මථුරා සිංහ කුළුණු ශීර්ෂය
From Wikipedia, the free encyclopedia
මථුරා සිංහ කුළුණු ශීර්ෂය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මධ්ය ඉන්දියාවේ මථුරාවලින් හමුවූ ඉන්දු-සිතියානු වැලිගල් කුළුණු ශීර්ෂයකි. මෙය ක්රි.ව. 1වන සියවසේ පළමු දශකය (ක්රි.ව. 1-10) අයත් යැයි කාලනිර්ණය කොට ඇත.[1] මෙය පූජා කොට ඇත්තේ මථුරා ප්රදේශයේ උතුරු ක්ෂත්රප පාලකයකු වූ රජුවුලගේ රාජ්ය සමයේ ය.
මථුරා සිංහ කුළුණු ශීර්ෂය | |
---|---|
මථුරා සිංහ කුළුණු ශීර්ෂය (බ්රිතාන්ය කෞතුකාගාරය) | |
මාධ්යය | රතු වැලිගල් |
ප්රමාණය | අඟල් 16.75 (කෙළවරක සිට අනෙක් කෙළවරට) |
නිර්මාණය වූයේ | ක්රි.ව. 1-10 |
සොයාගනු ලැබූයේ | මධ්ය ඉන්දියාවේ මථුරා |
වර්තමාන පිහිටුම | බ්රිතාන්ය කෞතුකාගාරය, ලන්ඩන් |
මෙම කුළුණු ශීර්ෂය කැනීම් කොට සොයාගන්නා ලද්දේ 1869දී භග්වාන් ලාල් ඉන්ද්රජි විසිනි.[2] මෙය වයඹදිග ඉන්දියාවේ ඛරෝෂ්ඨි අක්ෂරවලින් ලියන ලද ප්රාකෘත අභිලේඛනයකින් සමන්විත විය.[3] මෙම කුළුණු ශීර්ෂය නිර්මාණය කොට තිබෙන්නේ "කීර්තිමත් රජ මුකි සහ ඔහුගේ අශ්වයාගේ" (මුකි යනු මෝවෙස් යැයි අනුමාන කෙරේ) අවමංගල උත්සවය පැවති අවස්ථාවේ ය.
මෙම කුළුණු ශීර්ෂයෙහි විස්තර වන ආකාරයට අනෙකුත් ප්රදානයන් අතර අයාසියා රැජින විසින් ලබා දුන් බුදුන් වහන්සේගේ ධාතුවක් සහිත ස්තූපයක් ද විය. අයාසියා රැජින යනු "මථුරාවේ ඉන්දු-සිතියානු පාලක ෂත්ර රජුවුලගේ අගබිසවයි". ඇයව විස්තර කොට ඇත්තේ "ඛරාහොස්තෙස්ගේ දියණිය" ලෙසයි. (බලන්න: පහළ දැක්වෙන මථුරා සිංහ කුළුණු ශීර්ෂයේ අභිලේඛනය) මෙම සිංහ කුළුණු ශීර්ෂය මගින් මථුරාවේ ඉන්දු-සිතියානු ක්ෂත්රපයින් කිහිප දෙනකුගේ පෙළපත පිළිබඳ සඳහන් කරයි. එහි දැක්වෙන්නේ රජුවුලගේ පුත් සෝදස ඔහුගෙන් පසු සිහසුනට පත්වූ බවත්, මථුරාව සිය අගනුවර කොටගත් බවත් ය.
මෙම කුළුණු ශීර්ෂයෙහි මධ්යයේ බෞද්ධ ත්රිරත්න සංකේතයක් වේ. මෙමගින් ඉන්දු-සිතියානුවන් බුදු දහමේ ප්රගමනයට දායක වූ බව තවදුරටත් සනාථ කරයි.
මෙහි අභිලේඛනය මගින් මහාසාංඝිකවරුනට එරෙහිව සර්වස්තිවාදීන්ට සහාය දක්වමින් රචනා කොට ඇති බව පෙනෙන්නට තිබේ.[4]
වර්තමානයේ මෙම කුළුණු ශීර්ෂය බ්රිතාන්ය කෞතුකාගාරයේ ජෝසෆ් ඊ. හෝටන්ග් ගැලරියෙහි ප්රදර්ශනයට තබා ඇත.