Loading AI tools
hetmanowa wielka litewska Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Maria Radziwiłłowa z domu Lupu (ur. 1625 w Mołdawii, zm. 1660 w Łucku) – żona Janusza Radziwiłła, hetmanowa wielka litewska i wojewodzina wileńska, hospodarówna mołdawska. Patronka Mołdawii.
Maria była córką Bazylego Lupu i Bazylissy Bucioc. Jej siostra Rozanda wyszła za Tymosza Chmielnickiego, a jej brat przyrodni Stefan Lupu w latach 1659–1661 był hospodarem Mołdawii. Maria odebrała w młodości wykształcenie, dzięki któremu mówiła greką i łaciną, a także później językiem polskim.
W roku 1645 w Jassach poślubiła Janusza, hetmana wielkiego litewskiego. Małżeństwo było bezpotomne. Małżeństwo miało zacieśnić więzy polityczne między Mołdawią a Rzecząpospolitą Obojga Narodów. Ceremonię odprawił metropolita kijowski Piotr Mohyła[1][2]. Świadkowie ceremonii chwalili piękno i bogatą biżuterię panny młodej.
Maria wniosła do małżeństwa posag od ojca, a od męża otrzymała 45 000 złotych, diamenty, złoto i srebro warte 15 000 złotych, oraz ziemie darowane przez Władysława IV. Para spędziła miesiąc miodowy we Włoszech.
Kiedy w 1652 jej mąż (kalwin) ufundował prawosławny monaster w Kiejdanach, Maria wraz z ojcem darowali środki na jego uposażenie. Maria przeżyła męża, po jego śmierci w 1655, Maria wdała się w długą i niezbyt skuteczną bitwę o część jego spadku.
Maria Radziwiłł wspierała prawosławne cerkwie w Rzeczypospolitej i Mołdawii. W testamencie z listopada 1659, darowała 200 000 złotych na rzecz klasztoru Ducha Świętego w Wilnie i 471 000 złotych na rzecz 13 monastrów, 7 cerkwi, szpitali i jednej szkoły[3][4].
Maria Radziwiłł była wielokrotnie portretowana, zachowało się co najmniej 8 jej wizerunków[5].
Pogrzeb w cerkwi prawosławnej sprawił jej kalwin ks. Bogusław Radziwiłł[6]. Została pochowana w klasztorze trynitarzy w Łucku, w 1917 jej trumna została usunięta z klasztoru (który w II RP był sądem okręgowy, obecnie szpitalem wojskowym).
Od 2018 w Kiejdanach odbywa się Maria Lupu-Radvilienė Essay Contest, organizowany przez rumuńską ambasadę na Litwie[7].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.