Puffinus – rodzaj ptaków z rodziny burzykowatych (Procellariidae).
Szybkie fakty Domena, Królestwo ...
Zamknij
Rodzaj obejmuje gatunki występujące na wszystkich oceanach świata[12][13][14].
Długość ciała 25–40 cm, rozpiętość skrzydeł 58–93 cm; masa ciała 82–575 g[13][14].
Etymologia
- Puffinus: angielskie nazwy Puffing (około 1502 roku) lub Puffin (około 1508), początkowo stosowane do tuszy z pisklęcia burzyka, przysmaku angielskiego stołu do końca XVIII wieku. Przez zamieszanie i skojarzenia nazwę tę stopniowo zaczęto stosować również na określenie maskonura, aż stała się nazwą tego gatunku w drugiej połowie XIX wieku, ale w ornitologii zachowano ją jako ogólną nazwę dla burzyków[15].
- Nectris: gr. νηκτρις nēktris „pływak”, od νεω neō „pływać”[15]. Gatunek typowy: Procellaria puffinus Brünnich, 1764.
- Thyellas: gr. θυελλα thuella „huragan, burza”, od θυω thuō „wściekać się”[15]. Nowa nazwa dla Puffinus Brisson, 1760.
- Rhipornis: gr. ῥιπη rhipē „szybki lot, gwałtowny ruch”, od ῥιπτω rhiptō „rzucać się”; ορνις ornis, ορνιθος ornithos „ptak”[15]. Nowa nazwa dla Puffinus Brisson, 1760.
- Cymotomus: gr. κυμοτομος kumotomos „rozbijający fale”, od κυμα kuma „fale”; τομος tomos „tnący”, od τεμνω temnō „ciąć”[15]. Gatunek typowy: Procellaria puffinus Brünnich, 1764.
- Zalias: gr. ζαλη zalē „burza, nawałnica”[15]. Nowa nazwa dla Thyellas Gloger, 1827.
- Reinholdia: epitet gatunkowy Puffinus reinholdi Mathews, 1912[uwaga 1]; Johann Reinhold Forster (1729–1798), niemiecki przyrodnik podczas drugiej wyprawy Cooka[15]. Gatunek typowy: Puffinus reinholdi Mathews, 1912 (= Procellaria gavia J.R. Forster, 1844).
- Alphapuffinus: gr. αλφα alpha „pierwszy”; rodzaj Puffinus Brisson, 1760[15]. Gatunek typowy: Puffinus assimilis Gould, 1838.
- Microzalias: gr. μικρος mikros „mały”; rodzaj Zalias Heine & Reichenow, 1890[15]. Gatunek typowy: Puffinus nativitatis Streets, 1877.
- Cinathisma: gr. κιναθισμα kinathisma, κιναθισματος kinathismatos „szelest skrzydeł”, od κινεω kineō „ruszać”[15]. Gatunek typowy: Cinathisma cyanoleuca Hull, 1916 (= Reinholdia reinholdi byroni Mathews, 1912 (= Procellaria gavia J.R. Forster, 1844)).
Podział systematyczny
Takson ten jest polifiletyczny, dlatego część gatunków (pacifus, bulleri, griseus, tenuirostris, creatopus, carneipes i gravis) jest umieszczona w odrębnym rodzaju Ardenna[16][17]. Do rodzaju należą następujące gatunki[18]:
- Puffinus nativitatis Streets, 1877 – burzyk brunatny
- Puffinus subalaris Ridgway, 1897 – burzyk galapagoski – takson wyodrębniony ostatnio z P. lherminieri[19][20]
- Puffinus gavia (J.R. Forster, 1844) – burzyk nowozelandzki
- Puffinus huttoni Mathews, 1912 – burzyk wędrowny
- Puffinus opisthomelas Coues, 1864 – burzyk kalifornijski
- Puffinus bryani Pyle, A. Welch & R.C. Fleischer, 2011 – burzyk siodłaty
- Puffinus bannermani Mathews & Iredale, 1915 – burzyk boniński
- Puffinus myrtae Bourne, 1959 – burzyk polinezyjski – takson wyodrębniony ostatnio z P. auricularis[19][21][20]
- Puffinus newelli Henshaw, 1900 – burzyk hawajski – takson wyodrębniony ostatnio z P. auricularis[19][21][20]
- Puffinus auricularis C.H. Townsend, 1890 – burzyk białorzytny
- Puffinus bailloni Bonaparte, 1857 – burzyk tropikalny – takson wyodrębniony ostatnio z P. lherminieri[19][20]
- Puffinus puffinus (Brünnich, 1764) – burzyk północny
- Puffinus yelkouan (Acerbi, 1827) – burzyk śródziemnomorski
- Puffinus assimilis Gould, 1838 – burzyk mały
- Puffinus lherminieri Lesson, 1839 – burzyk równikowy
- Puffinus baroli Bonaparte, 1857 – burzyk malutki – takson wyodrębniony ostatnio z P. lherminieri[22][20][23]
- Puffinus heinrothi Reichenow, 1919 – burzyk podbielały – takson wyodrębniony ostatnio z P. lherminieri[24][19][21][16][20]
Synonim Puffinus gavia J.R. Forster, 1844.
Puffinus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.). M.J. Brisson: Ornithologie, ou, Méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés, a laquelle on a joint une description exacte de chaque espece, avec les citations des auteurs qui en ont traité, les noms quils leur ont donnés, ceux que leur ont donnés les différentes nations, & les noms vulgaires. T. 6. Parisiis: Ad Ripam Augustinorum, apud Cl. Joannem-Baptistam Bauche, bibliopolam, ad Insigne S. Genovesae, & S. Joannis in Deserto, 1760, s. 129–130. (fr. • łac.). W. MacGillivray: A manual of British ornithology: being a short description of the birds of Great Britain and Ireland, including the essential characters of the species, genera, families, and orders. Cz. 2: The water birds. London: Scott, Webster, and Geary, 1842, s. 13. (ang.). G.M. Mathews. New genera. „Austral Avian Record”. 2, s. 110, 1913–15. (ang.). A.F. Basset Hull. Avifauna of New South Wales Island. „Emu”. 15, s. 205, 1916. DOI: 10.1071/MU915205. (ang.). C. Carboneras: Family Procellariidae (Petrels and Shearwaters). W: J. del Hoyo, A. Elliott & J. Sargatal (red.): Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 254–257. ISBN 84-87334-10-5. (ang.). J. Fjeldså: Species Accounts of New Species. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J.Sargatal & D.A. Christie (red.): Handbook of the Birds of the World. Cz. Specjalna: New Species and Global Index. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 190. ISBN 978-84-96553-88-0. (ang.). Etymologia za: James A. Jobling: The Key to Scientific Names. [w:] Birds of the World [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2021. (ang.). E.C. Dickinson (red.) & J.V. Remsen Jr.: The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World. Cz. 1: Non-passerines. Eastbourne: Aves Press, 2013. ISBN 978-0-9568611-0-8. (ang.). Brak numerów stron w książce D. Onley & P. Scofield: Albatrosses, petrels, and shearwaters of the world. New Jersey: Princeton University Press, 2007. ISBN 0-691-13132-5. (ang.). Brak numerów stron w książce M. Brooke: Albatrosses and petrels across the World. Oxford, USA: Oxford University Press, 2004. ISBN 0-19-850125-0. (ang.). Brak numerów stron w książce S.L. Olson. Stasis and turnover in small shearwaters on Bermuda over the last 400 000 years (Aves: Procellariidae: Puffinus lherminieri group). „Biological Journal of the Linnean Society”. 99 (4), s. 699–707, 2010. DOI: 10.1111/j.1095-8312.2010.01393.x. (ang.). Ch.G. Sibley & B.L. Monroe Jr.: Distribution and Taxonomy of Birds of the World. New Haven & Londyn: Yale University Press, 1990. ISBN 978-0-300-04969-5. Cytat: Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego (Kompletna lista ptaków świata). Brak numerów stron w książce
Identyfikatory zewnętrzne: