![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/National_Liberation_War_collage.jpg/640px-National_Liberation_War_collage.jpg&w=640&q=50)
Drugi svjetski rat u Jugoslaviji
From Wikipedia, the free encyclopedia
Drugi svjetski rat na području Jugoslavije je formalno počeo napadom njemačkih i italijanskih snaga na Kraljevinu Jugoslaviju 6.4. 1941., a završio 15.5. 1945. s kapitulacijom osovinskih snaga na Balkanu.
Jugoslavenski front | |||||
---|---|---|---|---|---|
Segment Drugog svjetskog rata | |||||
![]() | |||||
| |||||
Sukobljene strane | |||||
Saveznici:![]() ![]()
|
Sile Osovine:![]()
Marionetski režimi:
Ostali: | ||||
Komandanti i vođe | |||||
![]()
|
![]() ![]()
|
Prije tog datuma su neprijateljstva na teritoriji Istre i primorja[5] formalno započela 10.6. 1940. kada je fašistička Italija objavila rat Velikoj Britaniji i Francuskoj, a stvarno dan prije aprilskog rata napadom njemačkih snaga na garnizon Jugoslavenske vojske kod Đerdapa, a nakon 15.5. 1945. su bilježeni manji okršaji jugoslavenskih snaga sigurnosti s ostacima poraženih četničkih i ustaških jedinica.
Iako je regularna Jugoslovenska vojska poražena, organizovan je masovni pokret otpora, predvođen Komunističkom partijom Jugoslavije. U toku oslobodilačke borbe partizanska gerila je izrasla u Narodnooslobodilačku vojsku Jugoslavije, koja se borila protiv okupatora i njihovih slugu. Mihailovićevi četnici su također započeli kao pokret otpora, ali su tokom rata uspostavili saradnju sa Osovinom. Paralelno sa ratom protiv okupatora, u srpskim krajevima je vođen i bespoštedni rat partizana i četnika:
S jedne strane našla se partizanska, organizovana i disciplinovana vojska koja je, uz stalnu borbu protiv okupatora, vodila i borbu za revolucionarni preokret i uvođenje komunizma. S druge strane bila je slabo organizovana, nedisciplinovana i nedovoljno subordinirana Jugoslovenska vojska u otadžbini koja je rat otpočela kao pokret otpora, ali je u Srbiji, već u jesen 1941, ušla u kolaboraciju sa okupacionim snagama pokušavajući da se, na prvom mestu, bori protiv komunistički orijentisanih partizanskih jedinica.[6]
Nemci su krajem 1943. ocenili da situacija u Jugoslaviji nije više stvar neke "okupirane teritorije", već dobija značaj koji je odlučujući za rat, otvaranjem fronta u neposrednoj blizini granice Rajha.[7] Partizani su, uz podršku saveznika, vodili borbu za oslobođenje od okupatora i dolazak na vlast, dok su četničke jedinice, vremenom ostavši bez savezničke podrške, ušle u potpunu kolaboraciju na svim nivoima u pokušaju da spreče dolazak ideoloških protivnika na vlast.[6]
Nakon pet godina borbe, fašističke snage su pobeđene a Jugoslavija oslobođena 5. 1945. godine, u saradnji sa Crvenom armijom i zapadnim Saveznicima.