Najlepsze pytania
Chronologia
Czat
Perspektywa

Pępawa zielona

gatunek rośliny Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Pępawa zielona
Remove ads

Pępawa zielona (Crepis capillaris (L.) Wallr.) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych. Występuje w Europie Zachodniej i Środkowej, a jako gatunek introdukowany także w Północnej oraz na innych kontynentach. W Polsce jest często spotykany z wyjątkiem północno-wschodniej części kraju. Rośnie w zbiorowiskach trawiastych, na przydrożach i odłogach. W uprawach i na łąkach bywa chwastem.

Szybkie fakty Domena, Królestwo ...
Remove ads
Remove ads

Rozmieszczenie geograficzne

Występuje głównie w Europie Zachodniej i Środkowej. Na północy sięga do Wysp Owczych, środkowej Norwegii, Szwecji i południowej Finlandii[4] (przy czym stanowiska skandynawskie uznawane bywają za wynik zawleczenia[5]). Wschodnia granica zwartego zasięgu sięga do wschodniej Polski, Ukrainy i Rumunii. Dalej w Europie Wschodniej rośnie w dużym rozproszeniu z wyspowym obszarem występowania w Kaukazie Północnym. Rzadki jest w południowych częściach Półwyspu Apenińskiego i Bałkańskiego[4]. Poza Europą kontynentalną został introdukowany na Azory, Wyspy Kanaryjskie, Maderę, do Kaukazu Południowego, Ameryki Północnej i Południowej, Południowej Afryki, Nowej Zelandii i południowej Australii[5][4].

W Polsce gatunek jest pospolity w południowej części kraju, poza tym dość rozpowszechniony z wyjątkiem części północno-wschodniej, skąd znany jest z rozproszonych stanowisk[6].

Remove ads

Morfologia

Pokrój
Roślina żywozielona[7][8], w dole zwykle naga i tu czerwono nabiegła[7], w górze (rzadko cała) jest owłosiona, w tym z gruczołami[9]. Korzeń palowy jest wrzecionowaty, cienki[7] i krótki[9]. Pęd zwykle pojedynczy, czasem z kilkoma łodygami[9]. Łodyga zwykle prosto wzniesiona, czasem łukowato podnosząca się, nierozgałęziająca się lub tylko w dole[7]. Roślina osiąga od 10[9]–20 do 100, rzadko 120 cm wysokości[7].
Liście
Skupione w odziomkową rozetę i łodygowe, osiągają od 5 cm (górne) do 30 cm długości (dolne)[9]. Górne są siedzące, a dolne ogonkowe. Blaszka liści jest płaska (nie podwinięta na brzegu), lancetowata do równowąsko lancetowatej. Uszkowata nasada górnych liści jest wyraźnie pierzasto dzielna, z nierównej długości, zwykle jednak okazałymi ząbkami. Liście na brzegach są ostro ząbkowane lub nierówno, pierzasto klapowane (zwłaszcza dolne)[7][9].
Kwiaty
Zebrane w liczne koszyczki (często ponad 10) tworzące baldachopodobne wiechy złożone[9]. Koszyczki osiągają 10–15 mm średnicy, przy okrywie długości 5–7 mm[8], kształtu dzwonkowatego lub walcowatego[7][9]. Zewnętrzne jej listki w liczbie 7–9 zwykle są przylegające[8], owłosione i przynajmniej częściowo ogruczolone[7]. W koszyczkach znajduje się od 20 do 60 kwiatów języczkowatych[9], o złocistożółtych koronach, od spodu często czerwono nabiegłych[7][9]. Szyjki słupków są także żółte[8].
Owoce
Brązowożółte niełupki od 1,5 do 2,5 mm długości z 10 żebrami, zaostrzone na końcach, ale bez dzióbka[8][9]. Puch kielichowy miękki, biały ok. 3–4 mm długości[9].
Gatunki podobne
W Europie Środkowej wyróżnia się od rocznych i dwuletnich (pozbawionych kłącza) innych pępaw żywozielonymi i płaskimi liśćmi (liście szarozielone o podwiniętych brzegach ma rosnąca także na siedliskach ruderalnych pępawa dachowa Crepis tectorum) oraz stosunkowo niewielką okrywą (do 7 mm długości), o zewnętrznych jej listkach przylegających, koszyczkach do 15 mm średnicy i owocach do 2,5 mm długości[8].
Remove ads

Biologia i ekologia

Thumb
Siewki

Roślina jednoroczna i dwuletnia[7], terofit i hemikryptofit[8]. Kwitnie od czerwca do września[7], często też do października[8]. Rozmnaża się tylko przez owoce. Kiełkuje wiosną i jesienią (roślina jara i ozima)[10].

Liczba chromosomów wynosi 2n=6[8].

Rośnie na polach, odłogach, przydrożach, w zaroślach[7], na trawnikach i w miejscach ruderalnych[9]. Na obszarach górskich w Polsce sięga do nieco ponad 1000 m n.p.m.[7]

Systematyka i zmienność

W obrębie gatunku wyróżnia się co najmniej dwie odmiany[11]:

  • var. capillaris – pęd z kilkoma lub licznymi łodygami, bez wyraźnego pędu głównego; listki okrywy długości od 4,5 do 6 mm,
  • var. agrestis (Waldst. & Kit.) Dalla Torre & Sarnth. – pęd pojedynczy lub z kilkoma łodygami, ale boczne cienkie, wyraźnie ustępujące wielkością pędowi głównemu; listki okrywy długości od 7 do 9 mm.

Gatunek tworzy mieszańce z pępawą dachową Crepis tectorum[12].

Remove ads

Znaczenie użytkowe

Gatunek jest niezbyt pospolitym chwastem na polach i łąkach, zwalczanym za pomocą starannej uprawy mechanicznej[10].

Przypisy

Loading related searches...

Wikiwand - on

Seamless Wikipedia browsing. On steroids.

Remove ads