë e koalicionit të dominuar nga komunistët çuan përfundimisht në shfuqizimin e monarkisë, me Rumaninë që u bë një shtet satelit sovjetik si Republika Popullore e Rumanisë në ditën e fundit të vitit 1947.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.