Loading AI tools
gatunek ssaka z rzędu trąbowców Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Słoń indyjski[20] (Elephas maximus) – gatunek ssaka z rodziny słoniowatych (Elaphidae), jeden z trzech żyjących gatunków rodziny słoniowatych, zamieszkujący lasy i zarośla Azji Południowej i Południowo-Wschodniej.
Elephas maximus | |||||
Linnaeus, 1758[1] | |||||
![]() | |||||
Systematyka | |||||
Domena | |||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | |||||
Typ | |||||
Podtyp | |||||
Gromada | |||||
Infragromada | |||||
Rząd | |||||
Rodzina | |||||
Rodzaj | |||||
Gatunek |
słoń indyjski | ||||
| |||||
Podgatunki | |||||
| |||||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[19] | |||||
![]() | |||||
Zasięg występowania | |||||
![]() Zasięg występowania słonia indyjskiego w czasach historycznych (kolor różowy) i na początku XXI wieku (kolor czerwony) |
Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz nadając mu nazwę Elephas maximus[1]. Miejsce typowe to Sri Lanka[21][22][23]. Okaz typowy (lektotyp) to czaszka i szkielet pozaczaszkowy (sygnatura MZUF 734) ze zbiorów Museo di Storia Naturale dell’Università di Firenze[24]. Jedyny żyjący współcześnie przedstawiciel rodzaju Elephas[21][23][25].
Ostatnie prace oparte na danych genetycznych dostarczyły dowodów na to, że słonie z Borneo mogą być odrębnym podgatunkiem – borneensis – różnice fenologiczne potwierdzają sugerowaną klasyfikację, a słonie występujące na Borneo reprezentują najmniejszą istniejącą populację regionalną[23]. Do różnic morfologicznym między poszczególnymi podgatunkami zalicza się rozmiar ciała i ucha, kształt i rozmiar ciosu oraz liczbę żeber[23]. Podgatunek ze Sri Lanki ma dużą głowę w stosunku do ciała, bardziej powszechna jest różowa pigmentacja skóry, a większość osobników jest pozbawiona ciosów, natomiast słonie z Sumatry są mniejsze niż inne podgatunki (z wyjątkiem słoni z Borneo) i mają 20 żeber (u pozostałych podgatunków jest ich 19)[23].
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają trzy podgatunki[23]. Podstawowe dane taksonomiczne podgatunków (oprócz nominatywnego) przedstawia poniższa tabelka:
Podgatunek | Oryginalna nazwa | Autor i rok opisu | Miejsce typowe |
---|---|---|---|
E. m. indicus | Elephas indicus | G. Cuvier, 1797 | Według oryginalnego opisu „Indie” (fr. des Indes); Deraniyagala (1955) sugeruje że był to okaz z Cejlonu, ale analiza opisu Cuviera tego nie potwierdza[26]. |
E. m. sumatranus | Elephas sumatranus | Temminck, 1847 | Sumatra[27]. |
Słoń indyjski występuje na obszarze południowej i południowo-wschodniej Azji zamieszkując w zależności od podgatunku[23][20]:
Długość ciała (włącznie z trąbą) 550–640 cm, długość ogona 120–150 cm, wysokość w kłębie samic 240–250 cm, samców 270–340 cm; masa ciała samic około 2720 kg (maksymalnie do 4160 kg), samców około 3600 kg (maksymalnie do 6000 kg)[32][25]. Głowa duża, czoło płaskie, nad oczami po obydwu stronach dwa półokrągłe guzy kostne, uszy znacznie mniejsze niż u słonia afrykańskiego, ciosy niewielkich stosunkowo rozmiarów występują u większości samców, natomiast u samic są one rzadko spotykane (największe ciosy słoni indyjskich miały długość 3,02 m i masę 39 kg). Trąba zakończona jest jednym wyrostkiem chwytnym. Posiadają krótką szyję oraz krępy tułów. Słonie mają słupowate kończyny zakończone szeroką okrągłą stopą zawierającą warstwę amortyzacyjną zbudowaną z tkanki chrzęstnej i tłuszczowej. Słonie chodzą na czubkach palców zakończonych pięcioma paznokciami w kończynach przednich, trzema lub czterema w tylnych. Ciało pokrywa gruba, marszczona skóra o grubości 2-4 cm, prawie bezwłosa, rzadkie włosy występują na grzbiecie i karku, dłuższe stanowią zakończenie ogona. Słonie porozumiewają się ze sobą dźwiękami o bardzo niskiej częstotliwości, niesłyszalnymi dla ucha ludzkiego, które są odbierane przez te zwierzęta na duże odległości (ponad 2 km).
Słoń indyjski żyje w stadach złożonych przeważnie z 8-10 samic z młodymi, w obrębie stada panuje ścisła hierarchia. W terenie górzystym porusza się nadzwyczaj sprawnie (w marszu osiąga 7-15 km/h), niemal bezgłośnie i prawie nie pozostawiając śladów (nacisk na 1 cm² powierzchni stopy wynosi tylko 400-600 g). Doskonale pływa i chętnie kąpie się w błotnistych sadzawkach. Pożywienie słoni indyjskich stanowią trawy, liście, kora, miękkie drewno, pędy bambusa i owoce, szczególnie dzikie figi. Występuje musth. Ciąża trwa 614-688 dni (ok. 21 m-cy), samica rodzi jedno młode o masie ok. 100 kg, które karmi przez 8-10 miesięcy, czasem nawet ponad rok. Słoń indyjski osiąga dojrzałość płciową w wieku ok. 12 lat. W warunkach hodowlanych żyje przeciętnie 40-60 lat.
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii EN (ang. endangered ‘zagrożony’)[19]. W Indiach kurczenie się biotopu prowadzi do licznych konfliktów między ludźmi a słoniami, w skali roku zabija się około 150 słoni dzikich, a ich ofiarą pada około 200 ludzi. Słoń indyjski jest zwierzęciem o łagodnym usposobieniu, daje się łatwo oswajać i tresować, używany jest jako zwierzę robocze, istnieją nawet fermy hodowlane, prowadzone w celu oswajania słoni indyjskich, jak i sztucznego ich rozrodu. W ogrodach zoologicznych hodowany od XIX w., pierwszy udany poród w takich warunkach odbył się w 1905 roku.
Gatunek ten jest chroniony przepisami konwencji waszyngtońskiej (CITES).
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.