From Wikipedia, the free encyclopedia
Kanji ( 漢字, shqiptimi fonetik:[kaɲdʑi] , shqip: Kanxhi) janë karaktere kineze logografike të marra nga familja kineze e shkrimeve used in the writing of Japanese.[1] Ato u bënë pjesë e rëndësishme e sistemit të shkrimit japonez gjatë kohës së Japonishtes së vjetër dhe përdoren akoma, së bashku me rrokëshet e derivuara: hiragana and katakana.[2][3] Karakteret kanë shqiptime japoneze; shumica kanë dy, me një të bazuar mbi tingullin kinez. Disa karaktere u shpikën në Japoni duke ndërtuar përbërësit e karaktereve nga karaktere të tjera kineze. Pas Restaurimit Meixhi, Japonia bëri përpjekje për ti thjeshtuar karakteret, sipas një proçesi të ngjashëm me atë që do të përdorej më vonë në Kinë. Këto përpjekje u bënë me qëllim për të rritur arsimimin e popullit. Që prej viteve 1920, qeveria japoneze ka publikuar periodikisht listat e karaketereve për të përmirësuar arsimimin e popullsisë mes gjithë atij lëmi kanxhish. Ka pothuajse 3,000 kanxhi që përdoren në emrat japonezë dhe në komunikimin e përditshëm.
Termi kanji në japonisht fjalë për fjalë do të thotë "karaktere Han ". [4] Është shkruar në japonisht duke përdorur të njëjtat karaktere si në kinezishten tradicionale dhe të dyja i referohen sistemit të shkrimit të karaktereve të njohur në kinezisht si hanzi ( 汉字 " karakteret Han "). [5] Përdorimi domethënës i simboleve kineze në Japoni filloi së pari të përhapet rreth shekullit të 5-të pas Krishtit dhe që atëherë ka pasur një ndikim të thellë në formësimin e kulturës, gjuhës, letërsisë, historisë dhe të dhënave japoneze. [6] Artefaktet e gurit të bojës në vendet arkeologjike që datojnë në periudhën e hershme Yayoi u zbulua se përmbanin karaktere kineze. [7]
Megjithëse disa karaktere, siç përdoren në japonisht dhe kinezisht, kanë kuptime dhe shqiptime të ngjashme, të tjerët kanë kuptime ose shqiptime që janë unike për njërën ose tjetrën gjuhë. Për shembull,誠do të thotë 'i sinqertë' në të dyja gjuhët, por shqiptohet makoto ose sei në japonisht, dhe chéng në kinezishten standarde mandarine . Karakteret individuale kanji të shpikur në Japoni, ose fjalët shumë-kanji të krijuara në japonisht, kanë ndikuar dhe janë huazuar gjithashtu në gjuhën kineze, koreane dhe vietnameze kohët e fundit. Për shembull, fjala për telefon ,電話denwa në japonisht, kalket si diànhuà në mandarinisht kinezisht, điện thoại në Vietnamisht dhe 전화 jeonhwa në koreanisht. [8]
Karakteret kineze erdhën fillimisht në Japoni me vula zyrtare, letra, shpata, monedha, pasqyra dhe sende të tjera zbukuruese të importuara nga Kina . [9] Shembulli më i hershëm i njohur i një importi të tillë ishte vula e artë e Mbretit të Na, e dhënë nga perandori Guangwu i Hanit një emisari Wa në vitin 57 pas Krishtit. [10] Në vendet arkeologjike të periudhës Yayoi janë gjetur edhe monedha kineze, si dhe gurë boje nga shekulli i parë pas Krishtit. [6] [7] Megjithatë, populli japonez i asaj epoke ndoshta kishte pak ose aspak ide rreth këtij shkrimi, dhe ata do të mbeteshin relativisht analfabetë deri në shekullin e pestë pas Krishtit, kur shkrimi në Japoni u bë më i përhapur. [6] Sipas Nihon Shoki dhe Kojiki , një studiues gjysmë legjendar i quajtur Wani u dërgua në Japoni nga Mbretëria (Koreane) Baekje gjatë mbretërimit të perandorit Ōjin në fillim të shekullit të pestë, duke sjellë me vete njohuri për konfucianizmin dhe karakteret kineze. [11]
Në kohët e lashta, letra ishte aq e rrallë sa njerëzit i shkruanin kanxhit në shirita të hollë, drejtkëndorë druri, të quajtur mokkan (木簡). Këto dërrasa druri përdoreshin për komunikim ndërmjet zyrave qeveritare, etiketat për mallrat e transportuara ndërmjet vendeve të ndryshme dhe praktikën e shkrimit. Kanxhi më i vjetër i shkruar në Japoni, i zbuluar deri më tani, ishte shkruar me bojë në dru si një rrip druri i datuar në shekullin e 7-të, një regjistrim tregtimi për rroba dhe kripë.
Në japonishten moderne, kanxhit përdoren për të shkruar disa fjalë ose pjesë fjalësh (zakonisht fjalë me përmbajtje si emrat, rrënjët e mbiemrave dhe rrënjët e foljeve ), ndërsa hiragana përdoren për të shkruar folje të lakuara dhe mbaresa mbiemrash, plotësues fonetikë për të sqaruar leximet ( okurigana ), pjesëzat dhe fjalët e ndryshme që nuk kanë kanxhi ose kanxhit e të cilave konsiderohen të paqarta ose shumë të vështira për t'u lexuar ose mbajtur mend. Katakana përdoret më së shumti për të përfaqësuar onomatopetë, fjalë të huazuara jo-japoneze (përveç atyre të huazuara nga kinezishtja e lashtë ), emrat e bimëve dhe kafshëve (me përjashtime) dhe për theksimin e fjalëve të caktuara.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.